Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Geneza niemieckich obozów koncentracyjnych

Geneza niemieckich obozów koncentracyjnych

Rozmieszczenie niemieckich obozów koncentracyjnych w Europie Zdj. Wikimedia Commons

Rozmieszczenie niemieckich obozów koncentracyjnych w Europie
Zdj. Wikimedia Commons

Niemcy w wyniku postanowień traktatu wersalskiego, zostały pozbawione znacznych posiadłości terytorialnych na rzecz Francji, Dani czy Polski, nie mówiąc o utracie posiadłości zamorskich. Oprócz wspomnianych strat, na państwo niemieckie zostały nałożone gigantyczne reparacje wojenne, co u nie jednego obywatela niemieckiego budziło frustracje i niechęć wobec postanowień traktatu, jak również nowego systemu politycznego, który zapanował w Niemczech po 9 listopada 1918 roku, kiedy to Niemcy stały się republiką. Ową niechęć niewątpliwie podjudzała sytuacja gospodarcza republiki, gdzie z dnia na dzień obserwowano rosnącą falę strajków, inflacje, morderstwa i wzrost bezrobocia. Nowo powstałe rządy reprezentowały interesy poszczególnych grup społecznych, a mniejszościowe gabinety w żaden sposób nie panowały nad sytuacją. Nic więc dziwnego, iż dla wielu Niemców postać Hitlera głoszącego odbudowę potęgi Niemiec z biegiem czasu była coraz bardziej atrakcyjna. Podważanie „dyktatu” wersalskiego przez stronnictwa prawicowe, padały, zatem na podatny grunt, który w późniejszym czasie przyczyniał się do wzrostu zachowań szowinistycznych i nacjonalistycznych wśród ludności niemieckiej, wśród której hasła walki z komunistami, Żydami czy socjalistami stawały się coraz popularniejsze[7].

Przejęcie władzy przez Hitlera i związana z tym data, w ówczesnych czasach nie była czymś wyjątkowym, a samą informacje społeczeństwo niemieckie przyjęło ze stoickim spokojem. Musimy jednak pamiętać, iż w tamtejszym czasie pojęcia obozów koncentracyjnych, wojny czy terroru były pojęciami obcymi dla niemieckiego społeczeństwa. Warto również pamiętać, iż Hitler jako przedstawiciel rządów twardej ręki, był postrzegany jako coś normalnego, mającego uzdrowić kraj i jego problemy finansowe, co było widoczne również w innych państwach europejskich. W przeciwieństwie jednak do innych, celem Hitlera nie było uzdrowienie gospodarki, a władza nad światem. Innym źródłem sukcesu partii Hitlera była również ideologia, która jednak nie została stworzona przez samego Fürhera[8]. Dowodem tego jest polityka, jak również dorobek intelektualny Niemców rozwijający się pod koniec XIX wieku, a który wywodził się bezpośrednio z epoki zwanej romantyzmem, a co dzisiaj nazywamy ideologią volkistowską, która cechowała się takimi elementami jak: nacjonalizm, antysemityzm, przekonanie o wyjątkowości narodu niemieckiego, co w ostateczności miało doprowadzić do odrodzenia kultury i ustanowienia rządów rasy panów, w którym inne rasy jak Słowianie, miały być zniszczone. Owa nowa myśl czy polityka była związana również z samą sytuacją państwa niemieckiego, panującą w ówczesnym czasie. Wielokrotne nieudane próby zjednoczenia, do tego pojawienie się nowej kapitalistycznej gospodarki – wszystko to zaczęło dzielić Niemców. W związku z tym, chcąc zjednoczyć naród niemiecki na nowo, zaczęto odwoływać się do jedności kulturowej. Co prawda, w drugiej połowie XIX wieku udało się zjednoczyć państwo niemieckie, niestety owe zjednoczenie tak naprawdę rozczarowało wielu Niemców, gdyż nowo powstałe państwo nie miało nic wspólnego w owej podniosłej jedności duchowej i kulturowej, a służyło w mniemaniu wielu Niemców tylko rozwojowi gospodarczemu i niszczeniu tradycji i świadomości narodowej, dla której jedynym ratunkiem miała być ideologia wspomnianego już volku, z którym wiązało się pojęcie rasy[9]. Owe pojęcie pojawiło się w literaturze w XVIII wieku i zostało zastosowane w celu sklasyfikowania rożnego rodzaju roślin, zwierząt i w końcu plemion. Jednak w raz z upływem lat, szczególnie zaś we wspomnianym okresie romantyzmu, czy też darwinizmu społecznego, kiedy to teoretycy rasizmu zaczęli na nowo pojmować pojęcie rasy, sięgając w swoich inspiracjach do teorii i sformułowań Kanta na ten temat[10]. Takie działania, jak pomiary czaszek, fizycznej budowy ciała, doprowadziło z kolei do tego, iż cechy zewnętrzne człowieka, miały w coraz większym stopniu odzwierciedlać duszę człowieka, której wzorem z kolei miał być Aryjczyk, cechujący się niebieskimi oczami, blond włosami, czy wysokim wzrostem, którego idealnym odzwierciedleniem miał być chłop niemiecki. Owa darwinowska walka o byt i o rasę, uzasadniała z kolei fakt prześladowania innych ras, a dzięki takim ludziom, jak Ludwig Woltmann, marksistowska walka klas została przekształcona w walkę ras, na której szczycie znajdowała się rasa aryjska. Najbardziej jednak podstawowe pojęcie rasy stworzył Julius Langbehn, jeden z twórców ruchu volkistowskiego. Po nim szerzeniem idei rasistowskiej zajmowały się takie osoby, jak Ludwig Schumann, który był członkiem Koła Wagnerowskiego, czy Houston Stewart Chamberlain, który przez pewien czas był związany z Richardem Wagnerem i zdobył uznanie samego Adolfa Hitlera. Głównym zagrożeniem rasy aryjskiej, według jej teoretyków, byli przede wszystkim Żydzi, co było związane z ich działalnością, gdyż mnóstwo osób tego pochodzenia, na co dzień zajmowało się handlem i było przedstawicielami wolnych zawodów, co z kolei było kojarzone z nowoczesnością i zepsuciem, któremu przeciwstawiała się z kolei ideologia volku. Mówiąc o ideologii volku bardzo często wyrażano tęsknotę za średniowiecznym hierarchicznym wiejskim ustrojem. Dowodem tego jest praca Wilhelma Riehla z połowy XIX wieku, pod tytułem Kraj i ludzie, w której opisuje on właśnie tego typu idealne społeczeństwo. Wilhelm Riehl nie był jednak jedyną osobą patrzącą z sentymentem w epokę średniowiecza. Dowodem tego jest również działalność Paula de Lagarda, który przeciwstawiał się uprzemysłowieniu społeczeństwa, przez co żywił też nienawiść wobec Żydów, chcąc wysłać ich na Madagaskar, co niejako wynikało z ich przedsiębiorczości. Innymi przedstawicielami polityki antysemickiej w tamtym czasie były również takie osoby, jak Herman Löns, twórca dzieła Wilkołak, czy Theodor Fritsch, który był twórcą słynnego Zakonu Germanów, a przede wszystkim autorem Katechizmu antysemickiego, który do 1936 roku posiadał aż 40 wydań, co świadczy o jego popularności[11].

Partnerzy



Przewiń do góry