Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Sukcesy Bolesława Chrobrego na tle osiągnięć Mieszka I

Sukcesy Bolesława Chrobrego na tle osiągnięć Mieszka I

 W historiografii oraz świadomości ludzkiej powszechne jest przekonanie o wielkości pierwszego króla Piasta, Bolesława Chrobrego. Drugim, mniej znanym przydomkiem tego znakomitego władcy jest wszak „Wielki”. Faktem jest, że za jego rządów państwo przeżywało dynamiczny rozwój wewnętrzny i, przede wszystkim, terytorialny, stając się dla władców sąsiednich krajów realnym zagrożeniem. Jednak, czy niekwestionowane sukcesy tego monarchy byłyby tak spektakularne, gdyby nie przygotowanie sceny teatru wydarzeń przez jego znakomitego ojca, Mieszka I?

Mieszko I Zdj. Wikimedia Commons

Mieszko I
Zdj. Wikimedia Commons

Mieszko, książę polańskich kniei, przebiegły i liczący się gracz, konsekwentnie dążący do konsolidacji państwa i zwiększenia potęgi rodu Piastów, podejmując odważną decyzję o chrystianizacji kraju, okazał się dalekowzrocznym wizjonerem. Mimo iż przyjęcie chrztu było przede wszystkim racjonalną decyzją polityczną, książę, który odwracał się od wiary przodków, musiał cieszyć się ogromnym autorytetem. Wyznaczał bowiem zupełnie inny kierunek i sposób myślenia, co musiało być trudne do zaakceptowania przez najbliższe otoczenie władcy. Przyjęcie nowej wiary o charakterze uniwersalnym oznaczało zerwanie z poszczególnymi kultami plemiennymi, a w konsekwencji sprzyjało integracji państwa.[1] W kontekście zewnętrznym natomiast, bezpośrednim następstwem chrztu i małżeństwa z Dobrawą było rozbicie sojuszu czesko-wieleckiego i oddalenie bliskiego zagrożenia ze strony kontrolujących Połabie pogańskich plemion Związku Wieleckiego.[2] (W wyniku odwrócenia sojuszy, Mieszko otrzymał nawet czeską pomoc przeciw pogańskiemu wrogowi. Podczas decydującego starcia w 967 r. pokonał zbuntowanego przeciw cesarzowi niemieckiemu, a sprzymierzonego z Wolinianami grafa Wichmana, którego miecz miał po bitwie odesłać cesarzowi[3]). Decyzja Mieszka wprowadzała kraj do kręgu liczących się państw europejskich. Natomiast czy chrzest mógł mieć dla księcia również jakieś znaczenie ideologiczne? Tego wykluczyć nie można. W 968 roku w Poznaniu powstało pierwsze rodzime biskupstwo, co zapoczątkowało polską organizację kościelną i umożliwiło zintensyfikowanie procesu chrystianizacji. Wygląda na to, że biskupstwo to nie było zależne od niemieckiej metropolii kościelnej w Magdeburgu, musiało więc podlegać bezpośrednio Stolicy Apostolskiej[4].

Cennym źródłem na temat stanu państwa Mieszka jest relacja Ibrahima Ibn Jakuba, podróżnika pochodzenia  żydowskiego, w służbie kalifa kordobańskiego, którą znamy z późniejszego przekazu.  Z  relacji tej dowiadujemy się, że państwo Mieszka było najrozleglejsze ze wszystkich krain słowiańskich, które dostrzegał, oraz bogate w zasoby[5]. Ibrahim pozytywnie ocenia system obronny kraju, twierdząc że członkowie książęcej drużyny są dzisięć razy więcej warci od innych wojowników[6]. Z przekazu podróżnika wynika jasno, że Mieszka wyróżniała nadzwyczajna troska o  drużynę. Książę doskonale rozumiał, że w owych niespokojnych czasach posiadanie sprawnie działających, świetnie wyszkolonych oddziałów stanowi konieczność. Wartość wojowników Mieszka zdaje się potwierdzać jedno z najsłynniejszych zwycięstw z początków polskiej państwowości – bitwa pod Cedynią (972). Klęska margrabiego saskiej Marchii Wschodniej, Hodona, odbiła się w Rzeszy szerokim echem, i chociaż nie jest jasne, co było powodem tego starcia, z kroniki Thietmara, biskupa Merseburga wiemy, że cesarz Otton I na wieść o konfrontacji, nakazał stronom przerwanie walk w oczekiwaniu na rozsądzenie sporu[7].

Dobrawa zmarła w roku 977 i już kilka lat później (979 lub 980 r.) miał miejsce kolejny ślub Mieszka – z Odą, mniszką z klasztoru Kalbe, która do politycznego małżeństwa została prawdopodobnie nakłoniona przez ojca – margrabiego Marchii Północnej[8]. Właśnie na przełom lat 70/80 przypada zbliżenie polsko-niemieckie, które trwa aż do śmierci Ottona III za czasów Chrobrego.

Przypuszczalny zasięg państwa Civitas Schinesghe Zdj. Wikimedia Commons

Przypuszczalny zasięg państwa Civitas Schinesghe
Zdj. Wikimedia Commons

W latach poprzedzających 990, być może w roku 989, Mieszko zajął leżącą w rękach czeskich Małopolskę, natomiast prawdopodobnie w 990 roku do Polski został przyłączony Śląsk[9] Dzielnica ta pozostała w granicach państwa aż do czasów Kazimierza Wielkiego, tak więc pierwszy piastowski władca tę ziemię pozyskał, a ostatni utracił. Podsumowując kwestie rozwoju terytorialnego, trzeba jednak zauważyć, że panowanie Mieszka, mimo niezaprzeczalnych sukcesów w tym obszarze, cechują też pewne porażki – jak zajęcie tzw. Grodów Czerwieńskich i Przemyśla przez władcę Rusi, Włodzimierza I Wielkiego[10]. Ogólnie jednak rzecz biorąc, w stosunku do obszaru, który odziedziczył na początku panowania, książę znacznie powiększył swój kraj.

U schyłku swojego życia Mieszko wystawił zagadkowy dokument, znany jako Dagome Iudex. Do naszych czasów zachował się, niestety, jedynie regest (streszczenie) dokumentu, gdyż oryginał zaginął w pomroce dziejów. W dokumencie tym, Mieszko, wraz z żoną Odą i synami, oddawał swój kraj pod protekcję Stolicy Apostolskiej co, o ile wiadomo, było precedensem wśród świeckich władców[11]. Powody wystawienia tego dokumentu mogły być różne i,  jak wiele innych związanych z nim kwestii, pozostają przedmiotem sporów naukowych.

Partnerzy



Przewiń do góry