Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Zmiany polityczno-dynastyczne na obszarze Niemiec w latach 1789–1815

Zmiany polityczno-dynastyczne na obszarze Niemiec w latach 1789–1815

Franciszek II Habsburg – ostatni cesarz rzymski narodu niemieckiego Fot: Wikimedia Commons

Franciszek II Habsburg – ostatni cesarz rzymski narodu niemieckiego
Fot: Wikimedia Commons

W tym celu powołano tzw. Cesarską Deputację, która miała zająć się kwestią odszkodowań. Wyniki jej pracy zostały przedstawione oraz zaakceptowane na posiedzeniu Sejmu Rzeszy w Ratyzbonie w 1803 roku. Postanowienie deputacji stanowiły prawdziwą, jak byśmy to dziś nazwali, geopolityczną rewolucję. Przede wszystkim znacznemu zmniejszeniu (do 30) uległa ilość państw Rzeszy bezpośrednio podległych cesarzowi, na czym zyskały przede wszystkim większe kraje – i tak np. Wirtembergia podwoiła swoją liczbę mieszkańców, a Badenia – potroiła. Zlikwidowano wszystkie, poza sześcioma, wolne miasta Rzeszy i wszystkie, poza trzema, państwa kościelne. Szacuje się, że przynależność państwową zmieniło ok. 3 mln ludzi. Nadano również godności elektorskie władcom Hesji-Kassel, Wirtembergii, Badenii i Salzburga. Objawem całkowitego upadku Rzeszy było przyjęcie przez cesarza Franciszka tytułu cesarza Austrii, a tym samym konsolidacja wszystkich dziedzicznych ziem Habsburgów. W związku z powyższym w latach 1804–1806 Franciszka określano jako podwójnego cesarza (Niemiec i Austrii).

Kontynuację francuskiej ekspansji terytorialno-politycznej w Niemczech przyniosły wojny przeciwko III i IV koalicji antyfrancuskiej w latach 1805–1807. W dniach 10–12 XI 1805 r. doszło do podpisania w Brnie sojuszu między Francją a Bawarią, Wirtembergią i Badenią, w wyniku którego terytoria tych państw miały zostać powiększone. Co jednak ważniejsze, władcy Bawarii i Wirtembergii mieli otrzymać tytuły królewskie, zaś władca Badenii – tytuł wielkiego księcia. Postanowienia te potwierdził pokój podpisany 26 XII 1805 r. w Preszburgu (obecna Bratysława). Pokój ten przypieczętował faktyczny rozpad Rzeszy, który potwierdziło podpisanie 12 VII 1806 r. w Paryżu aktu założycielskiego Związku Reńskiego. Sygnatariusze tego paktu – 16 państw niemieckich – wraz z przystąpieniem do Związku ogłosili wystąpienie z Rzeszy. Pogodzony z takim obrotem spraw cesarz Franciszek II 6 VIII 1806 r. złożył koronę cesarza niemieckiego, pozostając jedynie cesarzem Austrii jako Franciszek I. W latach 1806–1808 w wyniku zwycięstwa w wojnie z IV koalicją do Związku Reńskiego przystąpiły pozostałe państwa niemieckie (z wyjątkiem Prus) na czele z podniesioną do rangi królestwa Saksonią oraz nowopowstałymi: Królestwem Westfalii, którego władcą został najmłodszy brat Napoleona – Hieronim, i Wielkim Księstwem Bergu ze szwagrem Bonapartego marsz. Joachimem Muratem na tronie. Dzięki pokojowi w Tylży nowy układ polityczny w Niemczech został również zaakceptowany przez Rosję, ponadto w wyniku utraty ponad połowy terytorium znacznie zmniejszyło się znaczenie Prus.

Według postanowień aktu założycielskiego organem centralnym Związku Reńskiego ustanowiono Sejm Związkowy, który składał się z dwóch izb (kolegiów) – kolegium królów (w którym zasiadali władcy posiadający tytuły króla bądź wielkiego księcia) oraz kolegium książąt (dla pozostałych monarchów). Faktycznie do zwołania Sejmu nigdy nie doszło. Na czele Sejmu, a także całego Związku, stanął arcybiskup Ratyzbony Karol Teodor von Dalberg, jednakże faktycznie jego przywódcą był Napoleon jako protektor Związku. Co szczególnie ważne, cesarz Francuzów zagwarantował sobie w akcie założycielskim pomoc wojskową ze strony sygnatariuszy, z której korzystał w swoich kolejnych kampaniach.

Poza ekspansją terytorialną i polityczną Bonaparte umacniał swoją pozycję w Niemczech poprzez małżeństwa, chcąc w ten sposób umocnić zawarte sojusze, jak też zbudować pozycję rodu Bonapartych, czego najbardziej wyrazistym elementem było nadawanie członkom swojej rodziny, przede wszystkim rodzeństwu, władztw w Europie. W Niemczech był to wspomniany wcześniej Hieronim – król Westfalii. Wracając do małżeństw – wśród związków zawartych z inspiracji Napoleona należy wymienić ożenek pasierba Bonapartego, a jednocześnie wicekróla Italii – Eugeniusza de Beauharnais – z córką króla Bawarii Augustą, jego kuzynki Stefanii de Beauharnais z następcą tronu Badenii ks. Karolem i małżeństwo Hieronima Bonaparte z córką króla Wirtembergii Katarzyną. Jak miało się jednak okazać, związki te, podobnie jak późniejsze małżeństwo Napoleona z austriacką arcyksiężną Marią Ludwiką, nie zagwarantowało lojalności władców niemieckich.

Partnerzy



Przewiń do góry