Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Kultura antycznej Grecji – 8. temat maturalny

Kultura antycznej Grecji – 8. temat maturalny

W kolejnej części repetytorium maturalnego przedstawiamy „pewniaka” na egzaminie z historii – kulturę grecką.

1) Literatura:

W kulturze grackiej zwykle wyodrębniamy trzy główne okresy :  archaiczny (trwa od końca VI w.p.n.e., a nazwa pochodzi od archaios, czyli „stary”), klasyczny (obejmuje on V i IV w.p.n.e., następuje rozkwit kultury greckiej), hellenistyczny (rozpoczął się po śmierci Aleksandra Macedońskiego- 323r.p.n.e.).

Okres archaiczny:

Ważną rolę w wychowaniu młodych Greków odgrywały dzieła Homera powstałe w VIII w.p.n.e.: Iliada i Odyseja. Jednak Homer był jednym z wielu obecnie zapomnianych poetów z okresu archaicznego. Popularnością cieszyli się także: Arktinos (uchodzi on za najadwniejszego greckiego poetę, autor Zburzenia Ilionu), Stasinos (autor Opowieści cypryjskich), Hagias (autor Powrotów) i Hezjod (tworzący nieco później, autor Teogonii)

Epoka liryki greckiej – okres VII i VI w.p.n.e.. Pojęciem liryka Grecy określali pieśni śpiewane przy akompaniamencie liry.

Historiografia – pisarstwo historyczne rozwijające się od V w.p.n.e. Najdawniejssi greccy historycy (logografowie) zajmowali się głównie spisywaniem znakomitych rodów, gromadzili mity i pisali o zakładaniu miast. Jednym z nich był Hekatajos. Zainteresowanie przeszłością zapoczątkował żyjący w V w.p.n.e. Herodot. W swoich Dziejach opisał między innymi przebieg wojen grecko-perskich , a także zamieścił obszerne informacje na temat historii i geografii Hellady, Persji i Egiptu. Według Herodota w życiu jednostek i historii państw objawia się boska sprawiedliwość. Zuepłnie odmiennego zdania był inny grecki historyk – Tukitydes. Według niego to ludzie decydowali obiegu historii. Był on przekonany o powtarzalności historii i chciał, aby czytelnicy jego dzieł czerpali z przeszłości nauki dotyczące teraźniejszości i przyszłości.

Retoryka – sztuka wymowy, która rozwinęła się szczególnie w demokratycznych Atenach. Jednymi z najwybitniejszych byli politycy, tacy jak Demostenes i Ajschines. Warto też wspomnieć o twórcy szkoły retorycznej przygotowującej uczniów do kariery politycznej – Izokrates.

2) Teatr grecki:

Jego geneza wiąże się z uroczystościami religijnymi ku czci boga wina Dionizosa. W trakcie tych świąt organizowano agony, czyli zawody dramatyczne. Podczas konkursów wystawiano sztuki o podniosłej treści. Najczęściej atkami tych sztuk były mity, często interpretowane bardzo indywidualnie. W tragediach pojawiali sięsię ludzie w mitycznych strojach, którzy bardzo często przedstawiali problemy polityczne i moralne z ówczesnych czasów. Najwybitniejszymi tragediopisarzami byli: Ajschylos, Sofokles i Eurypides. Inną część święta ku czci Dionizosa zajmował konkurs komediowy. Wśród komediopisarzy największą sławą cieszył się Arystofones.

3) Architektura grecka:

Początkowo Grecy wznosili budynki z drewna. W epoce archaicznej do budowy monumentalnych świątyń zaczęto używać znacznie trwalszego budulca – kamienia. Na początku wykształciły się dwa porządki architektoniczne: dorycki i joński. W IV w.p.n.e. powstał trzeci styl, nazywany korynckim.

4) Religia:

Wiara Greków była politeistyczna i antropomorficzna, tzn., że wierzyli oni w wielu bogów i wyobrażali sobie ich na podobieństwo ludzi, którzy zamieszkiwali najwyższą górę Hellady – Olimp. Nie mieli oni świętych ksiąg, a o bogach opowiadali głównie poeci. W boskim świecie obowiązywała hierarchia, a bóstwom przypisywano ludzkie wady. Każde poleis miało swoje bóstwo opiekuńcze, np. Ateny – Atena, Milet – Apollin, Efez – Artemida. Grecy wierzyli także w różnorakie bóstwa niższego rzędu, które zamieszkiwały w otaczającym ich środowisku, np. driady lejmoniady, oready itp..

Najważniejsze bóstwa:

Zeus – najważniejsze bóstwo, uważane za „ojca bogów i ludzi”. Strzegł porządku i sprawiedliwości.

Hades – Brat Zeusa, władca świata podziemnego.

Posejdon – władca mórz, rzek i jezior.

Hera – żona Zeusa, opiekunka małżeństw i rodzin.

Atena – bogini mądrości i sprawiedliwej wojny.

Apollin – bóg piękna, sztuki, poezji i muzyki.

Artemida – siostra Apollina, bogini dzikiej przyrody.

Hefajstos – opiekun rzemieślników.

Afrodyta – bogini miłości.

Demeter – bogini płodności Ziemi, urodzaju, ziemi uprawnej, zbóż, rolnictwa.

Ares – bóg wojny.

Hermes – posłanie bogów.

Dionizos – bóg wina i zabawy.

5) Sztuki plastyczne okresu klasycznego (V i IV w.p.n.e.):

Rozwój rzeźby greckiej był determinowany głównie potrzebami kultu. Zleceniodawcami najczęściej były greckie poleis. Artyści w tym okresie starali się oddać doskonałość ludzkiego ciała. Głównymi surowcami, które były wykorzystywane do produkcji były kamień i brąz, z którego robiono odlewy. Do najwybitnijeszych twórców należą: Fidiasz (twórca posągów Ateny, Partenos i Zeusa Olimpijskiego), Myron (autor Dsykobola) i Poliklet (autor Kanonu). Jeżeli chodzi o malarstwo greckie, to jedynymi jego przykładami, które się zachowały są zdobione naczynia ceramiczne.

Porządku architektoniczne; wikipedia.org

Porządku architektoniczne; wikipedia.org

6) Filozofia:

Znani myśliciele i ich najważniejsze poglądy:

Tales z Miletu – wszystkie byty są stworzone z wody.

Demokryta z Abdery – świat składa się z małych niepodzielnych i niezniszczalnych cząsteczek – atomów. Poruszają sięm one w próżni i łaćzą w pary tworząc rzeczy jednostkowe.

Sokrates – wierzył, że istnieje najwyższa prawda, a jej poszukiwanie jest obowiązkiem człowieka. Uważał, że aby postępować właściwie wystarczy poznać, czym jest dobro. Był przeciwnikiem demokracji, co doprowadziło do skazania go na śmierć w 399 r.p.n.e., ponieważ jego uczniowie buntowali się przeciwko temu systemowi.

Platon – uczeń sokratesa, twórca utopijnej wizji państwa, w której każdy obywatel pełnił funkcję do, której miał predyspozycje. Według jego koncepcji przedmioty otaczające człowieka stanowią odbicie wiecznego, niezmiennego świata idei, postrzeganego jedynie za pomocą umysłu. Głosił także, że dusza ludzka jest nieśmiertelna i składa się z części impulsywnej, rozumnej i zmysłowej, którym odpowiadają cnoty męstwa, mądrości i panowania nad sobą, a jedna z nich dominuje.

Arystoteles – uczeń Platona. Stworzył podstawy logiki i metafizyki. Zbierał i opracowywał także informacje z dziedziny historii, polityki, zoologii, filozofii i literatury.

 

oprac. Hubert Bednarski

Partnerzy



Przewiń do góry