Bunt juniorów, czyli początek polskiej „gry o tron”

Po powrocie do Niemiec Konrad III zdecydował się udzielić poparcia polskiemu seniorowi, co wynikało z faktu, iż podczas organizowania posiłków, w kraju pozostawała cały czas żona Władysława, która zawzięcie miała bronić Krakowa. Co więcej, według relacji Kroniki o Piotrze Właście, w wawelskim grodzie Agnieszka miała przebywać razem z trzema swoimi synami tj. Bolesławem, Mieszkiem i Konradem. Agnieszka i jej synowie nie doczekali się jednak wsparcia i musieli opuścić Kraków. Konrad nie posiadał wystarczającej ilości sił, by przebić polską obronę juniorów, a jednocześnie nie miał dostatecznie dużo  czasudo mobilizacji wojsk. Według zgodnej relacji w ogóle nie doszło do zbrojnej konfrontacji, a za pośrednictwem saskich wielmożów popierających młodszych braci Wygnańca, takich jak Albrecht Niedźwiedź czy Konrad, który pełnił urząd margrabiego Łużyc, udało się dojść do kompromisu, który mówił o wzajemnej wymianie zakładników oraz o zapłacie, która miała zostać uiszczona na rzecz Konrada III przez juniorów(być może chodziło tutaj o zaległy trybut). Tutaj jednak pojawia się kolejny problem. Mianowicie w kronice polsko-śląskiej możemy wyczytać, iż po wspomnianych wydarzeniach Władysław podjął kolejną próbę odzyskania władzy, zajmując tymczasowo Grodziec i Niemczę, z których został wydalony dopiero po zbrojnej reakcji swojego brata Bolesława Kędzierzawego. Wydarzenie to miało miejsce bezpośrednio po interwencji Konrada i było ostatnim przejawem walki o tron, a musiało mieć miejsce najpóźniej przed majem 1147 roku.[10] Po ucieczce Władysława Wygnańca z kraju, władzę w państwie przejął jego brat Bolesław Kędzierzawy, co z kolei wpłynęło na stan posiadania poszczególnych książąt w państwie polskim. Bolesław, który oprócz dziedzicznego Mazowsza przejął władzę na Śląsku i w dzielnicy senioralnej, zaczął odgrywać dominującą pozycję pośród braci. Książę najprawdopodobniej dokonał również pewnych korekt terytorialnych, pozostawiając młodszego brata w Sandomierzu , a Mieszkowi III Staremu przekazując władzę we wschodniej Wielkopolsce wraz z Gnieznem, jak również w części Kujaw, bez Kruszwicy z okręgiem, która pozostawała przy Mazowszu.[11]

Władysław Wygnaniec – najstarszy syn Bolesława Krzywoustego

Władysław nadal przebywał na dworze niemieckim a w niedługim czasie po śmierci Konrada III złożył hołd jego następcy, Fryderykowi I Barbarossie, czego nie uczynili jego bracia przebywający w Polsce. To z kolei doprowadziło do wyprawy cesarza na Polskę, pod pretekstem obrony praw Wygnańca. Warto jednak zaznaczyć, iż nowo wybrany cesarz nie oczekiwał, by z juniorów uczynić swoich lenników, gdyż za tego uważał Władysława, którego praw wielkoksiążęcych bronił. Wyprawa cesarska zakończyła się w 1157 roku w Krzyszkowie koło Poznania. Bolesław Kędzierzawy zdając sobie sprawę z przewagi cesarskiej, złożył uroczystą przysięgę, w której zobowiązał się nie prowadzić szkodliwej polityki względem cesarstwa. Co więcej, obiecał, iż przybędzie osobiście na zjazd do Magdeburga i weźmie udział w wyprawie cesarskiej do Włoch. Gwarantem wyżej wymienionych obietnic był trybut zapłacony na rzecz cesarza oraz najmłodszy syn Krzywoustego, oddany jako zakładnik na dwór cesarski. Wspomniany wyżej układ włączał po raz kolejny państwo polskie w cesarską politykę, co znacznie osłabiło naszą pozycję na arenie międzynarodowej.

Sam cesarz nie wiedział, jak do końca rozwiązać sytuację w Polsce. Z jednej strony nie chciał zaogniać sytuacji przed planowaną wyprawą do Italii, z drugiej strony komplikował jeszcze bardziej sytuację, kiedy to w 1158 roku koronował na króla Czech księcia czeskiego Władysława, dając mu prawo do trybutu ze Śląska. Wynikało to z faktu, iż dla Fryderyka sprawy środkowoeuropejskie odgrywały drugorzędną rolę. Dodatkowo, kilka miesięcy później Bolesław Kędzierzawy nie wywiązał się ze swojej obietnicy, a na wygnaniu umarł Władysław Wygnaniec, przez co sam Kędzierzawy w świetle prawa, przestał być uzurpatorem, a pretensje do Śląska zaczął zgłaszać Bolesław Wysoki, chcący odzyskać ojcowiznę. Na rozwiązanie nowo powstałej sytuacji trzeba było czekać kilka lat, gdyż wskutek podwójnej elekcji papieskiej w 1159 roku cesarz w pierwszej kolejności zajął się sprawami Itali. Dopiero pod koniec 1162 roku, Bolesław Kędzierzawy podjął pertraktacje z cesarzem, podczas których złożył mu przysięgę wierności i zgodził się na powrót do kraju synów Wygnańca, z zastrzeżeniem, że Ci zrzekną się praw do Krakowa i zrzekną się władzy w najważniejszych grodach Śląska, co z kolei w niedługim czasie doprowadzi do kolejnych konfliktów i podziałów w naszym państwie.

Mateusz Baran

Bibliografia:

P. Jasienica: Polska Piastów. Warszawa 2018

T. Wojciechowski: Szkice historyczne XI w.Warszawa 1970

T. Targański: Piastowie- Walka o tron. Kraków 2018

S. Szczur: Historia polski –średniowiecze. Kraków 2002

M. Biniaś-Szkopek: Bolesław IV Kędzierzawy– Książę Mazowsza i Princeps. Poznań 2009

A. Teterycz-Puzio: Henryk Sandomierski – polski krzyżowiec. Kraków 2017

H. Łowmiański: Początki Polski t.6, cz.1. Warszawa 1985

N. Mika: Mieszko – Książę raciborski i Pan Krakowa – Dzielnicowy władca Polski (1142-1211). Kraków 2017


Przypisy:

[1] P. Jasienica, „Polska Piastów”, Warszawa 2018, s. 125-127

[2] T. Wojciechowski, Szkice historyczne XI w., Warszawa 1970 s. 310

[3] T. Targański, Piastowie –  walka o tron, Kraków 2018, s. 50-52

[4] A. Teterycz-Puzio, Henryk Sandomierski – polski krzyżowiec, Kraków 2017, s. 24-25

[5] H. Łowmiański, Początki Polski t.6, cz.1, Warszawa 1985, s. 145-146

[6] A. Teterycz-Puzio, Henryk…, dz. cyt., s. 26-30

[7]N. Mika, Mieszko – książę raciborski i Pan Krakowa– dzielnicowy władca Polski (1142-1211), Kraków 2017, s. 56-58

[8] P. Jasienica, Polska…,dz.cyt., s. 151-152

[9] M. Biniaś-Szkopek., Bolesław IV Kędzierzawy – książę Mazowsza i Princeps, Poznań 2009, s. 118-142

[10] N. Mika, Mieszko…, dz., cyt. s. 64-68

[11] S. Szczur, Historia polski – średniowiecze, Kraków 2002, s. 131-134

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*