Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Marszałkowie Ludwika XIV

Marszałkowie Ludwika XIV

Sebastian Le Prestre, markiz Vauban

Marszałek Vauban źródło: Wikimedia Commons

Marszałek Vauban
źródło: Wikimedia Commons

Urodził się w maju 1633 w północnej Burgundii. Za młodu pobierał nauki z historii, matematyki, łaciny. Siedemnastoletni Vauban wstąpił do wojska i służył w pułku ks. Conde. Wówczas był to rok 1651 i rozpoczynała się Fronda – bunt przeciwko legalnemu władcy. Wśród buntowników znalazł się ks. Conde i tym samym młody Vauban. W 1653r. został pojmany przez rojalistów i wrócił na stronę Ludwika XIV. Lata 60. XVII wieku przyniosły Sebastianowi stanowisko inżyniera i budowania zaufania względem panującego króla. Wykazał się podczas wojny dewolucyjnej, kiedy to w dwa lata zajął szereg miast i twierdz hiszpańskich. Zbudował wówczas także potężną cytadelę w Lille. Do wojny holenderskiej zajął się projektowaniem linii obronnej Francji – zwłaszcza na północno-wschodnim pograniczu. Wojna holenderska, pozwoliła mu zdobyć potężną holenderską twierdzę Maastricht w 1673r., a wojna z Ligą Augsburską dała mu sukces nad holenderskim inżynierem – van Coehoornem, z uwagi na zajęcie w 1692r. bronionej przez niego twierdzy Namur. Podczas hiszpańskiej wojny sukcesyjnej nie mógł się wykazać. W 1703r. mianowany marszałkiem Francji. Zmarł w 1707r[24].

Rene III de Froulay, Hrabia Tesse

Urodził się w Le Mans w 1651[25]. Był francuskim dyplomatą i dowódcą.  Przygodę z wojną rozpoczynał podczas wojny holenderskiej 1672-1679. Brał udział również w wojnie dziewięcioletniej podczas której, został generałem. Mianowany na marszałka Francji w 1703r. i wysłany do Hiszpanii.[26] Podczas walk o tron w Madrycie w 1705r. kierował oblężeniem Gibraltaru (nieudanym).[27] Powstrzymał ofensywę sprzymierzonych z Portugalii, a następnie próbował zająć Barcelonę. W 1707r. Ludwik XIV wysłał go do ochrony południowych ziem Francji. Z powodzeniem kierował obroną Tulonu.  Rok później wysłany na placówkę dyplomatyczną do Rzymu[28]. Zmarł w 1725r[29].

Camille d’Houston de la Baume, hr. Tallard

Urodził się w 1652r. Wojennego rzemiosła uczył się od ks. Conde w okresie wojny holenderskiej. Walczył m.in. pod Seneffe w 1674r. W 1688 został marechal de camp. Brał udział również w walkach wojny dziewięcioletniej 1688-1697. Podczas niej awansowany do stopnia generała-porucznika. Po zawarciu pokoju w Ryswick wysłany do Anglii w roli ambasadora, gdzie negocjował Traktaty Podziałowe (1698,1700). Po wybuchu wojny walczył nad Renem – aktywnie udzielał się przy zdobyciu Trewiru i Brisach. W 1703 dostał zadanie zajęcia Landau. Podczas wykonywania misji udało się Tallardowi pobić wojska cesarskie. Ten sukces oraz wzięcie Landau dało mu buławę marszałkowską w roku 1703. W 1704r. operował na linii Stollhofen. Latem ruszył ku Bawarii aby wspomóc Elektora i Marsina. Zmierzył się tam z wojskami sprzymierzonych pod wodzą ks. Marlborough. Starcie pod Blenheim zakończyło się dla Tallarda klęską. Błędy jego oficerów sprowadziły nań niewolę. Aż do 1712 przebywał w Anglii. Załamała się jego kariera, aczkolwiek Ludwik XIV dalej darzył go sympatią. Później został członkiem Rady Regencyjnej oraz ministrem. Zmarł w 1728r[30].

Ferdinand de Marsin

Bitwa pod Blenheim- klęska marsz. Tallarda  źródło: Wikimedia Commons

Bitwa pod Blenheim- klęska marsz. Tallarda
źródło: Wikimedia Commons

Urodził się w 1656r. w Liege. Był utalentowany – przeszedł przez wszystkie stopnie armii francuskiej – od kapitana Gendarmes przez brygadiera (1688), marechal de camp (1693), generała (1695) aż do pozycji marszałka (1703). Walczył pod Fleurus, Neerwinden czy Charleroi, tym samym można uznać go za ucznia marszałka Luxembourga. W początkach hiszpańskiej wojny sukcesyjnej walczył pod Luzzarą przeciwko ks. Sabaudzkiemu. W 1703r. mężnie walczył pod Spirą, w zamian za co dostał buławę marszałka Francji. Rok 1704 przyniósł mu klęskę pod Blenheim. Ponownie przegrał w Annus Mirabilis – cudownym roku 1706, tym razem pod Turynem. Niestety na skutek ran, odniesionych w bitwie zmarł[31].

Jacques I Fitz-James, ks. Berwick

Urodził się w 1670r. jako nieślubny syn angielskiego króla Jakuba II i siostry Johna Churchilla- Arabelli. Sztuki wojennej uczył się u ks. Karola Lotaryńskiego podczas walk z Turkami, u boku ojca podczas wojny z Wilhelmem III w Irlandii, oraz pod marszałkiem Luxembourgiem. Walczył pod Steenkirk w 1692r., oraz Neerwinden (Landen) w 1693r. Na początku hiszpańskiej wojny sukcesyjnej operował we Flandrii, następnie przerzucony do Hiszpanii. W 1706r. został marszałkiem Francji.  W 1707r. pokonał armię Galwaya w Hiszpanii pod Almanzą. Walczył jeszcze we Flandrii i Sabaudii. W 1714 zdobył Barcelonę, kończąc działania wojenne na półwyspie Iberyjskim.  Zginął w 1734 podczas oblężenia Phillipsburga podczas polskiej wojny sukcesyjnej[32].

Pierre de Montesquiou, hr. d’Artagnan

Urodził się w 1645r. Sztuki wojennej uczył się od ks. Conde (Maastricht, Seneffe). Kariera wojskowa nabrała rozpędu dopiero podczas wojny dziewięcioletniej – w 1691 awansowany został na generała. Walczył pod Neerwinden. Podczas konfliktu o tron madrycki 1702-1713 stacjonował w Brabancji. Walczył pod Ramillies i Oudenaarde. Wykazał się dopiero pod Malplaquet w 1709r. Udało mu się powstrzymać ataki piechoty niderlandzkiej na prawym skrzydle armii francuskiej. W dowód uznania dostał buławę marszałkowską. Po wojnie był członkiem Rady Regencyjnej. Zmarł w 1725r[33].

Podsumowanie

Kariera wojskowa poszczególnych marszałków, mogła się różnić, to jednak zauważalne jest pewien schemat kariery – od wojsk liniowych, przez dowódców niższego szczebla, aż po marszałkowską buławę. Francuskich marszałków kształcili inni marszałkowie – wielu uczniów miał ks. Conde, hr. Turenne czy marsz. Luxembourg. Przekazywali oni sztukę wojenną, którą znali – co prowadziło do kostnienia armii francuskiej. Sukcesy Tureniusza czy Kondeusza nie znajdują powtórzenia podczas wojny z Ligą Augsburską (z kilkoma wyjątkami) czy hiszpańskiej wojny sukcesyjnej. Paradoksem jest to, że skostniała kadra dowódcza Francji ponosiła porażki w starciu z uczniem hr. Turenne’a – Johnem Churchillem, ks. Marlborough.

Michał Łukaszewski

Bibliografia:

Baszkiewicz J., Historia Francji, Warszawa 1974.

Chatrand R., Louis XIV’s Army, Londyn 1988.

Childs J., The Nine Years’ War and the British Army 1688-1697: the operations in the Low Countries, Manchester 2013.

Colin J., Piechota w XVIII wieku. Taktyka, Oświęcim 2015.

Dodge T.A.,  Gustavus Adolphus: a history  of the art of war from its revival after the Middle Age to the end of the Spanish Succesion War, with a detailed account of the campaigns of the great Swede, and of the most famous campaign of Turenne, Conde, Eugene and Marlborough. With 237 charts, maps, plans of battles and tactical manoevres, cuts of uniforms, arms, and weapons, Boston 1895.

James G.P.R., Memoirs of great commanders, Vol. II., Filadelfia 1835.

Lepage J. – D. G. G., Vauban and the french military under Louis XIV. An Illustrated History of Fortifications and Strategies, Londyn 2010.

Longueville T., Marshall Turenne, Londyn 1907.

Lynn J. A., Wojny Ludwika XIV 1667-1714, Oświęcim 2015.

Radziwonka R., Bleinheim- Hochstadt 1704, Warszawa 2008.

Radziwonka R., Ramillies 1706, Warszawa 2010.

Przypisy:

[1]R. Chatrand, Louis XIV’s Army, Londyn 1988, s. 3.

[2]Tamże, s. 4.

[3]Kondeusz nie był nigdy marszałkiem Francji, jednakże jego umiejętności i znaczenie jakie odegrał na kształt monarchii Ludwika XIV powodują, że należy zaliczyć go do czołowych wodzów Króla- Słońce. Był jedynym wodzem francuskim z okresu Ludwika XIV, który nie będąc marszałkiem osiągnął znaczące sukcesy na polach bitew.

[4]G.P.R. James, Memoirs of great commanders, Vol. II., Filadelfia 1835, s. 36.

[5]Tamże.

[6]Tamże, s. 37.

[7]T. A. Dodge, Gustavus Adolphus: a history  of the art of war from its revival after the Middle Age to the end of the Spanish Succesion War, with a detailed account of the campaigns of the great Swede, and of the most famous campaign of Turenne, Conde, Eugene and Marlborough. With 237 charts, maps, plans of battles and tactical manoevres, cuts of uniforms, arms, and weapons, Boston 1895, s. 451-455.

[8]G.P.R. James, dz. cyt., s. 44-47.

[9]T. A. Dodge, dz. cyt., s. 558-565.

[10]Tamże, s. 602-606.

[11]T. Longueville T., Marshall Turenne, Londyn 1907.

[12]Pojęcie nie jest do końca jednoznaczne – część uważa je za „generała-majora”, zaś inni interpretują ów szarżę jako pułkownika.

[13]J. Childs, The Nine Years’ War and the British Army 1688-1697: the operations in the Low Countries, Manchester 2013, s. 354.

[14]Tamże, s. 351.

[15]T. A. Dodge, dz. cyt., s. 660-662.

[16]Tamże, s. 658, 662-665.

[17]R. Radziwonka, Ramillies 1706, Warszawa 2010, s. 152-154.

[18]J. Colin, Piechota w XVIII wieku. Taktyka, Oświęcim 2015, s. 26.

[19]J. Childs, dz. cyt., s. 345.

[20]Tamże., s. 352.

[21]T. A. Dodge, dz. cyt., s. 666.

[22]J. Childs, dz. cyt., s. 356.

[23]R. Radziwonka, Ramillies…, s. 151-152.

[24]J. – D. G. G. Lepage, Vauban and the french military under Louis XIV. An Illustrated History of Fortifications and Strategies, Londyn 2010., s. 7-26.

[25]R. Radziwonka, Ramillies…, s. 149.

[26]J. Childs, dz. cyt., s. 355.

[27]R. Radziwonka, Ramillies…, s. 149.

[28]Tamże, s. 150.

[29]J. Childs, dz. cyt., s. 355.

[30]R. Radziwonka, Bleinheim- Hochstȁdt 1704, Warszawa 2008s. 156-157.

[31]Tamże, s. 158.

[32]R. Radziwonka, Ramillies…, s. 146-147.

[33]J. Childs, dz. cyt., s. 343.

Partnerzy



Przewiń do góry