Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Straż Graniczna II RP (1928–1939) – zadania, struktura organizacyjna, umundurowanie

Straż Graniczna II RP (1928–1939) – zadania, struktura organizacyjna, umundurowanie

Jednym z najpoważniejszych wyzwań, przed jakimi stanęły władze II Rzeczypospolitej, była ochrona wywalczonych granic. Ich nienaruszalności na wschodzie od roku 1924 strzegł bardzo popularny KOP, jednak granice na północy, zachodzie oraz południu kraju były obsadzone przez szereg rozmaitych formacji granicznych, które z różnych powodów nie były w stanie wywiązać się z powierzonych im zadań. Z tego powodu Prezydent RP powołał do życia w roku 1928 Straż Graniczną.

Utworzenie Straży Granicznej

Straż Graniczna utworzona została 22 marca 1928 roku na podstawie Rozporządzenia Prezydenta RP Ignacego Mościckiego ,o Straży Granicznej. Nowo powstała formacja przejęła obowiązki istniejącej w latach 1921–1928 Straży Celnej, to jest ochronę granicy Rzeczypospolitej z Niemcami, Czechosłowacją oraz Rumunią. Mimo iż Straż Graniczna była formacją zorganizowaną na sposób wojskowy, podlegała ona Ministrowi Skarbu oraz stanowiła organ wykonawczy ministerstwa skarbu w zakresie ochrony celnej, a w zakresie ochrony granic organ wykonawczy władz administracji ogólnej.

Zadania oraz uprawnienia Straży Granicznej

Podstawowymi zadaniami Straży Granicznej zawartymi w Rozporządzeniu Prezydenta RP o Straży Granicznej były:

– niedopuszczanie do nielegalnego przekraczania granicy i przemytnictwa towarów, nielegalnego ruchu towarowego i osobowego na wodach granicznych;

– śledzenie i ujawnianie przemytnictwa oraz innych przekroczeń obowiązujących postanowień skarbowo-celnych i postanowień o granicach państwa stosownie do specjalnych przepisów, wydawanych na podstawie art. 36 niniejszego rozporządzenia;

– pełnienie w urzędach celnych służby wartowniczej, konwojowej, służby posterunkowej na drogach celnych oraz współdziałanie w postępowaniu celnem w wypadkach i w sposób, określony przez Ministra Skarbu;

– strzeżenie nienaruszalności znaków i urządzeń granicznych;

– współdziałanie z właściwemi organami na zasadzie specjalnych przepisów przy wykonywaniu zarządzeń, mających na celu bezpieczeństwo publiczne, i w ogóle zapobieganie szkodom, zagrażającym interesowi publicznemu;

– współdziałanie z organami wojska w zakresie obrony państwa.

Straż Graniczna posiadała szerokie kompetencje w zakresie celno-skarbowym, przy czym w wypadku ścigania przestępstw przysługiwały jej uprawnienia Policji Państwowej. I tak strażnicy graniczni na służbie uprawnieni byli między innymi do użycia broni, legitymowania osób w pasie granicznym oraz przeprowadzania rewizji osobistej, a także do tymczasowego zatrzymania osób obwinionych.

Dowództwo Straży Granicznej

Gen. bryg. Jan Jur-Gorzechowski, Komendant SG w latach 1928-1939,  Fot: Wikimedia Commons

Gen. bryg. Jan Jur-Gorzechowski, Komendant SG w latach 1928-1939,
Fot: Wikimedia Commons

Dowódcą formacji początkowo był Dowódca Straży Granicznej, którego mianował Prezydent RP ,,na wniosek Rady Ministrów, przedstawiony jej przez Ministra Skarbu, w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych”. 7 listopada 1928 roku wydane jednak zostało Obwieszczenie Prezydenta RP, które zmieniało nazwy ,,Dowódca SG” na ,,Komendant SG” oraz ,,Dowództwo SG” na ,,Komenda SG”. Pierwszym Dowódcą, a następnie Komendantem SG został gen. bryg. Stefan Pasławski, poprzedni Naczelny Inspektor Straży Celnej, którego 12 grudnia 1928 roku zastąpił gen. bryg. Jan Jur-Gorzechowski. Gen. Jur-Gorzechowski pozostawał Komendantem SG przez przeszło dekadę, do lutego 1939 roku. 1 marca 1939 roku, kiedy stanowisko objął gen. bryg. Walerian Czuma, przyszły dowódca obrony Warszawy w trakcie kampanii wrześniowej. W gestii Komendanta leżało kierowanie oraz nadzór nad ochroną granic, a jego uprawnienia można było przyrównać do kompetencji dowódcy korpusu WP. W skład Komendy SG wchodził również podległy Komendantowi Sztab, składający się z szefa i oficerów sztabu oraz kancelarii.

Partnerzy



Przewiń do góry