Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Józef Piłsudski – marzyciel i strateg | Recenzja

Józef Piłsudski – marzyciel i strateg | Recenzja

Bohdan Urbanowski – Józef Piłsudski – marzyciel i strateg

Wydawałoby się, że po biografii Józefa Piłsudskiego pióra Włodzimierza Sulei każda następna jest tylko parafrazą tego, co zostało o nim napisane i powiedziane wcześniej. Monografia Urbanowskiego zaprzecza temu osądowi.

Książkę można nabyć w księgarni Wolum.pl – Józef Piłsudski – marzyciel i strateg

Bohdan Urbanowski jest poetą, dramaturgiem, filozofem; twórcą i teoretykiem ruchu Nowego Romantyzmu. Kierownikiem literackim Teatru im. Szaniawskiego w Płocku, wykładowcą filozofii WSEI w Warszawie, a także redaktorem „Gazety Polskiej”. Ma w dorobku liczne zbiory poezji i dramatów, szkice historyczne, a także monografie: Karola Wojtyły, Adama Mickiewicza i Zbigniewa Herberta. Jego najnowsza monografia, gigantyczna objętościowo, licząca ponad 1000 stron, opisuje życie, działalność oraz interpretuje pisma Marszałka na tle czasów, które były przed nim oraz tych, w których przyszło mu żyć. Książka Józef Piłsudski. Marzyciel i strateg została podzielona na 3 części.

W pierwszej – Korekta mitów Urbanowski porównuje biografię Piłsudskiego z legendami i mitami narosłymi wokół tej postaci. Co nie zawsze wiąże się koniecznie z obaleniem jakiejś historii, a jedynie przedstawienie jej pod rozwagę czytelnika. Pokazuje jak sami Polacy tworzyli romantyczną legendę Piłsudskiego i jak bardzo jej potrzebowali w czasie budowania państwa. Rozprawia się m.in. z legendą „Ziuka” ucznia-spiskowca, który uczęszczając do wileńskiego gimnazjum, podążając nie w pełni świadomie śladem Filomatów i Filaretów, zajął się głównie propagandą i samokształceniem. Opisuje życie zesłańca na Syberii oraz odtwarza szczegółowo bojowe akcje, w których brał udział, w tym słynny atak na pociąg pod Bezdanami.

W drugiej części – Romantyzm celów, pozytywizm środków, poświęca przede wszystkim uwagę działalności Piłsudskiego jako żołnierza i przywódcy ruchu niepodległościowego. Autor stawia tezę, że działał on w świetle dewizy, która jest tytułem rozdziału. Zadaje pytanie: Nie jeden Piłsudski walczył – tysiące walczyły o Polskę; nie on jeden pracował nad strategią odzyskania niepodległości – były koncepcje bardziej błyskotliwe i, zdawać by się mogło, na pewniejszych przesłankach. Jak to się stało, że jego strategia się sprawdziła? I w rozdziale tym stara się konsekwentnie bronić postawionej wcześniej tezy.

Trzecia część z kolei – Filozofia czynu skupia się na czymś, o czym niewiele wspomina się w oficjalnym dziejopisarstwie na temat Piłsudskiego. Bowiem zajmuje się ukazaniem działalności Marszałka poprzez szkiełko filozofii i etyki. Przedstawiony został światopogląd młodego Piłsudskiego, a także jego ewolucja w dorosłym życiu. Urbanowski próbuje przedstawić, coś co w zasadzie jest niemożliwe, bo Piłsudski nie zostawił po sobie uporządkowanego wykładu swych przekonań. Znana była praktyczna strona podejścia do spraw wiary Marszałka i przystosowanie wyznania do sytuacji życiowej, np. przejście na luteranizm, żeby po rozwodzie wziąć ponowny ślub w kościele. Jednak autor stara się w tym rozdziale przyjrzeć całości filozofii życiowej, która kierowała czynami Komendanta i w skrócie nazwać ją można „duchową biografią”.

Książka nie rości sobie prawa łatwej w odbiorze. Nie weźmiemy jej do torebki lub plecaka i przeczytamy między jednym przystankiem autobusowym, a drugim. I bardzo dobrze, że tak jest. Należy włożyć w nią wysiłek. Jednak kiedy wgryziemy się w ten gęsty tekst, zostajemy obdarzeni radością z obcowania z pięknym językiem literackim.

Ta gigantycznie objętościowo praca została pięknie wydana w twardej oprawie z bardzo dużą ilością fotografii i map. Autor pomimo bardziej literackiej profesji rzetelnie podchodzi do warsztatu historycznego. Liczne przypisy, które zamieszczono pod koniec każdego podrozdziału tworzą samodzielną historię zmagań i opinii różnych źródeł historycznych.

Oczywiście można przyczepić się do kilku mankamentów. Urbanowski w narrację wplata wiele wątków pobocznych, które burzą ciągłość opowiadania i odskakują od toku wywodu. Często cofa się do wydarzeń wcześniejszych, które ułatwiają zrozumienie niektórych losów i decyzji Marszałka, ale można w tym wszystkim stracić sens tytułowego tematu.

Reasumując książka jest pozycją nieprzeciętną, zarówno dla osób, które chcą bliżej poznać legendę Piłsudskiego, jak i dla tych którzy chcą bardziej wnikliwie przyjrzeć się jego czynom i sposobowi działania.

Ocena recenzenta: 6/6

Piotr Burak

 

Partnerzy



Przewiń do góry