Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Najstarszy Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata w Polsce

Najstarszy Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata w Polsce

Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata

Minęły dziesiątki lat od wojennych wydarzeń, aby 6 listopada 1996 roku Eugeniusz Szyfner otrzymał tytuł Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata, który wręczył mu w Krakowie przedstawiciel dyplomatyczny Izraela w Polsce[27].

Dyplom Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata

Dyplom Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata

Otrzymał w marcu 2016 roku zaproszenie na uroczyste otwarcie Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej[28]. Dnia17 marca 2016 roku na Zamku w Łańcucie z rąk prezydenta RP Andrzeja Dudy otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski[29].

Uroczystość nadania Eugeniuszowi Szyfnerowi Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski, 17 marca 2016 r. Zamek w Łańcucie

Uroczystość nadania Eugeniuszowi Szyfnerowi Krzyża Komandorskiego Orderu Odrodzenia Polski, 17 marca 2016 r. Zamek w Łańcucie

Podczas ceremonii prezydent Andrzej Duda, oceniając postawę Eugeniusza Szyfnera i ratowanie przez niego Żydów, powiedział: Proszę, żebyście przyjęli te odznaczenia jako świadectwo i dowód tego, że Rzeczpospolita jest z was dumna. Dzięki Polakom, którzy ratowali Żydów, naród polski mógł przetrwać godnie[30].

Paweł Wal

Bibliografia:

Bajer Marlena, Naukowe tradycje magnackiej rodziny – Tarnowscy, „Forum Akademickie”, nr 10/1999; http://forumakad.pl/archiwum/99/10/artykuly/23-rody_uczone.htm [dostęp 10 grudnia 2016 r.

Bogdan Marlena, Kto ratuje jedno życie, jakby cały świat ratował, „Fakty Mieleckie”, 22 kwietnia 2016, s. 12 – 13

Bogdan Marlena, Życie jest bezcenne, trzeba je ratować, „Fakty Mieleckie”, 25 marca 2016, s. 3

Burek Szymon, Ratowali Żydów! Wysokie odznaczenia dla mielczan, KORSO – Tygodnik Mielecki, 22 marca 2016, s. 9

Brzeziński Marcin, Tarnowscy z Chorzelowa i Malinia, „Leliwici” – Biuletyn Związku Rodu Tarnowskich, nr 8, listopad 2004, s. 23,   http://www.rodtarnowski.com/Newsletters/No8pl.pdf [dostęp 21 grudnia 2016 r.]

Gąsiewski Włodzimierz, Sprawiedliwi i nie tylko… na ziemi mieleckiej, „Nadwisłocze”, nr 1 (26) 2010, s. 22 – 23

Księga Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Ratujący Żydów podczas Holokaustu, Kraków 2009, Tom 2, s.730

Mielec, [w:] Encyclopaedia Judaica, red. M. Berenbaum, F. Skolnik, t. 14, Detroit 2007, s. 205

Rączy Elżbieta, Straty ludnościowe w powiecie mieleckim podczas okupacji hitlerowskiej [w:] Rocznik Mielecki, rok 2006, s. 53

Righteous Among the Nations Honored by Yad Vashem by 1 January 2016, dyplom i medal Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata http://www.yadvashem.org/yv/pdf-drupal/poland.pdf (strona 111) [dostęp 10 grudnia 2016 r.],

Rozwój i znaczenie gospodarcze Gminy Mielec na przestrzeni wieków, oficjalny serwis internetowy Gminy Mielec, http://www.gmina.mielec.pl/historia [dostęp 21 grudnia 2016 r.]

Seidel Rochel G., Mielec – Poland, The Shtetl that became a nazi concetration camp, Jerusalem 2012

Tarnowski Marcin, Notatki historyczne  śp. Hr. Adama Tarnowskiego z Dzikowa (1866-1946), strona internetowa rodu Tarnowskich, http://www.rodtarnowski.com/Family_p.html#top, [dostęp 21 grudnia 2016, r.]

Wanatowicz Stanisław, Eksterminacja ludności żydowskiej, [w:] Mielec. Studia i materiały z dziejów miasta i regionu, red. F. Kiryk, t. 3, Mielec 1994

http://fakty.interia.pl/polska/news-duda-dzieki-polakom-ratujacym-zydow-nasz-narod-przetrwal-god,nId,2164865 [dostęp 10 grudnia 2016]

http://www.hej.mielec.pl/miasto2/aktualnosci/art6479,eugeniusz-szyfner-otrzymal-order-odrodzenia-polski.html [dostęp 10 grudnia 2016]

http://www.hej.mielec.pl/miasto2/aktualnosci/art6482,rzeczpospolita-moze-byc-z-was-dumna-mielczanie-odebrali-odznaczenia-od-prezydenta-andrzeja-dudy.html  [dostęp 10 grudnia 2016 r.]

http://www.gazetaprawna.pl/artykuly/928521,duda-odznaczenia-panstwowe-historia.html [dostęp 10 grudnia 2016];

http://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/art,35,odznaczenia-za-bohaterska-postawe-w-ratowaniu-zydow.html [dostęp 10 grudnia 2016]

http://www.ryga.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/sprawiedliwi_wsrod_narodow_swiata__muzeum_ulmow_w_markowej [dostęp 21 grudnia 2016 r.];

https://pl.wikipedia.org/wiki/Eugeniusz_Szyfner, [dostęp 21 grudnia 2016 r.]

Przypisy:

[1]Biografia Eugeniusza Szyfnera, https://pl.wikipedia.org/wiki/Eugeniusz_Szyfner, [dostęp 21 grudnia 2016 r.], Jako pierwszą informację o Eugeniuszu Szyfnerze, jako Sprawiedliwym Wśród Narodów Świata, podano [w;] Włodzimierz Gąsiewski, Sprawiedliwi i nie tylko… na ziemi mieleckiej, „Nadwisłocze”, nr 1 (26) 2010, s. 22 – 23; W 2017 roku ukaże się drukiem V Tom Encyklopedii Mielca, pod red. Józefa Witka, w którym będzie także biografia E. Szyfnera

[2]Szerzej na temat chorzelowskiej linii hrabiów Tarnowskich zob. Magdalena Bajer, Naukowe tradycje magnackiej rodziny – Tarnowscy, „Forum Akademickie”, nr 10/1999; http://forumakad.pl/archiwum/99/10/artykuly/23-rody_uczone.htm [dostęp 21 grudnia 2016 r.]

[3]Marcin J. Tarnowski, Notatki historyczne  śp. Hr. Adama Tarnowskiego z Dzikowa (1866-1946), strona internetowa rodu Tarnowskich, http://www.rodtarnowski.com/Family_p.html#top, [dostęp 21 grudnia 2016, r.]; szerzej na temat chorzelowskiej linii Tarnowskich oraz ich rezydencji w Maliniu zob: http://atlasrezydencji.pl/malinie-dwor-tarnowskich, [dostęp 21 grudnia 2016 r.]

[4]Marcin Brzeziński, Tarnowscy z Chorzelowa i Malinia, „Leliwici” – Biuletyn Związku Rodu Tarnowskich, nr 8, listopad 2004, s. 23,   http://www.rodtarnowski.com/Newsletters/No8pl.pdf [dostęp 21 grudnia 2016 r.]

[5]Rozwój i znaczenie gospodarcze Gminy Mielec na przestrzeni wieków, oficjalny serwis internetowy Gminy Mielec, http://www.gmina.mielec.pl/historia [dostęp 21 grudnia 2016 r.]

[6]Biografia Eugeniusza Szyfnera, https://pl.wikipedia.org/wiki/Eugeniusz_Szyfner, [dostęp 21 grudnia 2016 r.]

[7]Bogdan Marlena, Życie jest bezcenne, trzeba je ratować, „Fakty Mieleckie”, 25 marca 2016, s. 3

[8]Stanisław Wanatowicz, Eksterminacja ludności żydowskiej, [w:] Mielec. Studia i materiały z dziejów miasta i regionu, red. F. Kiryk, t. 3, Mielec 1994, s. 293; Zdaniem E. Szyfnera akt podpalenia synagogi był zemstą za zniszczone przez Polaków samoloty w PZL Mielec oraz dokumentację ich produkcji – Relacja ustna Eugeniusza Szyfnera dla Pawła Wala, 3 grudnia 2016 r.

[9]Bogdan Marlena, Kto ratuje jedno życie, jakby cały świat ratował, „Fakty Mieleckie”, 22 kwietnia 2016, s. 12.

[10]Na temat Shoah w regionie mieleckim szerzej: Andrzej Krempa, Zagłada Żydów mieleckich, Mielec 2013; Elżbieta Rączy, Straty ludnościowe w powiecie mieleckim podczas okupacji hitlerowskiej [w:] Rocznik Mielecki, rok 2006, ss. 45 – 67; Mielec, [w:] Encyclopaedia Judaica, red. M. Berenbaum, F. Skolnik, t. 14, Detroit 2007, s. 205; zob.: http://www.jewishgen.org/yizkor/mielec/mie026.html#THE%20SZTETEL  [dostęp 10 grudnia 2016 r.], Rochelel G. Seidel, Mielec – Poland, The Shtetl that became a nazi concetration camp, Jerusalem 2012; zob. także Howard Recht, Mielec through Holokaust, http://kehilalinks.jewishgen.org/Kolbuszowa/mielec/mielec6.html  [dostęp 10 grudnia 2016]

[11]Relacja ustna Eugeniusza Szyfnera dla Pawła Wala, 3 grudnia 2016 r. E. Szyfner podaje, że dr M. Gross, jako znany mielecki prawnik, był konwertytą, który na kilka lat przed wybuchem II wojny światowej dokonał konwersji na katolicyzm. Nie uchroniło go to przed uznaniem go w 1939 r. przez nazistów za Żyda. Gross miał żal do Polaków, że podczas okupacji nie pomagali w wystarczający sposób Żydom. Przyczyniło się to, zdaniem E. Szyfnera, do porzucenia przez M. Grossa po wyzwoleniu w 1944 r. religii katolickiej i powrotu do judaizmu.

[12]Bogdan Marlena, Kto ratuje jedno życie, jakby cały świat ratował, „Fakty Mieleckie”, 22 kwietnia 2016, s. 12 – 13.

[13]S. Wanatowicz, Eksterminacja ludności żydowskiej, [w:] Dzieje miasta i regionu, Tom 3, pod red. Feliska Kiryka, s. 309; Zuckerbrodtowie mieszakli do 1939 r. w Mielcu na ul. Legionów 34, byli właścicielami młynu; Wg The Central Database of Shoah Victim’s Names of Yad Vashem w Shoah zginęło 10 osób o nazwisku Zuckerbrodt [inna wersja pisowni jako Zuckerbrot] zamieszkałych na terenie  Mielca – zob. http://yvng.yadvashem.org/index.html?language=en&s_lastName=&s_firstName=&s_place=mielec, strona 128 – 129, [dostęp 10 grudnia 2016 r.] Z Zagłady w Mielcu, dzięki Szyfnerom,  ocaleli Dawid, Matylda i ich córka.

[14]Bogdan Marlena, Kto ratuje jedno życie, jakby cały świat ratował, „Fakty Mieleckie”, 22 kwietnia 2016, s.  13; Jednak po latach, w 2016 r., E. Szyfner nie jest w stanie przypomnieć sobie i podać nawet prawdopodobnego imienia córki Zuckerbrodtów.

[15]Tamże, s. 13.

[16]Nawet jeżeli ja zginę ocalę 9 moich Żydów. Muszę ich ocalić – Relacja ustna Eugeniusza Szyfnera dla Pawła Wala, 3 grudnia 2016 r. E. Szyfner podał, że przesłuchiwał go młody Niemiec z Hohenbach, nie był jednak w stanie przypomnieć sobie nazwiska przesłuchującego Go oficera gestapo. Wg Szyfnera za donos na niego do gestapo odpowiedzialny był granatowy policjant

[17]Relacja ustna Eugeniusza Szyfnera dla Pawła Wala, 3 grudnia 2016 r.; Eugeniusz Szyfner poinformował, że Gross tworzył struktury polityczne PKWN, a od stycznia 1945 r. pracował w biurze prezydium Rządu Tymczasowego w Warszawie, a 22 lipca 1948 r. został odznaczony przez Bolesława Bieruta Złotym Krzyżem Zasługi. W późniejszych latach związany zawodowo z Ministerstwem Przemysłu.

[18]Archiwum Eugeniusza Szyfnera (dalej jako: AESz), List M. Grossa do E. Szyfnera z 20 stycznia 1975 r.

[19]AESz, świadectwo I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Konarskiego w Mielcu; akta Państwowej Komisji Egzaminacyjnej, syg. akt III E – 10450/48, 12 maja 1948 r.

[20]AESz, Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego PZL Mielec, świadectwo pracy Eugeniusza Szyfnera z 5 marca 1990 r., sygn. akt 122/07/90. W okresie pracy zawodowej wielokrotnie wyróżniany m. in. Odznaka Zasłużonego Pracownika WSK Mielec (28 listopada 1977), Medal 40 – lecia Polski Ludowej (22 lipca 1984).

[21]AEsZz, Skrócony odpis aktu małżeństwa, Urząd Stanu Cywilnego w Mielcu, nr 60/1955, 12 kwietnia 1955 r.; Relacja ustna Eugeniusza Szyfnera dla Pawła Wala, 3 grudnia 2016 r.

[22]AESz, UMCS, dyplom Zawodowego Studium Administracyjnego, rok 1970, dyplom nr 868, 26 czerwca 1970 r.; indeks Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, Indeks Eugeniusza Szyfnera, nr 4747/70/71.

[23]Relacja ustna Eugeniusza Szyfnera dla Pawła Wala, 3 grudnia 2016 r. Zdaniem E. Szyfnera źródłem II wojny światowej jest antysemityzm, któremu ulegli Niemcy pod rządami Hitlera.

[24]AESz, Krotka relacja powojenna, 25 luty 2003 r.

[25]AESz, Oświadczenie Tomasza Busia dla Eugeniusza Szyfnera z 20 lipca 1992 r.; szerzej na temat Tomasza Busia – akta Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego, Dział odznaczeń Yad Vashem. Dokumentacja sprawy Tomasza Busia, sygn. akt 349/24/2475. Tomasz Buś w swym oświadczeniu napisał m. in. Pan Eugeniusz Szyfner udzielał pomocy Żydom kierując się pobudkami humanitarnymi bez osiągnięcia korzyści materialnych, traktując ich życzliwie i z wielką troską.

[26]AESz, Krotka relacja powojenna, 25 luty 2003 r.

[27]Księga Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. Ratujący Żydów podczas Holokaustu, Kraków 2009, Tom 2, s.730; Righteous Among the Nations Honored by Yad Vashem by 1 January 2016, dyplom i medal Sprawiedliwego Wśród Narodów Świata http://www.yadvashem.org/yv/pdf-drupal/poland.pdf (strona 111) [dostęp 10 grudnia 2016 r.], nr dyplomu 7361, wystawiony 31 grudnia 1996 r.; Na Ścianie Honoru w Yad Vashem, Ściana 8, pod datą 1996 rok znajduje się nazwisko Katarzyny i Eugeniusza Szyfnerow; Także nazwisko Szyfnerow znajduje się na Ścianie Pamięci Sprawiedliwych w Muzeum w Markowej – zob. http://www.ryga.msz.gov.pl/pl/aktualnosci/sprawiedliwi_wsrod_narodow_swiata__muzeum_ulmow_w_markowej [dostęp 21 grudnia 2016 r.]; Na stronie Instytutu Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holokaustu Yad Vashem w Jerozolimie znajduje się Świadectwo Prawdy o Katarzynie i Eugeniuszu Szyfnerah – zob. http://db.yadvashem.org/righteous/family.html?language=en&itemId=4044173 [dostęp 10 grudnia 2016 r.], E. Szyfner jest także od 19 listopada 2002 r. członkiem zwyczajnym Polskiego Towarzystwa Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, legitymacja nr 1199

[28]AESz, Pismo z 8 marca 2016 r. Marszałka Województwa Podkarpackiego Władysława Ortyla do E. Szyfnera, syg. KZ.IV.0450.5.2015.PB.

[29] Postanowienie Prezydenta RP o nadaniu orderów, „Monitor Polski”, 17 czerwca 2016, poz. 529; Burek Szymon, Ratowali Żydów! Wysokie odznaczenia dla mielczan, KORSO – Tygodnik Mielecki, 22 marca 2016, s. 9; http://www.prezydent.pl/aktualnosci/ordery-i-odznaczenia/art,35,odznaczenia-za-bohaterska-postawe-w-ratowaniu-zydow.html [dostęp 10 grudnia 2016]; http://www.hej.mielec.pl/miasto2/aktualnosci/art6479,eugeniusz-szyfner-otrzymal-order-odrodzenia-polski.html [dostęp 10 grudnia 2016]; http://rdn.pl/?p=44274 [dostęp 10 grudnia 2016].

[30]Rzeczpospolita może być z Was dumna. Mielczanie odebrali odznaczenia od prezydenta Andrzeja Dudy, http://www.hej.mielec.pl/miasto2/aktualnosci/art6482,rzeczpospolita-moze-byc-z-was-dumna-mielczanie-odebrali-odznaczenia-od-prezydenta-andrzeja-dudy.html  [dostęp 10 grudnia 2016 r.]; http://www.gazetaprawna.pl/artykuly/928521,duda-odznaczenia-panstwowe-historia.html [dostęp 10 grudnia 2016]; http://fakty.interia.pl/polska/news-duda-dzieki-polakom-ratujacym-zydow-nasz-narod-przetrwal-god,nId,2164865 [dostęp 10 grudnia 2016].

Partnerzy



Przewiń do góry