Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Postscriptum 1914: Wojna

Postscriptum 1914: Wojna

Zarówno lokalne konflikty estetyczne, jak i zagęszczająca się atmosfera polityczna w Europie powodowały, że święto Muzeum Miejskiego w Szczecinie – dysponującego własnym gmachem od 23 czerwca 1913 roku – nie trwało zbyt długo. Trzynaście miesięcy później wybuchł zbrojny konflikt, który ominął wprawdzie tereny Pomorza, lecz ostatecznie zmienił oblicze całego kontynentu. Wielka Wojna, szybko przeradzająca się w pierwszą wojnę globalną, stechnicyzowaną i „nowoczesną”, znów okazała się cezurą nie tylko w politycznych dziejach świata. Przyniosła upadek starych monarchii oraz narodziny państw tak zwanej Nowej Europy, w tym Drugiej Rzeczypospolitej Polskiej. Od samego początku przedstawiana była także jako wojna kulturowa, a w dalszej perspektywie oznaczała dla kultury właściwy początek tragicznego XX wieku. Wielu artystów powitało go zresztą ochoczo, słysząc w strzałach karabinu maszynowego obietnicę kresu arystokratyczno-burżuazyjnego porządku oraz zapowiedź wyzwolenia z konwenansów wszystkich warstw społecznych. Myślenie takie bliskie było zwłaszcza twórcom awangardy, która – zgodnie z militarnym pochodzeniem swej nazwy – stanęła w pierwszych szeregach z prawdziwą, śmiercionośną bronią na ramieniu.

plakat_Postscriptum 1914_MNS_CMYKWystawa Muzeum Narodowego w Szczecinie, polskiego sukcesora Muzeum Miejskiego, przypomina w setną rocznicę wybuchu Wielkiej Wojny jej kulturowe i artystyczne aspekty. Obecna ekspozycja gromadzi dzieła artystów polsko- i niemieckojęzycznych, będące dokumentem przeżytych walk oraz hołdu złożonego ofiarom po obu stronach frontu. Pamiątką tych bojów są dwa cykle graficzne związane z formacjami czynnymi w Galicji. Najważniejsze i najpopularniejsze świadectwo działań Legionów Polskich – tekę litograficzną polsko-żydowskiego artysty Leopolda Gottlieba – pokazano po raz pierwszy w całości, na dwudziestu dwóch kartach. Odmienna formalnie teka drzeworytów Fritza Lederera, w tytule odwołująca się do pieśni staroluterskiej, a w sposobie obrazowania do późnośredniowiecznych ksiąg ilustrowanych, odzwierciedla wizję wojny czesko-żydowskiego rekonwalescenta lazaretu w Krakowie. Emblematyczny rok 1918 został zasygnalizowany przez jeden z najwybitniejszych przykładów rodzimego malarstwa w szczecińskich zbiorach, a profil uwielbianego wodza, późniejszego marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, ukazuje niedawno pozyskana płaskorzeźba. We wnętrzach muzealnych przywołano także – po raz pierwszy w powojennych dziejach miasta – pamięć o niemieckich pracach zaginionych lub zniszczonych, niegdyś w tej przestrzeni funkcjonujących i silnie uwikłanych w promieniującą na cały region debatę historyczną. Należy do nich wstrząsająca, pacyfistyczna w wymowie rzeźba Ludwiga Giesa, eksponowana w centralnej sali kopułowej do momentu objęcia władzy przez nazistów w 1933 roku. Ostatnią datę graniczną stanowi zapowiadający katastrofę drugiej wojny światowej rok 1937. W czternastu monograficznych prezentacjach przeplatają się wątki ważne dla współczesnej humanistyki – problem etnosu, płci i ciała. Sztukę trzech dekad XX wieku przedstawiono tu w kontekście wydarzeń lat 1914–1918 jako krótkie postscriptum do ubiegłorocznej wystawy z okazji jubileuszu gmachu dawnego Muzeum Miejskiego w Szczecinie.

Gmach Główny Muzeum Narodowego w Szczecinie, ul. Wały Chrobrego 3

http://www.muzeum.szczecin.pl

wernisaż: 11 listopada 2014, godzina 12.00

wystawa czynna: do 29 marca 2015

kurator i autor tekstów: dr Szymon Piotr Kubiak

współpraca kuratorska: Aleksandra Gieczys-Jurszo

projekt graficzny wystawy

i wydawnictwa:Filip Bylak

godziny otwarcia: wtorek, środa, sobota, niedziela 11:00–18:00;

czwartek 12.00–20.00;

poniedziałek i piątek nieczynne

organizator: Muzeum Narodowe w Szczecinie

 

Partnerzy



Przewiń do góry