Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Nowy projekt ustawy dotyczący odzyskiwania dóbr kultury

Nowy projekt ustawy dotyczący odzyskiwania dóbr kultury

Nowy projekt ustawy – w środę 22 marca odbyło się pierwsze czytanie ustawy dotyczącej odzyskiwania narodowych dóbr kultury. Projekt ustawy trafił do dalszych prac w Komisji Kultury i Środków Przekazu.
Wprowadzenie ustawy ma na celu zwiększenia bezpieczeństwa dóbr kultury w wypadkach kradzieży czy przywłaszczenia oraz bardziej efektywne odzyskiwanie utraconych dzieł kultury. Projekt ustawy został przygotowany przez ministerstwo kultury i dziedzictwa narodowego. Do projektu ustawy został dodany zapis dyrektywy unijnej w sprawie zwrotu takich dóbr kultury, które zostały bezprawnie wyprowadzone z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Wprowadzona dyrektywa unijna ma na celu ochronę dobytku kulturowego każdego z państw członkowskich przez ułatwienie im dochodzenia zwrotu wyprowadzonych nielegalnie dóbr kultury.

Prof. Magdalena Gawin – wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego mówiąc podczas prezentacji wprowadzanego projektu powiedziała, że wraża on kluczowy termin na gruncie prawnym: narodowych dóbr kultury, którego do tej pory nie wprowadzono do ustawodawstwa polskiego. Projekt ustawy wprowadza definicję „dobra kultury” jako zabytek i rzecz ruchomą nie będącą zabytkiem, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na ich wartość artystyczną, historyczną bądź naukową lub ze względu na ich znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego. Obecnie natomiast do restytucji takich zabytków wykorzystuje się przepisy prawa cywilnego o ochronie własności.

Ministerstwo kultury wprowadziło ogólnopolski rejestr ruchomych dóbr kultury. Ów Rejestr składa się z dwudziestu trzech działów, a wyróżnić w nim można: malarstwo, rzeźbę, tkaniny, porcelanę, złotnictwo, szkło czy zbiory archeologiczne i numizmatyczne. Aktualnie w rejestrze znaleźć możemy 63 tys. pozycji z czego ogromną część stanowi malarstwo bo jest to aż 7 tys. obrazów.  Na liście obrazów można znaleźć wiele znanych nazwisk, zarówno polskich, jak i zagranicznych, np. Rembrandta, Rubensa, Jana Matejkę czy Aleksandra Gierymskiego (W lipcu 2011 roku obraz Gierymskiego „Żydówka z pomarańczami” powrócił do polski po tym jak został skradziony w czasie II wojny światowej). Wiceminister Gawin stwierdziła, że tylko w ostatnich 5 latach dzięki staraniom MKiDN do kraju powróciło 341 cennych obiektów, których łączna wartość wynosi ponad 8 mln zł.

Poseł Mirosława Stachowiak-Różecka wyjaśniła, na czym dokładnie ma polegać nowy zapis: ustawa określa organy właściwe do spraw instytucji dóbr kultury, prowadzonej przez Rzeczpospolitą Polską na jej terytorium i za granicą. Ich zadania i uprawnienia wprowadzają do polskiego ustawodawstwa nowe kategorie i pojęcia: narodowe dobra kultury, dobra kultury czy zbiory publiczne. W projekcie ustawy określono zasady postępowania w sprawie zwrotu z Unii Europejskiej narodowych dóbr kultury, wyprowadzonych z naszego kraju z naruszeniem prawa. Zawiera także przepisy dotyczące postępowania w sprawie zwrotu z Polski dóbr kultury. Zgodnie z projektem, za instytucje dóbr kultury będzie odpowiedzialny minister kultury i dziedzictwa narodowego. Ma on podejmować działania w kraju i za granicą, mające na celu odzyskanie utraconego dobra kultury.

Najbardziej problematyczne jest odzyskiwanie dzieł sztuki z Federacji Rosyjskiej. Minister Gawin przyznała, że łącznie w latach 2004-2014 do strony rosyjskiej skierowano 20 wniosków restytucyjnych opracowanych przez MKiDN – bez większej reakcji. Obecnie trwa opracowywanie kolejnych 7 wniosków restytucyjnych – obrazów, które przed wojną należały do Polski.

Ustawa miałaby wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. I miałaby również dotyczyć właścicieli prywatnych, którzy chcą odzyskać skradzioną własność.

Źródła: gazetaprawna.pl, premier.gov.pl, dzieje.pl

Fot.: Wikimedia Commons

Marcin Majchrzak

Partnerzy



Przewiń do góry