Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Ludzkie głowy na płocie. Makabryczna dekoracja celtyckiego domostwa

Ludzkie głowy na płocie. Makabryczna dekoracja celtyckiego domostwa

 Kiedy grecki myśliciel Posejdonius przybył do celtyckiej osady obronnej, zemdliło go na widok wszechobecnych głów wetkniętych na pale. Ścięte głowy wrogów Celtowie wieszali nad bramą wjazdową do fortu, wbijali na płot lub używali do dekoracji ścian domów.

Celtowie to indoeuropejski lud, od którego wywodzą się między innymi Szkoci, Walijczycy, Irlandczycy (Wielka Brytania) oraz Bretończycy (Francja). Kultura celtycka rozwijała się od późnego okresu epoki żelaza aż po pierwszy wiek naszej ery na terenach niemal całej Europy, które dziś zajmuje Wielka Brytania, Francja, Niemcy, Szwajcaria, Austria, Belgia, Holandia, Słowacja, Włochy, a nawet Polska. Rzymianie zasiedlający wyspy brytyjskie w pierwszym wieku naszej ery zostawili wiele pism opisujących Celtów. Według nich byli to ludzie przystojni, wysocy, cechujący się jasną karnacją, niebieskimi oczami i włosami koloru blond lub rudawymi. Niezwykle dbali o swój wygląd, farbowali włosy i brwi i usuwali za pomocą pęsety zbędne owłosienie. Kąpali się w dużych drewnianych baliach, a wodę podgrzewali, wrzucając do niej gorące kamienie. Po kąpieli namaszczali ciała zapachowymi olejkami i słodkimi ziołami.

800px-Celtic_settlement-Open-Air_Archaeological_Museum_Liptovska_Mara_-_Havranok,SlovakiaMożna by przypuszczać, że ten niezwykle higieniczny lud poświęcał równie dużo uwagi czystości swojej osady, którą zwykle stanowiły otoczone palisadą prostokątne budynki z bali lub okrągłe gliniane chaty kryte strzechą. Nic bardziej mylnego! Wszystko przez zamiłowanie Celtów do makabrycznych dekoracji, które miały zapewnić im ochronę i moc. Ludzkie głowy były widoczne na każdym kroku.

Aby zrozumieć dziwne poczucie estetyki tego ludu, należy zagłębić się w jego wierzenia. Celtowie czcili wielu bogów, którym składali dary. Do jezior, które uznawali za święte, wrzucali drogie przedmioty, takie jak biżuterię czy broń. Nie stronili także od ofiar ze zwierząt i ludzi. Wierzyli, że dusza znajduje się w głowie, dlatego bardzo dużą wagę przykładali do tej części ciała. Ich amulety ochronne, podobnie jak i broń, dekorowane były rysunkami zwierzęcych lub ludzkich głów. Zachowała się też biżuteria wytworzona z kości ludzkiej czaszki. Czaszek pokonanych wrogów używano także jako czar do napojów. Picie z czerepu zabitego człowieka miało przenieść całą siłę pokonanego bezpośrednio do ciała pijącego.

Według Celtów dusza była nieśmiertelna. Prawdopodobnie uważali też, że posiadając głowę człowieka ma się kontrolę nad jego duszą, dlatego właśnie częstą praktyką było odcinanie głów. Czerepy przodków lub pokonanych wrogów nabijano na pal i stawiano przed wejściem do chaty lub przybijano do drzwi. Wiele z głów wisiało przed bramą wjazdową do osady, ostrzegając przyjezdnych mających nieczyste zamiary wobec gospodarzy.

Jak pisze J.A. Macculloch w książce The Religion of the Ancient Celts, wojownicy celtyccy wracali z pola bitwy, wioząc ze sobą głowy pokonanych wrogów, które albo przypasywano do siodła, albo nabijano na włócznie. W ten sposób z triumfalną pieśnią na ustach wkraczano do osady. Królewskie siedziby i forty obronne obfitowały w dekoracje z ludzkich czerepów. Pałacowa izba służyła czasem do przechowywania tychże głów, które dumnie prezentowano obcym i gościom. Według greckiego historyka Diodora Sycylijskiego (ur. ok. 80 r. p.n.e. – zm. ok 20 r. p.n.e.) Celtowie „[w] dokładnie taki sam sposób, jak czynią myśliwi z czaszkami zabitych zwierząt, balsamowali głowy swych najwyższych rangą ofiar w oleju cedrowym i trzymali je z pieczołowitością w drewnianych skrzyniach”.

W wyobrażeniu zadbanych, wypachnionych Celtów trudno znaleźć miejsce dla smrodu zgnilizny, jaki musiał wypełniać chaty pełne odciętych głów. Ale czego się nie robi, by posiąść moc i ustrzec swoje domostwo od złego?

Anna Wyrwicz

 Zdjęcia – Wikimedia Commons

Bibliografia:

MacCulloch J.A. 2007. The Religion of the Ancient Celts. London: BiblioLife.

McDowall, David. 1989. An Illustrated History of Britain. Harlow: Longman Group UK Limited.

Rees, Alwyn, Brinley Rees. 1961. Celtic Heritage: Ancient Tradition in Ireland and Wales. London: Thames and Hudson.

Źródła internetowe:

http://www.bbc.co.uk/wales/celts/factfile/religion.shtml

Siculus, Diodorus, Bibliotheca Historica (V, 29) za: http://www.ancientworlds.net/aw/Post/155492 (tłum. moje)

 

Partnerzy



Przewiń do góry