Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Rewolucja lutowa w Rosji

Rewolucja lutowa w Rosji

 

Demonstracja robotników z Zakładów Putiłowskich w Piotrogrodzie, marzec 1917 (Zdj. Wikimedia Commons)

Demonstracja robotników z Zakładów Putiłowskich w Piotrogrodzie, marzec 1917
(Zdj. Wikimedia Commons)

Za początek rewolucji lutowej uznaje się dzień 23 lutego / 8 marca, gdy doszło do strajku Zakładów Putiłowskich – największej pod względem produkcji firmy metalurgiczno-maszynowej w Rosji. Robotnicy zażądali 50% procentowej podwyżki wynagrodzeń, a manifestacja z okazji Międzynarodowego Dnia Kobiet zmieniła się w antycarski wiec. Robotnicy z Fabryki Kirowa nieśli antywojenne i antyrządowe hasła, domagali się chleba. Doszło do starć z policją, a zamieszki przeciągnęły się na następne dni. Dołączały kolejne zakłady, a fabrykanci, którzy nie godzili na podwyżki, zwalniali pracowników i zamykali fabryki. Tysiące robotników zostało bez pracy. Strajkowały też kobiety, które utworzyły grupę pod nazwą Inicjatywa Kobiet. W demonstracjach udział wzięli m.in. mienszewicy, eserowcy i bolszewicy. Do protestów dołączali też drobni przedsiębiorcy.

26 lutego / 11 marca na ulice wyszło ponownie około 200 tys. ludzi i ponownie doszło do zamieszek. Car telegraficznie nakazał wojsku rozpędzić demonstracje przy użyciu siły. Początkowo żołnierze zaczęli strzelać do tłumu, zginęło 150 osób. Jednak w doborowym Pułku Pawłowskiego rozpoczął się bunt. Tym razem żołnierze odmówili strzelania do cywilów, z którymi jako poborowi solidaryzowali się. Dołączyły do niego pozostałe pułki w stolicy i po dwóch dniach rząd mógł liczyć tylko na około dwa tysiące żołnierzy. Wielu oficerów zastrzelono, część się ukrywała.

Od rana 27 lutego / 12 marca garnizon za garnizonem przechodził na stronę rewolucji. Uwolniono więźniów z Twierdzy Pietropawłowskiej i innych więzień. Zaatakowano najważniejsze budynki stolicy – gmach sądu okręgowego, komisariaty i pałace, których nie była w stanie obronić policja.

W ręce tłumu dostał się główny magazyn amunicji w mieście. Zdobyto siedzibę Ochrany, tajnej policji i zniszczono większość jej akt, zdemolowano gmach Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Doszło do masowej grabieży sklepów, restauracji i domów. Byli więźniowie polityczni dołączyli do buntowników. Ludność niszczyła symbole państwowe. Doszło do powstań w sąsiednich miastach m.in. w Carskim Siole, ale przebywający nadal poza Piotrogrodem car wciąż nie zdawał sobie sprawy z tego, jak groźna była sytuacja. Nakazał on zebranie wszystkich wiernych sobie oddziałów, które ruszyły na Piotrogród pod wodzą gen. Mikołaja Iwanowa w sile ok. 50 tys. żołnierzy, by zaprowadzić w mieście porządek i zdławić rewoltę oraz pokierować ministerstwami. Od rana 28 lutego / 13 marca car usiłował powrócić do Carskiego Sioła, jednak przejazd jego pociągu utrudniali i uniemożliwiali rewolucjoniści oraz ich zwolennicy. Car zdecydował więc, że pojedzie do Pskowa, gdzie mieściło się dowództwo frontu północnego. Dotarł tam 1 / 14 marca i był to ostatni etap jego podróży. Wysłani na odsiecz stolicy najwierniejsi carscy żołnierze buntowali się i przechodzili na stronę rewolucji. Tego dnia dotarł też do Carskiego Sioła gen. Iwanow, który otrzymał polecenie wstrzymania wszelkich działań wojskowych do czasu przyjazdu cara.

Następnego dnia Mikołaj II uznał, że utrzymanie władzy jest niemożliwe i na żądanie umiarkowanych polityków i monarchistów abdykował na rzecz młodszego brata, wielkiego księcia Michała Aleksandrowicza. Wielki książę nie chciał korony i zrzekł się jej następnego dnia, przekazując całą władzę Tymczasowemu Komitetowi Dumy.

Na czele rewolucji próbowały stanąć dwa ośrodki władzy. 27 lutego / 12 marca Duma powołała Tymczasowy Komitet Dumy, który popierali centryści i umiarkowani. Po kilku dniach przekształcił się on w Rząd Tymczasowy, na czele którego stanął książę Gieorgij Lwow należący do partii Konstytucyjno-Demokratycznej tzw. kadetów. Poparli go eserzy z Aleksandrem Kiereńskim na czele. Kiereński był również wiceprzewodniczącym Piotrogrodzkiej Rady Delegatów Robotniczych i Żołnierskich, w Rządzie Tymczasowym pełnił funkcję ministra wojny oraz sprawiedliwości, a w lipcu 1917 r. zastąpił na stanowisku premiera ks. Lwowa. We wrześniu 1917 r. stanął na czele armii jako Naczelny wódz. Rząd Tymczasowy poparli też umiarkowani monarchiści.

Aleksander Kiereński jako dyktator okazał się niezdecydowany, a wprowadzony program kontynuacji wojny okazał się nierealny. Niepowodzenia prowadzonej przez niego polityki przysporzyły mu przeciwników po obu stronach sceny politycznej. Po przejęciu władzy przez bolszewików jego rząd został obalony, a on sam zbiegł na front do Pskowa.

Partnerzy



Przewiń do góry