Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Ukraina przed wiekami w Gdańsku

Ukraina przed wiekami w Gdańsku

Dalsza cześć wystawy dotyczy kolonizacji greckiej. Od VIII do VI w. p.n.e. trwał w świecie greckim proces nazywany wielką kolonizacją. Miasta-państwa (gr. poleis) organizowały na wybrzeżach północno-wschodniej Afryki, Azji Mniejszej i południowej Europy kolonie, które stawały się nowymi miastami – niezależnymi, lecz podtrzymującymi kontakty z metropolią. Na północnym brzegu Morza Czarnego powstały kolonie, jak milezyjskie: Olbia – w pobliżu ujścia Bohu (gr. Hypanis) i Dniepru (gr. Borystenes), Tyras – niedaleko ujścia Dniestru (gr. Tyras), oraz Pantikapajon na Krymie zwanym też Taurydą, nad Cieśniną Kerczeńską (gr. Bosporos Kimmerios). To ostatnie miasto, którego ruiny znajdują się na obszarze dzisiejszego Kerczu, było stolicą Królestwa Bosporańskiego (V w. p.n.e. – IV w. n.e.). W państwie tym różnoplemienna ludność przyjęła kulturę grecką. Interesującym zjawiskiem poświadczającym kontakty między koloniami a obszarem w głębi lądu są złote i srebrne przedmioty z motywami scytyjskimi – wyroby greckich rzemieślników przeznaczone dla scytyjskich książąt.

Ostatnia część ekspozycji dotyczy początków wschodniosłowiańskiego prawosławia i średniowiecznej Rusi. Koczujących na Stepie Pontyjskim Tatarów i Połowców nazywano w piśmiennictwie ruskim nieszczęsnymi wypłodkami szatana. Trudno się dziwić temu niewątpliwie niechętnemu określeniu, nomadzi bowiem przez dziesięć wieków średniowiecza i dwa pierwsze stulecia okresu nowożytnego byli uciążliwymi i pasożytniczymi sąsiadami naddnieprzańskich i naddniestrzańskich Słowian. Szczególnie interesującym stepowym ludem byli Chazarowie, których chaganat ukształtował się w 1. połowie VII w. Od chrześcijańskich, muzłumańskich i pogańskich sąsiadów odróżniała ich religia, przyjęli bowiem judaizm będący w zasadzie „zamkniętą” religią żydowską. Tradycja wschodnich Słowian niemal utożsamiła określenia „Chazar” i „Żyd”. Podbił ich Światosław I, książę ruski. Panowanie księcia Światosława zakończyło się tragicznie za przyczyną innego ludu z nadczarnomorskiego stepu – Pieczyngów. Nestor napisał: Roku 6480 [972]. Gdy nastała wiosna, poszedł Światosław ku progom [porohom]. I napadł nań Kuria, kniaź pieczyński, i zabili Światosława i wzięli głowę jego, i z czaszki zrobili puchar, okuwszy czaszkę jego, i pijali z niegoż. Plemię to przywędrowało nad ruską granicę ok. 915 r. i przez ponad stulecie nękało zbrojnie północnego sąsiada. Po Pieczyngach nadeszli Połowcy (Kipczacy, Kumanowie), których ordy i chanaty przez prawie dwa wieki były niebezpiecznymi sąsiadami Rusi. W grabieżczych wyprawach sięgały także Bizancjum, Polski i Węgier. Z czasem liczne kontakty handlowe oraz małżeństwa dynastyczne złagodziły nieco wrogość między Rusinami a tymi nomadami – bywało, że wspierali oni ruskich książąt, spokrewnionych lub spowinowaconych ze swymi wodzami, w walkach z innymi Rurykowiczami. W 1222 r. Połowcy zostali pokonani nad Donem przez wysłane na zachód oddziały mongolskiego imperium Czyngis-chana, w roku następnym zaś doznali – mimo sojuszu z książętami ruskimi – ponownej, miażdżącej klęski w słynnej bitwie nad Kałką. Nowa azjatycka potęga na wschodzie Europy odmieniła bieg historii Kumanii i Rusi.

Wystawa przypomina o ludziach, którzy przed wieloma laty zainteresowali się przeszłością i  przekazali jej pozostałości do krakowskiego Muzeum Archeologicznego. Zaznajamia współcześnie żyjących z różnorodnością i bogactwem kulturowym Ukrainy – wielkiego sąsiada Polski. Mnogością zabytków nawiązuje do upodobań sprzed stulecia, kiedy ekspozycje dalekie były od minimalizmu. Swym niemal monochromatyzmem przywodzi na myśl wiekowe fotografie. Pokazując na sposób retro „konkrety” z przeszłości powinna dać oddech od wszechogarniającej mody na wirtualizację.

Dariusz Wierzański

Źródło: materiały prasowe, zdjęcia własne

kuratorzy: Radosław Liwoch (Muzeum Archeologiczne w Krakowie), Jacek Freza (Muzeum Archeologiczne w Gdańsku)

miejsce: Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Dom Przyrodników, ul. Mariacka 25/26

wystawa: 12 stycznia 2017 – 31 maja 2017

Wystawa ze zbiorów Muzeum Archeologicznego w Krakowie

folder: http://archeologia.pl/images/2017/01/folder_ukraina-przed-wiekami.pdf

Partnerzy



Przewiń do góry