Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Wojna domowa na Węgrzech po śmierci Ludwika Jagiellończyka

Wojna domowa na Węgrzech po śmierci Ludwika Jagiellończyka

30 lipca 1543 roku, po niespełna trzech miesiącach małżeństwa z Elżbietą, Zygmunt August wyjechał na Litwę pod pretekstem szerzącej się w Krakowie zarazy. W 1544 roku Zygmunt Stary, pomimo sprzeciwu Bony powierzył synowi wielkorządztwo Litwy. W dowód wdzięczności młody król zabrał od rodziców swą niekochaną żonę, która wkrótce – 15 czerwca 1545 roku, na Litwie zmarła wskutek nasilających się napadów padaczki[19].

Izabela Jagiellonka opuszcza Siedmiogród

 Izabela Jagiellonka (1519 – 1559)

Izabela Jagiellonka (1519 – 1559)

Po śmierci ojca (1548) Zygmunt August okazywał, że chętnie wycofałby siostrę z Węgier, gdyby na to pozwolił zajadły brat Jerzy Martinuzzi. Tymczasem w 1549 roku Martinuzzi i Ferdynand, pomijając zupełnie królową Izabelę, zadecydowali o połączeniu Siedmiogrodu z władztwem habsburskim[20]. Król Polski próbując naprawić relacje z Habsburgami po nieudanym małżeństwie z Elżbietą Habsburżanką, wysłał do Pragi biskupa chełmińskiego Stanisława Hozjusza, który 2 lipca 1549 roku podpisał traktat nakładający na Polskę obowiązek neutralności względem Zapolyi.

Osamotniona w Siedmiogrodzie królowa Izabela została w tej sytuacji zmuszona do zrzeczenia się w imieniu swego syna praw do korony węgierskiej i opuszczenia kraju. Na mocy układu między Ferdynandem i Izabelą z 14 lipca 1551 roku Jan Zygmunt miał poślubić córkę Ferdynanda – arcyksiężniczkę Joannę i posiąść w dziedziczne władanie księstwo opolskie ze wszystkimi przynależnościami. Księstwo to miało zostać przekazane Janowi Zygmuntowi dopiero na Boże Narodzenie tegoż roku, ponieważ musiało zostać wykupione z rąk Hohenzollernów (z linii margrabiów na Ansbach). Do tego czasu Zapolyowie mieszkać mieli w Koszycach, utrzymując się z tamtejszych dochodów[21]. Dodatkowy układ zawierał postanowienie, że Izabela w zamian za zrzeczenie się posiadłości zapisanych jej na Węgrzech przez zmarłego męża Jana Zapolyę, otrzyma na Śląsku księstwa Münsterberg i Frankenstein oraz 100 tys. złotych florenów węgierskich w gotówce[22]. Oczywiście Ferdynand nie zamierzał warunków traktatu dotrzymać.

Również Turcy odmawiali stanowczo zgody na traktat zawarty przez Izabelę z Ferdynandem, ponieważ ich polityka zmierzała do opanowania całych Węgier. W liście do Zygmunta Augusta Sulejman pisał, że za żadne skarby nie odda ani piędzi ziemi siedmiogrodzkiej, natomiast gorliwie bronił praw Zapolyów, gdyż ta dynastia nie wydawała się groźna dla jego planów[23].

Kamil Przybył

Bibliografia:

Alvarez Manuel Fernández, Cesarz Karol V, Warszawa 2003.

Besala Jerzy, Polskie królowe, Warszawa 2014.

Bogucka Maria, Bona Sforza, Wrocław 1998.

Brandi Karl, Cesarz Karol V. Powstanie światowego imperium, Oświęcim 2016.

Cunliffe Barry, Starożytni Celtowie, Warszawa 2003.

Duczmal Małgorzata, Izabela Jagiellonka. Królowa Węgier, Warszawa 2000.

Dworzaczek Włodzimierz, Hetman Jan Tarnowski: z dziejów możnowładztwa małopolskiego, Warszawa 1985.

Felczak Wacław, Historia Węgier, Wrocław 1983.

Kienzler Iwona, Kobiety Zygmunta Augusta, Warszawa 2013.

Konopczyński Władysław, Dzieje Polski nowożytnej, Warszawa 1996.

Leniek Jan, Herzig Franciszek, Leśniak Franciszek, Dzieje miasta Tarnowa, Tarnów 1911.

Leszkowicz Tomasz, Najpewniejsza tarcza węgierskiej narodowości. Polityka książąt Siedmiogrodu w latach 1541-1660 [w:] https://histmag.org/Najpewniejsza-tarcza-wegierskiej-narodowosci.-Polityka-ksiazat-Siedmiogrodu-w-latach-1541-1660-2735 [dostęp: 12.09.2017 r.]

Łątka Jerzy Stanisław, Sulejman II Wspaniały – zdobywca, władca, reformator, Warszawa 2004.

Łowmiański Henryk, Polityka Jagiellonów, Poznań 2006.

Merriman Roger Bigelow, Sulejman Wspaniały 1520-1566, Oświęcim 2016.

Norwich John Julius, Historia Wenecji, Warszawa 2015.

Ó Hógáin Dáithí, Celtowie. Dzieje, Warszawa 2009.

Sip Andrzej, Trzy małżeństwa Zygmunta Augusta [w:] http://historykon.pl/trzy-malzenstwa-zygmunta-augusta [dostęp: 8.09. 2017 r.]

Sucheni-Grabowska Anna, Zygmunt August. Król polski i wielki książę litewski 1520-1562, Kraków 2010.

Teler Marek, Jan Zapolya – „król Piast“ na węgierskim tronie [w:] https://histmag.org/Jan-Zapolya-krol-Piast-na-wegierskim-tronie-11508 [dostęp: 27.08.2017 r.]

Przypisy:

[1] Zob. B. Cunliffe, Starożytni Celtowie, Warszawa 2003, s. 103-104; D. O Hogain, Celtowie. Dzieje, Warszawa 2009, s. 75.

[2] J. S. Łątka, Sulejman II Wspaniały – zdobywca, władca, reformator, Warszawa 2004, s. 54-55.

[3] M. Teler, Jan Zapolya – „król Piast“ na węgierskim tronie [w:] https://histmag.org/Jan-Zapolya-krol-Piast-na-wegierskim-tronie-11508 [dostęp 27.08.2017 r.]

[4] Zob. W. Dworzaczek, Hetman Jan Tarnowski: z dziejów możnowładztwa małopolskiego, Warszawa 1985, s. 32;

  1. Bogucka, Bona Sforza, Wrocław 1998, s. 182.

[5] J. Leniek, F. Herzig, F. Leśniak, Dzieje miasta Tarnowa, Tarnów 1911, s. 59-60.

[6] R. B. Merriman, Sulejman Wspaniały 1520-1566, Oświęcim 2016, s. 67.

[7] Tamże, s. 68.

[8] J. J. Norwich, Historia Wenecji, Warszawa 2015, s. 440-441.

[9] M. F. Alvarez, Cesarz Karol V, Warszawa 2003 s. 146.

[10] Tamże, s. 145.

[11] K. Brandi, Cesarz Karol V: Powstanie światowego imperium, Oświęcim 2016, s. 219.

[12] M. Duczmal, Izabela Jagiellonka. Królowa Węgier, Warszawa 2000, s. 217-218.

[13] W. Felczak, Historia Węgier, Wrocław 1983, s. 122.

[14] J. Besala, Polskie królowe, Warszawa 2014, s. 57.

[15] W. Konopczyński, Dzieje Polski nowożytnej, Warszawa 1996, s. 118.

[16] W. Pociecha, Elżbieta Austriaczka, s. 256 [w:] A. Sucheni-Grabowska, Zygmunt August. Król polski i wielki książę litewski 1520-1562, Kraków 2010, s. 72.

[17] M. Bogucka, Bona Sforza, Wrocław 1998, s. 141-142.

[18] A. Sucheni-Grabowska, Zygmunt August. Król polski i wielki książę litewski 1520-1562, Kraków 2010, s. 73.

[19] I. Kienzler, Kobiety Zygmunta Augusta, Warszawa 2013, s. 132.

[20] T. Leszkowicz, „Najpewniejsza tarcza węgierskiej narodowości”. Polityka książąt Siedmiogrodu w latach 1541-1660 [w:] https://histmag.org/Najpewniejsza-tarcza-wegierskiej-narodowosci.-Polityka-ksiazat-Siedmiogrodu-w-latach-1541-1660-2735 [dostęp: 12.09.2017 r.]

[21] M. Duczmal, Izabela Jagiellonka. Królowa Węgier, Warszawa 2000, s. 317.

[22] H. Łowmiański, Polityka Jagiellonów, Poznań 2006, s. 592.

[23] Tamże, s. 592-593.

Partnerzy



Przewiń do góry