Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Ostatnie powstanie samurajów w Japonii

Ostatnie powstanie samurajów w Japonii

Historia Japonii dla przeciętnego polskiego historyka stanowi temat egzotyczny i dość odległy od jego zainteresowań badawczych. Nie był i nie jest to bynajmniej również temat eksponowany w polskiej historiografii. Powodem tego jest bariera językowa, kulturowa i przede wszystkim znaczna odległość Polski od Japonii. Pomimo tego, ukazują się w Polsce dość liczne wydawnictwa dotyczące Kraju Kwitnącej Wiśni, są to jednak często ilustrowane albumy i przewodniki. Przeciętnego Polaka o dziwo interesują dzieje samurajów, kojarzyć mu się mogą bowiem z obrazem polskiego szlachcica z czasów „złotej wolności”. Imponuje nam etos honorowego wojownika, doskonale władającego swoim wspaniałym mieczem, kataną, służącemu wiernie swemu panu feudalnemu i broniącego słabych i ubogich.

Powyższy etos znacząco spotęgował film „Ostatni samuraj”, w reżyserii Edwarda Zwicka. Premiera tego widowiska miała miejsce w światowych kinach 22 listopada 2003 roku i film stał się od razu wielkim hitem, również w Polsce[1]. Niewątpliwie główna rola Toma Cruise’a, popularnego wtedy i dziś, znacząco się do tego przyczyniła. Wspaniała muzyka skomponowana przez Hansa Zimmera, świetne zdjęcia, montaż i reżyseria także zrobiły swoje. Dzięki temu „Ostatni samuraj” stał się bodaj najpopularniejszym na świecie filmem o tematyce samurajskiej.

Film odniósł niebywały sukces, co ciekawe jako jedno z nielicznych widowisk o tematyce historycznej nakręconych w ostatnich kilkunastu latach. Porównywalną popularność zdobył chyba tylko o kilka lat wcześniejszy film „Braveheart” z główną rolą Mela Gibsona, opowiadający historię Williama Wallace’a, bohatera narodowego Szkocji. Niestety, w parze z sukcesem w przypadkach obydwu powyższych filmów szła niezgodność wydarzeń historycznych z tymi przedstawianymi w filmie. W ten sposób historia „filmowa” przesłoniła prawdę historyczną.

Celem niniejszej pracy jest ukazanie przyczyn i przebiegu ostatniego powstania samurajów w Japonii, które miało miejsce w 1877 roku oraz udziału w nim jego przywódcy, Saigo Takamoriego[2], bohatera narodowego Japonii. Przyczyną wyboru tego zagadnienia była inspiracja filmem „Ostatni samuraj” i w wyniku tego poszukiwanie prawdy historycznej o wydarzeniach, jakie zaszły w Kraju Kwitnącej Wiśni w latach 70-tych XIX wieku.

Powstanie samurajów w Japonii z 1877 roku było ostatnim zrywem zdeklasowanych wojowników przeciwko reformom wprowadzanym przez rząd japoński w duchu restauracji Meiji. Ostatnia rebelia samurajów w historiografii nosi kilka różnych nazw, które używane są zamiennie – powstanie Saigo Takamoriego[3], bunt Satsumy[4] i używana w japońskiej historiografii seinan–senso, czyli „wojna na południowym zachodzie”[5].

Interesujące nas wydarzenia działy się na początku epoki Meiji, która rozpoczęła się w Japonii w 1868 roku po wstąpieniu na tron cesarski Mutsuhito i obaleniu sprawującego dotychczas faktyczną władzę sioguna z rodu Tokugawa[6]. Rządy siogunów charakteryzowała poprzednia epoka w dziejach Japonii, Edo, trwająca od 1603 roku. Wydaje się, że ostatnie powstanie samurajów z 1877 roku było swoistym „łabędzim śpiewem”, zemstą zza grobu epoki Edo (1603-1868) nad epoką Meiji (1868-1912 – lata panowania cesarza Mutsuhito). Epoka Meiji formalnie rozpoczęła się w dziejach Japonii 3 stycznia 1868 roku, kiedy rada cesarska ogłosiła obalenie siogunatu i przywrócenie władzy cesarskiej, a Mutsuhito złożył cesarską Przysięgę Statutową[7]. Można pokusić się jednak o nielogiczne stwierdzenie, że mimo iż rozpoczęła się kolejna epoka w dziejach Japonii, poprzednia nadal trwała. Koniec epoki

Bitwa pod Shiroyamą (Zdj. Wikimedia Commons)

Edo nie nastąpił 3 stycznia 1868 roku, a tak naprawdę 24 września 1877 roku, gdy na polu bitwy pod Shiroyamą, niedaleko Kagoshimy bohaterską śmierć poniósł Saigo Takamori, „ostatni samuraj” Japonii, przywódca powstania samurajów przeciwko rządowi japońskiemu[8]. Restauracja Meiji została już szeroko omówiona w dostępnych w Polsce publikacjach dotyczących historii Japonii, dlatego jej założenia i przebieg nie będą nas zajmowały w niniejszej pracy. Przyjrzymy się jednak jej skutkom, które doprowadziły do wybuchu powstania samurajów w 1877 roku.

Wydaje się, że najważniejszymi przyczynami wybuchu rebelii samurajskich, w tym ostatniego, największego powstania pod wodzą Saigo Takamoriego, było wprowadzenie w Japonii dekretu o obowiązku służby wojskowej i powołaniu armii poborowej, zniesienie systemu hanów i wprowadzenie prefektur, zniesienie przywilejów samurajów a w końcu dążenie dawnego hanu Satsuma do zachowania niezależności od rządu centralnego. W niniejszej pracy postaram się przedstawić te aspekty i wpływ, jakie w moim mniemaniu wywarły na wybuch rebelii samurajów z Satsumy.

Partnerzy



Przewiń do góry