Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Geneza Reformacji

Geneza Reformacji

Thomas Muntzer, głowa powstania chłopskiego

Thomas Muntzer, głowa powstania chłopskiego

Jako, że chłopi powoli zyskiwali przewagę poczęto z nimi pertraktować. Owocem tego było sporządzenie 20 marca 1525 roku 12 artykułów, gdzie zniesiono poddaństwo, dziesięcinę czy pozwolono chłopom (gminom) wybierać pastorów. Artykuły jedynie zaogniły konflikt. Punktem zwrotnym i niejako wieszczącym koniec wojny chłopskiej była bitwa pod Frankenhausen (15 maja 1525). Całkowicie rozbito tam oddziały chłopów pod wodzą Tomasza Muntzera, który to był głową powstania. Muntzera pojmano, następnie torturowano a potem ścięto. Do końca października 1525 właściwie stłumiono powstanie. Co prawda walki trwały jeszcze w 1526 roku, ale nie przyniosły one żadnych zmian. Wojna chłopska natomiast przyczyniła się do krwawej zemsty feudałów, w wyniku czego palono wioski, torturowano czy mordowano chłopów, a pańszczyzna została zwiększona. W wyniku wojny chłopskiej prawdopodobnie zginęło ponad 100000 chłopów.

Wartym podkreślenia elementem reformacji był niejako rozłam protestantów. Od teologii Lutra w swoim rozumowaniu wyszli Karlstadt i Ulrych Zwingli. Karlstadt początkowo był zwolennikiem i przyjacielem Lutra. Z biegiem czasu jednak zrzucił z ciebie szaty kapłańskie, zalecał kasatę klasztorów, redukcję ołtarzy, zrezygnował z tytułu doktora teologii, odrzucił chrzest dzieci i zaprzeczył obecności Chrystusa w Eucharystii. Ruch spirytualistyczny, który Karlstadt zapoczątkował, spotkał się ze sprzeciwem Lutra. Dodatkowo Luter nazwał go prorokiem szatana. Ulrych Zwingli związany był z kalwinistami. Anabaptyzm, z którym związany był m.in. Tomasz Muntzer, odznaczał się prostotą. Anabaptyści sprzeciwiali się chrztom dzieci oraz nawoływali do powrotu do pierwotnego chrześcijaństwa. Zrezygnowali oni z wszelkich przedmiotów kultu.

Sejmy, związki i protesty – ciąg dalszy konfliktów

Po wojnie chłopskiej wydaje się, że reformacja nie miała aż tak burzliwego charakteru. W roku 1526 zwołano sejm w Spirze. Na sejmie tym chciano wprowadzić w życie edykt wormacki, gdyż jak wiadomo nie był on do końca przestrzegany oraz przeszkodzić zmianom w Kościele aż do następnego soboru. W praktyce sejm w Spirze niejako zniósł edykt wormacki oraz umocnił zasadę cuius regio, eius religio. Dzięki temu było przyzwolenie do wprowadzania nowych ustrojów kościelnych. Efektem tego w 1529 roku zwołano kolejny sejm w Spirze. Efektem tego sejmu było uprawomocnienie się edyktu wormackiego, zakaz rozszerzania się luteranizmu i zakaz wprowadzania własnych ustrojów kościelnych, a na terenach reformowanych miano wprowadzić z powrotem mszę katolicką. Wywołało to protest spirski (19/20 kwietnia 1529). Zaprotestowało 5 księstw i 14 miast. Protestujący powoływali się na prawo Rzeszy oraz na wolność sumienia. W tym miejscu warto dodać, że od tego protestu wzięła się nazwa protestantyzm.

W rok później, w 1530 zwołano sejm w Augsburgu. Rzeszy groziła wojna z Turkami, toteż Karol V zwołał sejm, w celu uzyskania jedności wewnątrz państwa. Wymagało to delikatności oraz ostrożności, gdyż reformacja także podzieliła Rzeszę. Protestanci, chcąc bronić reformy kościelnej, sformułowali w marcu 1530 r. artykuły torgawskie. W Augsburgu przedstawicielem protestantów był Filip Melanchton, który skonfrontował artykuły z 404 artykułami Jana Ecka, katolickiego teologa. Melanchton w efekcie stwierdził, że trzeba przedstawić naukę ewangelicką oraz wykazać, że jest zgodna z tradycją chrześcijańską. W tenże sposób powstało pierwsze 21 artykułów (pierwsza część) Confessio Augustana (CA). Samo CA ukazuje, że ewangelicy pragną jedności i odnowy Kościoła, w której powołują się na Jezusa i Ewangelię. Katolicy sporządzili Confutatio, a cesarz uznał, że odpiera ono argumenty protestanckie. Niemniej Karol V polecił katolikom i protestantom rozmawiać ze sobą. We wrześniu i sierpniu 1530 r. doszło niemal do pełnej zgody w kwestiach doktrynalnych zawartych w pierwszej części CA. Następnie 19 listopada 1530 r. cesarz ogłosił postanowienia sejmu, które niejako gwarantowały pokój i jedność w Rzeszy. W tych postanowieniach znalazły się: zakaz wprowadzenia nowatorstwa w kwestiach wiary (do 15 kwietnia 1531), wystąpienie przeciwko anabaptystom i ruchowi Zwingliego, zwołanie soboru powszechnego w ciągu 6 miesięcy, zwrot dóbr kościelnych oraz przywrócenie starej organizacji kościelnej. W odpowiedzi na postanowienia sejmu Melanchton opublikował Apologię wyznania augsburskiego(maj 1531) i przyjęto ją 1537. Apologia stała się obok CA podstawową księgą wiary. Dodatkowo, protestanci zorientowali się, że gdy cesarz uzyska jedność w państwie przestanie być skłonny do ustępstw religijnych. W efekcie pod przywództwem Hesji i Saksonii zebrało się 6 książąt i 10 miast i w Schmalkalden zawarło przymierze, zwane Związkiem Szmalkaldzkim. Związek obiecał sobie pomoc zbrojną, wystawienie armii i wystąpienie przeciwko zakazowi szerzenia reformacji. Wobec tego cesarz musiał rozmawiać ze Związkiem. 23 lipca 1532 roku w Norymberdze zawarto układ, który miał gwarantować pokój religijny, zawieszono procesy o czary i złagodzono wykonywanie edyktu wormackiego. W zamian za owe postanowienia cesarz miał otrzymać pomoc zbrojną Związku.

Partnerzy



Przewiń do góry