Biały Orzeł i Pogoń. Polska i Litwa od braterstwa do sąsiedztwa

W Horodle w 1413 r. rycerstwo polskie, dając swoje herby litewskim bojarom, okazało najwyższy dowód braterstwa. Herb dla rycerza był jak świętość. To Królestwo Polskie, chociaż mniejsze terytorialnie, było lepiej zorganizowane. Niosło pierwiastek cywilizacyjny i brało na siebie główny ciężar obrony obu państw. Aż do samego końca…

Związki nie są łatwe. Tym bardziej jeśli idzie o dwa różne kulturowo twory państwowe. Droga do scalenia Polski i Litwy trwała prawie dwieście lat, bo od 1385 do 1569, ale to co powstało nie miało precedensu w ówczesnej Europie.

Jan Matejko, Królowa Jadwiga i Dymitr z Goraja

Wielkie rzeczy rodzą się z ofiary i poświęcenia

W tym wypadku ofiarą było szczęście własne i dziewczęca miłość do ukochanego. Jest taki obraz Matejki pt. Królowa Jadwiga i Dymitr z Goraja. Czy zdarzenie takie miało miejsce, wątpię. Ale oddaje on dramatyzm decyzji młodej królowej. Obraz ten przedstawia św. królową Jadwigę z toporem w ręku, próbującą rąbać bramę. Jeden z tzw. „panów krakowskich”, Dymitr z Goraja, klęczy przed władczynią usiłując poskromić jej furię. A kto był za bramą? Śliczny Wilhelm Habsburg, narzeczony od kołyski! Panowie krakowscy Wilhelma przepędzili, mieli bowiem na oku innego kandydata, Wielkiego Księcia Litewskiego Jogaiłę (spolszczonego później na Jagiełłę), starszego o ponad 20 lat, niepiśmiennego, podobno niespecjalnie urodziwego. Piękna królowa na przemian modląc się i rozpaczając pod słynnym czarnym krzyżem pogodziła się z losem. Związek dwóch państw rozpoczął się w Krewie w 1385 r. Jogaiła parę miesięcy później wraz z koroną przyjął imię Władysław. Jeśli chodzi o Jadwigę, to ofiara i poświęcenie towarzyszyły jej do ostatnich chwil. Królowa zmarła podczas porodu w 1399 roku, jej córeczka Bonifacja przeżyła matkę o kilka dni.

Trudne początki

Na szczęście dla dynastii król Władysław II Jagiełło miał w sobie wiele sił witalnych i doczekał się potomków w jesieni swojego życia z czwartą z kolei żoną. Związek Polski i Litwy miał też momenty dramatyczne. Po Krewie była unia radomsko-wileńska (1401 r.) i horodelska (1413 r.), ale też próba koronowania się Witolda na króla Litwy. Unia zawisła na włosku w 1444 r., po tym jak zginął pod Warną król Władysław III, Litwini samowolnie uznali Kazimierza Jagiellończyka dziedzicznym władcą. Trzy lata później młodszy syn Jagiełły, zasiadając na Wawelu, uratował związek Białego Orła z Pogonią. Unia na przemian przybierała charakter personalny i dynastyczny.

Jan Matejko, Unia Lubelska

Dylematy ostatniego Jagiellona

Największy krok uczynił Zygmunt II August, doprowadzając do unii realnej w 1569 r. Nie obyło się bez przeszkód. Koroniarze byli właściwie za, Litwini niekoniecznie. Król zwołał sejm do Lublina, lecz posłowie niechętni unii, korzystając ze śnieżnej zadymki, opuścili miasto.

Artykuł składa się z więcej niż jednej strony. Poniżej znajdziesz numerację stron.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*