Wojna polsko-czechosłowacka

23 stycznia 1919 roku wojsko czechosłowackie zajęło polską część Śląska Cieszyńskiego zaczynając tym samym tak zwaną wojnę polsko-czechosłowacką

Wojna polsko-czechosłowacka – W połowie grudnia 1918 roku Józef Piłsudski wysłał do prezydenta Czech Tomáša Masaryka oficjalny list z prośbą o rozwiązanie konfliktu drogą negocjacji. Czesi niestety w odpowiedzi zajęli zbrojnie Spisz i Orawę. Wykorzystując chaos , który wówczas panował w Polsce (Wojna polsko-ukraińska, powstanie wielkopolskie i organizowanie struktur państwowych.) 23 styczna 1919 roku premier Karl Kramář oraz prezydent Tomáš Masaryk, wydali rozkaz o ataku na polskie ziemie. Wojska czeskie w liczbie 16tys. żołnierzy wspierane pociągiem pancernym i artylerią pod dowództwem płk. Josefa Šnejdarka, wkroczyły na Śląsk Cieszyński. Celem ataku było zajęcie i wcielenie całego Śląska Cieszyńskiego do Czechosłowacji. Naprzeciw armii czechosłowackiej stanęły liczące około 1,5tys. żołnierzy improwizowane oddziały ochotnicze złożone z miejscowych górników i polskiej młodzieży szkolnej, którymi dowodził gen. Franciszek Latinik.  Na skutek wielkiej przewagi Czesi zaczęli spychać Polaków  w kierunku Cieszyna.

24 stycznia Czesi zajęli Karwinę, Suchą i Jabłonków, a o świcie 26 stycznia natarli na, znajdujący się między Zebrzydowicami i Kończycami Małymi, 60-osobowy oddział pod dowództwem kpt. Cezarego Hallera brata gen. Józefa Hallera. Czeskie natarcie zatrzymała polska kompania piechoty z Wadowic por. Kowalskiego. Następnie Czesi zajęli Stonawe. Polacy próbowali odbić miasto lecz jednak natarcie zakończyło się fiaskiem. Podczas ataku zginęło ok. 75% polskiej kompanii, pozostałych kilkunastu żołnierzy wziętych do niewoli, Czesi zamordowali, zakłuwając bagnetami.  Atak spieszonych szwoleżerów podchorążego  Królikowskiego pozwolił odzyskać utracony teren  i zatrzymał czeskie natarcie na tym odcinku frontu. Czesi cały czas atakowali więc około godziny 17:00 gen. Latinik wydał rozkaz  wycofania się na linie Wisły, następnego dnia Czesi zajęli Cieszyn, Goleszów, Hermanice, Ustroń i Nierodzim.  Po wejściu do Cieszyna na wieży ratuszowej zawieszono chorągiew czeską, natomiast polskie orły były zdzieranie a żołnierze czescy orły te deptali, pluli na nie i rzucali do Olzy.

W dniach 28-31 stycznia miała miejsce nierozstrzygnięta bitwa pod Skoczowem która zatrzymała dalszy postęp wojska czeskiego. W tym czasie w wyniku naciski Ententy, nastąpiło zawieszenie broni. 3 lutego podpisano polsko-czeski układ o tymczasowej granicy na Śląsku Cieszyńskim, w myśl której ustalono nową linie demarkacyjną, która biegła wzdłuż linii kolei koszycko-bogumińskiej. Czesi jednak nie respektowali ustaleń i przeciągające się negocjacje w sprawie wycofania wojsk czeskich było przez nich kilkakrotnie przerywane atakami ich wojsk na słabsze polskie oddziały. Ostatecznie Czesi wycofali się na nową i korzystniejszą dla nich linie demarkacyjną, a 25 lutego wojsko polskie wreszcie wkroczyło do jedynie wschodniego Cieszyna.

Niestety w czasie wojny Czesi dopuścili się paru zbrodni m.in. wspomniany już wcześniej mord jeńców w Stonawie dokonany 26 stycznia 1919 roku. Czesi zamordowali również jeńców w Bystrzycy oraz cywilów w Karwinie. Bojówki uzbrojonych Czechów oraz czeskiej żandarmerii zamordowały również kilkudziesięciu polskich działaczy narodowych, a kilka tysięcy Polaków zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów i ucieczki do Polski.

(Na zdjęciu: Czescy legioniści. Źródło zdjęcia: Wikipedia).

6 komentarzy

  1. Kilka uwag:

    5 listopada 1918r obie strony podpisały umowę na podstawie której wytyczono tymczasową linie demarkacyjną dzielącą Śląsk Cieszyński.
    Nie granicę państwową, ale tylko i wyłącznie tymczasową linie demarkacyjną.
    Tymczasowość wytyczenia zaledwie linii demarkacyjnej wyraźnie otrzymała ramy czasowe tzn. miała trwać do czasu wspólnego rozstrzygnięcia sporu o Śląsk Cieszyński przez rządy „centralne” Polski i Czech.
    Zanim jednak do takiego spotkania obu rządów doszło „Warszawa” 28 listopada 1918r ogłosiła wybory do sejmu Polskiego na terenach co do których przynależności państwowej – zgodnie z umową z 5 listopada 1918r – rządy obu krajów miały dopiero wspólnie zdecydować .
    Praga protestowała dwukrotnie: 30 listopada i 2 grudnia 1918r.
    Niestety władze polskie zlekceważyły te protesty, a Czesi 23.01.1919r zdecydowali się na najgorsze rozwiązanie tego sporu i zaatakowali obszar Śląska Cieszyńskiego administrowany przez polską Radę Narodową Księstwa Cieszyńskiego.
    Na załączonym zdjęciu są widać czeskich żołnierzy (z „legi włoskiej”) w czasie walk na południu Słowacji z Węgierską Republiką Rad – po stronie bolszewickich Węgrów walczyło ponad 2000 polskich ochotników.

    • Może jeszcze coś o tych zbrodniach?

    • Marek Biela

      Polacy nie stawiali się na konferencje pokojowe ?negocjacje w spawie spornych terenów m.in. 19.11 potem w grudniu i styczniu . Zajęli sporne tereny mając 1500 żołnierzy (ochotników w większości ) przeciwko 15000 wyszkolonych Czechosłowaków!!

  2. Od XIV wieku do 1918 roku całe Księstwo Cieszyńskie było częścią Korony Św. Wacława. Czeskie wojsko zaatakowało własny kraj? Pod koniec XIX wieku nastąpił napływ ludności polskiej z Galicji do pracy w kopalniach i hutach na tym terenie. Polacy uznali że to już jest polska. Ciekawe, że nie uznali Chicago za polskę, jako że tam też mnóstwo polaków. Tako rzecze Ślonzok Richad, Non Polonus – gente Silezius.

    • ale wczesniej było Polskie więc jak by dobrze popatrzeć wrócili na swoje.

      Zartuję oczywiście bo to zbyt odległe lata już są.

  3. Artur Pocielej


    Po wejściu do Cieszyna na wieży ratuszowej zawieszono chorągiew czeską…”Gdybyśmy mieli kolorowe zdjęcie ilustrujące te fakty to byśmy się zdziwili, że Czesi wieszają flagi… biało-czerwone.
    Polacy dla odróżnienia wieszali flagę czerwone z białym orłem.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*