Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

10 października 1937 roku powstało Stronnictwo Pracy – polska chadecka partia polityczna

10 października 1937 roku powstało Stronnictwo Pracy – polska chadecka partia polityczna

Partia powstała w wyniku połączenia Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji, Narodowej Partii Robotniczej i Związku Hallerczyków. SP pozostawało w opozycji wobec rządów sanacji, opowiadało się za ustrojem parlamentarno-demokratycznym, reformami gospodarczymi przy zachowaniu własności prywatnej, częściową i stopniową nacjonalizacją wielkiego przemysłu, przeprowadzeniem reformy rolnej i utrzymaniem chrześcijańskich wartości kultury Zachodu. Popierało koncepcję Frontu Morges. Największe wpływy miało na Pomorzu i Górnym Śląsku, zrzeszało ponad 20 tys. członków; czołowymi działaczami byli m.in. W. Korfanty, J. Haller, K. Popiel. Organami prasowymi SP były m. in. „Polonia”, „Odnowa” oraz „Rzeczpospolita”.

W okresie II wojny światowej SP było oparciem politycznym W. Sikorskiego. W okupowanym kraju działało pod kryptonimem „Romb”, a jego przedstawiciele wchodzili w skład Rządu RP na uchodźctwie, Delegatury Rządu RP na Kraj i Politycznego Komitetu Porozumiewawczego. Wiosną 1943 r. doszło do rozłamu, w jego wyniku lewicowa grupa dawnej NPR utworzyła Stronnictwo Zrywu Narodowego, które w 1944 r. poprało Krajową Radę Narodową. 

Stronnictwo działało w konspiracji do lipca 1945 r., ujawniło się po powrocie do kraju prezesa Popiela. Podjęcie normalnej działalności władze państwowe, zdominowane przez PPR, uzależniły od „zjednoczenia” SP, czyli połączenia grupy wychodzącej z konspiracji z grupą Zrywu Narodowego, współdziałającą z PPR. Do kompromisu pomiędzy dwoma ośrodkami doszło w listopadzie 1945 r., Wówczas SP otrzymało mandaty w KRN oraz możliwość prowadzenia działalności organizacyjnej i wydawniczej. Większość działaczy z Popielem na czele rozwijała koncepcje chadeckie oraz dążyła do współpracy z PSL i likwidacji hegemonii PPR. Z powodu uniemożliwienia organizacji kongresu SP Popiel w lipcu 1946 r. zawiesił działalność Stronnictwa. 

Latem 1946 r. dawni działacze Stronnictwa Zrywu Narodowego przejęli SP, nadając mu nowy charakter programowy i podporządkowując PPR. W wyborach do Sejmu Ustawodawczego (1947 r.) SP uzyskało 15 mandatów. W lipcu 1950 r. Rada Naczelna partii zgłosiła akces do Stronnictwa Demokratycznego. Jednak do SD wstąpili tylko nieliczni z ponad 20 tys. członków SP.

Przywódcy zawieszonego w 1946 r. SP współdziałali z instytucjami kościelnymi, m. in. skupili się wokół „Tygodnika Warszawskiego”, który został zlikwidowany przez władze w 1948 r. Następnie wielu z nich aresztowano i skazano, w 1951 r. odbył się proces pokazowy działaczy Stronnictwa. Działalność SP była kontynuowana na emigracji.

Na zdjęciu prezesi Stronnictwa Pracy w latach 1937-1950, od lewej: Wojciech Korfanty (1937–1939), Karol Popiel (1939–1946) oraz Tadeusz Michejda (1946–1950).

Partnerzy



Przewiń do góry