Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Szwadrony śmierci Hitlera | Recenzja

Szwadrony śmierci Hitlera | Recenzja

Szwadrony śmierci Hitlera, Helmut Langerbein

Chyba nigdy nie będziemy w stanie zrozumieć motywów, które doprowadziły do masowych ludobójstw na okupowanych terenach Związku Sowieckiego w czasie II wojny światowej. Jednak warto analizować powody, dla których członkowie Einsatzgruppen tak skrupulatnie wykonywali swoje zadania. Szwadrony śmierci Hitlera i logika masowej zbrodni dają na to częściową odpowiedź.

Autorem książki Szwadrony śmierci Hitlera. Einsatzgruppen i logika masowej zbrodni jest Helmut Langerbein, Niemiec, który w latach 1981-1993 był pilotem Luftwaffe, gdzie uzyskał stopień kapitana. Później przeniósł się do USA i poświęcił studiom historycznym, uzyskawszy stopień doktora.

Langerbein nie ukrywa, że impulsem do napisania tej pracy była polemika dwóch historyków: Daniela Goldhagena (autora Gorliwych katów Hitlera. Zwyczajni Niemcy i Holokaust) i Christophera Browninga (Zwykli ludzie. 101. Policyjny Batalion Rezerwy i „ostateczne rozwiązanie” w Polsce). Te dwa odmienne podejścia do tego, co uczyniło z członków Einsatzgruppen ludobójców, skłoniło Langerbeina do poszukania „trzeciej drogi”. Jak sam stwierdza, niniejsza publikacja oparta jest na dorobku wyżej wymienionych naukowców. Jednak jego praca opiera się znacznie szerszej bazie źródłowej dotyczącej wszystkich oskarżonych, którzy figurują w aktach procesów wytyczonych w latach 1950-1991 funkcjonariuszom Einsatzgruppen. Analizuje w ten sposób dokumenty z ich procesów oraz akt personalnych.

Książka została podzielona na 7 rozdziałów poprzedzonych wstępem, w którym autor opisuje procesy członków tej elitarnej jednostki w Niemczech na początku lat 60. W pierwszej części autor skupia się przede wszystkim na ogólnej historii jednostki. W pozostałych rozdziałach opisuje zbrodnicze dokonania oraz przedstawia poszczególne przypadki żołnierzy tworzących tę formację. Dzieli Niemców wchodzących w skład elitarnej jednostki na kilka grup, które są zarazem tytułami poszczególnych rozdziałów: Patologiczni zabójcy, Oficerowie ze wschodniego pogranicza, Specjaliści, Uniewinnieni, Oficerowie, którzy byli posłuszni, Nietypowi ludzie – niezwykłe sytuacje. I na podstawie konkretnych ludzi i zebranych materiałów analizuje postawy i zachowania wyodrębnionych kręgów sprawców.

Ważnym elementem książki jest również posłowie, które stanowi podsumowanie omówionych przypadków. Znalazła się w nim zwięzła ocena postępowań sądowych prowadzonych przeciwko tym ludziom oraz ocena stopnia wysiłków państwa niemieckiego na rzecz rozliczenia się z nazistowską przeszłością.

Bardzo dobrze, że w końcu na polskim rynku wydawniczym ukazała się Szwadrony śmierci... Jednak od wydania angielskiego minęło już 13 lat! Pojawił się szereg innych, nowszych, opisujących aktualny stan badań, publikacji na temat tej jednostki wojskowej oraz ich bestialskich morderstw. Mimo wszystko warto sięgnąć po tę publikację, bo pokazuje konkretnych ludzi, którzy dokonując takich a nie innych wyborów, uczestniczyli w tworzeniu machiny zła.

Ocena: 5/6

Wydawnictwo: Replika

Piotr Burak

Partnerzy



Przewiń do góry