27 maja 1942 roku czechosłowaccy Cichociemni dokonali w Pradze udanego zamachu na protektora Czech i Moraw Reinharda Heydricha

Reinhard Tristan Eugen Heydrich – wysoki dygnitarz III Rzeszy, szef Sicherheitsdienst, Sicherheitspolizei i RSHA – policji politycznej i aparatu terroru III Rzeszy, SS-Obergruppenführer i generał policji. W latach 1940–1942 prezydent Interpolu. Od 1941 protektor Czech i Moraw. Zaciekły nazista. Ze względu na swe zbrodnie nazywany był „Archaniołem Zła” lub „Posłańcem Śmierci”.

27 maja 1942 roku został przeprowadzony zamach na Heydricha w Pradze-Libeniu przez żołnierzy emigracyjnego rządu Czechosłowacji, pod kryptonimem Operacja Anthropoid. Pomysłodawcą zamachu był František Moravec, szef czechosłowackiego wywiadu. Do akcji wyznaczono dwóch żołnierzy – Jozefa Gabčika i Karela Svobodę. Jednak podczas szkolenia Sloboda doznał urazu czaszki, jego miejsce zajął Jan Kubiš. Przez kilka miesięcy obserwowali Heydricha, jego otoczenie i przygotowywali się do akcji. Heydrich czuł się stosunkowo bezpiecznie w Pradze, bardzo często jeździł bez eskorty swoim Mercedesem z numerami rejestracyjnymi SS-3 – miało to oznaczać, że był trzecią osobą w rzeszy, zaraz po Hitlerze i Himmlerze. Zadaniem Gabčika było stanąć naprzeciw auta Heydricha i strzelić do niego, z tyłu ubezpieczac miał go Kubiš. Dostali sygnał lusterkiem, że protektor nadjeżdża swoim mercedesem. Gabčik zgodnie z planem wbiegł na ulicę, jednak jego broń nie wystrzeliła. Kubiš rzucił z tyłu bombę pod samochód, jednocześnie adiutant Heydricha, Johannes Klein, rzucił się w pogoń za uciekającym Gabčikiem. W tym samym czasie Heydrich i Kubiš zaczęli nawzajem strzelać do siebie. Mocno zraniony Heydrich nie miał siły do walki, a Kubiš zbiegł. Obaj zamachowcy uciekli z miejsca zdarzenia w przekonaniu, iż zamach nie powiódł się. Protektor zmarł jednak osiem dni po zamachu, 4 czerwca, w wyniku zakażenia krwi. Został pochowany na Cmentarzu Inwalidów w Berlinie.

W ramach odwetu za jego śmierć wieś Lidice zrównanano z ziemią. Rozstrzelano wszystkich 173 mężczyzn powyżej 15 roku życia, kobiety zesłano do Ravensbrück, a ze 105 dzieci, 82 zagazowano w obozie Kulmhof, inne oddano do sierocińców SS „Lebensborn” lub przeznaczono na zniemczenie. Kilka dni później oddział SS zniszczył drugą wieś – Ležaki. Łącznie w ramach odwetu aresztowano 6 tysięcy osób, z czego 3 tysiące zginęło. Rozstrzelano również 115 przetrzymywanych w więzieniach zakładników, w tym byłego premiera rządu czechosłowackiego Aloisa Eliaša. Natomiast Gabčika i Kubiša wydał za milion marek Karel Čurda, kwotę tą zaoferowano za pomoc w odnalezieniu bądź wydaniu zamachowców. Ukryli się w kościele, który został otoczony przez żołnierzy, SS-manów i gestapo. Po kilkugodzinnej walce Gabčik i reszta spiskowców ukrywających się tam popełnili samobójstwo, Kubiš zraniony odłamkami granatu zmarł w sanitarce.

(Zdjęcie – Mercedes-Benz W142, w którym jechał i został śmiertelnie ranny Reinhard Heydrich. Zdjęcie z dnia zamachu)

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*