Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Ocalić od zapomnienia – Fort I Jan III Sobieski w Toruniu

Ocalić od zapomnienia – Fort I Jan III Sobieski w Toruniu

Fort I jest jednym z fortów wchodzących w skład Twierdzy Toruń. Jego początków powstania należy upatrywać się w zawiłej historii Torunia, który przechodził na skutek wojen i pokojów – z rąk do rąk. W momencie, gdy Toruń po upadku Księstwa Warszawskiego stał się ponownie warownią nadgraniczną państwa pruskiego, nastąpił okres jego intensywnej rozbudowy. Trwała ona przez cały wiek XIX i początek XX, aż do wybuchu I wojny światowej. Najważniejsze obiekty, w tym większość fortów (m. in. Fort I), wzniesiono pod koniec XIX wieku.

Fort IFort I posiada narys trapezowy, powstał w latach 1888-1892 jako najmłodszy z piętnastu fortów wchodzących w skład Twierdzy Toruń i w związku z tym najnowocześniejszy w paśmie umocnień. Jest to jedyny fort pancerny nie tylko w obrębie Twierdzy, ale i na całym wschodzie II Rzeszy. W momencie budowy nosił numer Ia i imię Wilhelma I. W 1920 roku otrzymał nowy numer I oraz obecnego patrona Jana III Sobieskiego. Do 1956r. znajdował się w rękach Wojska Polskiego a następnie był dzierżawiony na magazyn i winiarnie. W 1971 r. Fort I został wpisany do rejestru zabytków.

W czasach obecnych Fort I znalazł nowych opiekunów. Są to głównie pasjonaci historii, zrzeszeni w różne organizacje i stowarzyszenia. Głównym celem ich działalności jest stworzenie na terenie Fortu I Domu Kultury/Muzeum Historii XIX-wiecznego Torunia. Owej inicjatywie społecznej przewodzi Arkadiusz Uzarowicz, członek Stowarzyszenia Historyczno-Wojskowego „KAPONIERA”.

Fort I jest doskonałym miejscem do poznania historii Twierdzy Toruń. Odpowiednio zagospodarowany służyłby do przeprowadzania interaktywnych lekcji historii, gdzie od podszewki możliwe by było poznanie historii fortów toruńskich i samego miasta. Odskocznią od zajęć edukacyjnych byłyby również zajęcia survivalowe, przygotowane pod okiem instruktorów na rozległym i bardzo ciekawie ukształtowanym terenie – twierdzi Arkadiusz Uzarowicz – główny inicjator całego przedsięwzięcia. Jest to ciekawy projekt historyczny, do którego należy również zaliczyć edukację regionalną. W planach jest również powstanie ekspozycji dotyczącej sztuki sepulkralnej (tutaj mowa głównie o cmentarzach ewangelickich) wewnątrz fortu – Zgodnie z zaleceniem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków znalezione w czasie prac artefakty cmentarne powinniśmy zabezpieczać, obecnie część z nich znajduje się w siedzibie Stowarzyszenia „Nasz Podgórz” – dodaje Uzarowicz.

Sam Fort, jako obiekt oraz teren do niego przylegający jest ciekawym miejscem na organizacje imprez historycznych. Odpowiednia lokalizacja zapewniłaby rekonstruktorom miejsce, gdzie mogliby organizować wszelakie manewry oraz zloty rekonstrukcyjne, oczywiście z odpowiednią bazą noclegową na terenie obiektu – dodaje Zbigniew Huzakowski, dowódca Grupy Rekonstrukcji Historycznej Rex – jest to jeden z lepiej zachowanych fortów w Toruniu na skalę europejską, więc dlaczego nie wykorzystać jego potencjału? – dodaje po chwili rozmowy.

zwiedzanie wewnątrz fortuFaktem jest, że do samej inicjatywy nie przystąpili tylko rekonstruktorzy. Należy również wspomnieć o JS 3366 (Związek Strzelecki Rzeczypospolitej), Stowarzyszeniu „Nasz Podgórz”, Bractwu Rycerzy Chorągwi Toruńskiej, których członkowie również ochoczo włączyli się w projekt. Jak widać – inicjatywa zaskarbia sobie rzesze ludzi, których motywy działania są odmienne – jednak cel pozostaje ten sam: ocalić od zapomnienia.

Jak to wygląda w praktyce? Organizowane są zwiedzania Fortu i jego okolicy w ramach cyklu „Zwiedzamy Twierdzę Toruń” – jak widać na zamieszczonych zdjęciach – jest ogromne zainteresowanie. Uczestnicy takiego spotkania, mogli wysłuchać pasjonujących historii przewodnika miejskiego, mjr rez. Mariana Rochnińskiego, który jest przewodniczącym Oddziałowej Komisji Opieki nad Zabytkami. Społeczna inicjatywa Fortu I „reklamuje się” również podczas szeregu imprez patriotycznych – np. biorąc udział w wystawie dotyczącej rocznicy wyzwolenia Torunia w 1920 roku (dołączone zdjęcia).

Jako portal historyczny, którego głównym celem jest propagowanie historii także popieramy inicjatywę powstania w Forcie I Domu Kultury/Muzeum Historii XIX-wiecznego Torunia. Liczymy, że w niedługim czasie będziemy mogli wziąć udział w przedsięwzięciach organizowanych w Forcie I.

Więcej informacji pod linkiem: https://www.facebook.com/pages/Dom-KulturyMuzeum-Fort-1-Jan-III-Sobieski/730033753684249

Anita Świątkowska

Partnerzy



Przewiń do góry