Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Geneza Reformacji

Geneza Reformacji

Zmiany

W Wartburgu Luter przebywa od 4 maja 1521 do 3 marca 1522. Pisze tam traktaty, przekłada psalmy oraz tłumaczy Nowy Testament z jęz. greckiego na niemiecki. W międzyczasie zwolennicy Lutra wyciągali wnioski z jego pism. Tak też zniesiono celibat, co do którego Luter wyraził dezaprobatę, mówiąc, że jest sprzeczny z Pismem Świętym. Nie zgadzał się jednak z postulatem nieważności ślubów zakonnych. Marcin Luter w listopadowej rozprawie z 1521 roku napisał, że jedynie śluby, które wykraczają przeciwko ewangelicznej wolności są nieważne, jak np. śluby złożone przy przekonaniu, że stan zakonny jest konieczny dla zbawienia – zbawienie bowiem można było osiągnąć tylko przez wiarę.
W 1521 roku zmiany zostały wprowadzone również w liturgii. W Wittenberdze Andreas Bodenstein, zwany Karlstadtem, na Boże Narodzenie podał Eucharystię wiernym pod dwiema postaciami. Dodatkowo łacinę zastąpiono niemieckim, a Karlstadt odprawiał mszę w stroju świeckim. Zniesiono w Wittenberdze również prywatne msze, przepisy postne i ogłoszono, że spowiedź jest niepotrzebna. Zdaniem Karlstadta obrazy i boczne ołtarze powinny być usunięte.
Luter wrócił do Wittenbergi z powodu tzw. Proroków zwikawskich, trzech fanatycznych kaznodziejów z miasta Zwickau. Pojawili się oni w Wittenberdze i powoływali na posiadanie Ducha świętego, czemu przypisywali większe znaczenie aniżeli Pismu Świętemu. Od 9 marca 1522 roku Luter wygłasza codziennie kazania w kościele miejskim, w których ustosunkował się do reform – zniesienie mszy, zniesienie celibatu, zniesienie nakazów postnych, usunięcie obrazów oraz Eucharystii pod dwiema postaciami. Uważał on je za zasadne, jednak nie podobał mu się sposób ich wprowadzenia – uważał, że wprowadzono je przymusem i przemocą. Przywrócił zatem dawny porządek, natomiast w roku 1526 wprowadza własny rytuał mszalny, wzorowany na rzymskim. Usuwa z mszy elementy ofiary, redukuje kanon mszalny do słów przeistoczenia i wprowadza komunię pod postacią chleba i wina.

Konflikty

Franciszek von Sickingen – to on zaatakował arcybiskupstwo trewirskie

Franciszek von Sickingen – to on zaatakował arcybiskupstwo trewirskie

Reformacja, jako ruch nie tylko religijny, ale także oddziałujący na społeczeństwo doprowadził do kilku zatargów. Przede wszystkim rycerstwo Rzeszy przechodziło kryzys ekonomiczny, traciło na znaczeniu na rzecz lancknechtów. Była również tendencja, żeby zajmować stanowiska różne od władcy, jeśli istniały jakieś napięcia między szlachtą a władcami. Tym samym rycerz Franciszek von Sickingen utworzył sobie na terenie Palatynatu terytorium obejmujące kilka zamków. Studiując pisma Lutra doszedł on do wniosku, że jest stworzony do militarnej walki o sprawę humanizmu i reformacji. Początkowo von Sikingen wszczął powstanie przeciwko arcybiskupstwu w Trewirze. Ośmiodniowe oblężenie Trewiru nie przyniosło zamierzonego efektu, a połączone wojska elektoratu Palatynatu, elektoratu Trewiru i Hesji odparły von Sickingena do zamku w Landstuhl, gdzie stracił życie.

W miastach reformacja trafiła na podatny grunt, szczególnie w południowoniemieckich wolnych miastach Rzeszy. Tam bowiem najsilniejszy był antyklerykalizm oraz krytyka Kościoła. Dodatkowo w miastach mógł rozwijać się humanizm, istniały możliwości kształcenia, a przede wszystkim był dostęp do druku, co przecież rozpowszechniło tezy Lutra. Miasta takie jak Brema, Konstancja, Magdeburg, Norymbergia, Strasburg, Wrocław i Zurych do wiosny 1525 przeszły na stronę reformacji.

Zatargi, spowodowane m.in. przez Lutra przerodziły się w roku 1524 w wojnę chłopską. Jednak nieco rewolucyjne nastroje były obecne już wcześniej. Przyczyn wojny chłopskiej szukać należy w trudnej sytuacji materialnej chłopstwa, a wprowadzenie prawa rzymskiego pogorszyło ją bardziej, właściciele ziemscy bowiem mieli teraz wyłączne prawo do gruntu. Chłopi mieli nadzieję na reformy, te jednak były ciągle odkładane. Z biegiem czasu chłopi zaczęli utożsamiać się z reformacją. Chłopi mieli dość poddaństwa, chcieli zniesienia stosunków feudalnych czy stałego podnoszenia pańszczyzny. W efekcie rozpoczęły się walki. Przeciw zwiększeniu pańszczyzny wystąpili w Stuhlingen. 1200 chłopów zorganizowało się w sposób wojskowy pod przewodnictwem lancknechta Hansa Mullera. Następnie powstało Waldshut, które sprzeciwiło się wypędzeniu pastora Hubmeiera. Z biegiem czasu powstanie ogarnia coraz więcej terytoriów, obejmując Tyrol, Salzburg, Styrię, Karyntię, Szwabię, Wirtembergię, Schwarzwald, Alzację, Hesję, Brunszwik, Palatynat i część Saksonii. W latach 1524-1525 chłopi uzyskują przewagę, zajmując choćby miasto Ulm. Luter początkowo próbuje być arbitrem w sporach, jednak z biegiem czasu stanowczo krytykuje ruch chłopski.

Partnerzy



Przewiń do góry