Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Zapomniany styl cypryjski w architekturze

Zapomniany styl cypryjski w architekturze

Na podstawie wnikliwych analiz i badań wysunięto wniosek, iż zapomniany styl cypryjski w architekturze nie jest tym, za co go uważano. Jak się okazuje, jego uproszczenie nie jest wcale żadnym przejawem nieudolności rodzimych wytwórców, lecz zabiegiem w pełni przemyślanym, dojrzałym.

Cypr – wyspa niezwykła, przez tysiąclecia zamieszkiwany przez różne nacje, eksplorowany przez wielkie imperia, które na jego wybrzeżach zakładały dogodne bazy dla swoich okrętów handlowych i wojennych. Kulturowy tygiel jaki powstał w wyniku ścierania się różnorodnych  wpływów sugerował naukowcom, że wszelki dorobek artystyczny miejscowych rzemieślników miał raczej charakter odtwórczy. Dopiero w latach 90. XX  wieku obalono ten krzywdzący mit. Owszem, wspomniane wpływy występowały, ale były twórczo rozwijane. Dotyczy to również stylu architektonicznego kolumn odnajdywanych na wyspie nazywanego „uproszczonym” albo „nabatejskim”. Jak na razie nie mówi się jeszcze o stylu „cypryjskim” jednak – faktycznie – w krótkim okresie znajdującym się na osi czasu pomiędzy schyłkiem I w. p. n.e. a I w. n. e. można mówić o lokalnym, znajdującym się na południowych wybrzeżach Cypru, ośrodku produkcji i użytkowania tych wyjątkowych w swym rodzaju kamiennych filarów.

Najprawdopodobniej są one namacalnym dowodem niezwykle silnych, bliższych niż to się dotychczas wydawało specjalistom, związków Cypru z Egiptem, którego wpływy w tej części wyspy kształtowały mody i gusta, bynajmniej nie tylko w budownictwie. Kontakty cypryjsko – egipskie nie są natomiast niczym zaskakującym i sięgają nawet 2 tysięcy lat p.n.e. Na intensywności zyskały w wyniku podbojów Aleksandra Macedońskiego, którego imperium pomimo rozpadu miało kapitalne znaczenie dla zbliżenia dla siebie całego świata śródziemnomorskiego. Strategiczne znaczenie wielkiej wyspy znajdującej się w pobliżu wybrzeży Fenicji i Palestyny nie uszło uwadze Ptolemeuszy, którzy weszli w jej posiadanie u zarania swego panowania nad Egiptem. Znamienne, że utrata Cypru na rzecz Rzymian zbiegła się w czasie z zagładą tej dynastii.

Pozostałe do naszych czasów kolumny, mimo tego, że nieme, powiedzą czasem archeologowi więcej niż niejedna kronika. Po latach analiz i błądzenia we mgle błędnych teorii stwierdzono nareszcie, że owo „uproszczenie” stylu widoczne najbardziej w kształcie kapiteli, nie jest wcale żadnym przejawem nieudolności rodzimych wytwórców, lecz zabiegiem w pełni przemyślanym, dojrzałym. Nie miała tu też  znaczenia, jak chciano do tej pory, kruchość najbardziej popularnego cypryjskiego budulca – piaskowca, czy problemy związane z obróbką miejscowej odmiany wapienia.

Istnieją bowiem przykłady kolumn „produkcji cypryjskiej” reprezentujących bardziej „konwencjonalne” style starożytnej architektury. Najlepszym podsumowaniem tej cypryjskiej zagadki, której rozwiązanie może wnieść powiew świeżości w dotychczasowe poglądy historyków sztuki i archeologów są słowa dr inż. arch.  Aleksandry Brzozowskiej – Jawornickiej: starożytny Cypr nie był prowincjonalnym ośrodkiem cywilizacyjnym, ale tętniącą życiem wyspą, gdzie umiejętnie interpretowano i adaptowano nowinki architektoniczne i trendy w sztuce panujące w strefie śródziemnomorskiej. Świadczy o tym również przyjęcie stylu uproszczonego – ale na swój sposób i na własnych warunkach. Bowiem tylko na Cyprze kapitele uproszczone nawiązywały zarówno do jońskich, jak i do korynckich, ale w wielu różnych wariantach.

Źródła: naukawpolsce.pap.pl,  ihasit.arch.pwr.wroc.pl

Fot.: Wikimedia Commons

Szymon Kwiecień

Partnerzy



Przewiń do góry