W październiku 2025 roku w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów przy ul. Krakowskie Przedmieście 11 w Warszawie rozpocznie się wyjątkowy cykl wydarzeń zatytułowany Dyplomatyczne kontrapunkty. To nowa inicjatywa, w której historia spotyka się z muzyką, a opowieści o odwadze polskich dyplomatów z czasów II wojny światowej zostają zestawione z artystyczną refleksją muzyków młodego pokolenia.
Cykl potrwa od 23 października do 11 grudnia 2025 roku i obejmie osiem spotkań – wykładów, debat, koncertów oraz pokazów filmowych. Ich wspólnym mianownikiem będzie pamięć o tych, którzy w najtrudniejszych latach XX wieku, ryzykując własne życie, ratowali innych.
Wydarzenie zainauguruje Światowy Dzień Dyplomaty, obchodzony 24 października. Z tej okazji Instytut Pileckiego zaprasza do wspólnego odkrywania historii ludzi, którzy – mimo niebezpieczeństwa i politycznej presji – kierowali się odwagą, empatią i wiernością zasadom humanizmu.
Dyplomatyczne kontrapunkty – bohaterowie, którzy ratowali innych
Seria Dyplomatyczne kontrapunkty została pomyślana jako rozwinięcie i dopełnienie wystawy „Decyzja: ratować ludzi”, prezentowanej obecnie w Galerii w Domu Bez Kantów. Ekspozycja poświęcona jest działalności polskich dyplomatów, którzy w czasie II wojny światowej podejmowali ryzykowne działania, by ocalić Żydów przed Zagładą.
Centralne miejsce wśród bohaterów wystawy zajmuje tzw. Grupa Ładosia – zespół polskich dyplomatów z Poselstwa RP w Bernie, kierowany przez Aleksandra Ładosia. Wspólnie z organizacjami żydowskimi stworzyli oni system ratunkowy polegający na wydawaniu Żydom nielegalnych paszportów krajów latynoamerykańskich, takich jak Paragwaj, Honduras czy Peru. Dokumenty te stawały się często jedyną szansą na ocalenie z niemieckich obozów koncentracyjnych.
Cykl spotkań w Instytucie Pileckiego ma więc nie tylko wymiar edukacyjny, lecz także moralny i symboliczny – przypomina o tych, którzy działali wbrew logice wojny i nienawiści. Każde wydarzenie będzie stanowić swoisty dialog między przeszłością a współczesnością, w którym głos historyków zostanie uzupełniony głosem muzyków.
Muzyka jako język pamięci
Wyjątkowym elementem cyklu Dyplomatyczne kontrapunkty jest jego muzyczny wymiar. Każde spotkanie zostanie wzbogacone o koncert przygotowany specjalnie na potrzeby danego wydarzenia. Repertuar, dobrany z precyzją i wrażliwością, stanie się artystycznym komentarzem do omawianych biografii i tematów.
Wystąpią uznani wykonawcy – absolwenci i wykładowcy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina – znani z wysokiego poziomu interpretacji i głębokiego zrozumienia muzycznego przekazu. Ich koncerty mają być nie tylko tłem, ale integralną częścią narracji, w której dźwięk i słowo przenikają się wzajemnie, tworząc pełniejszy obraz historii.
Jak podkreśla Aleksandra Sulej, kierownik Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów i pomysłodawczyni serii: Dzień dyplomaty to znakomity moment, żeby uczcić niezwykłych bohaterów naszej wystawy. Mam poczucie, że jesteśmy im to winni… A jednocześnie sami potrzebujemy poznawać historie ludzi, którzy mieli odwagę wybierać dobro, umieli współpracować i nie bali się iść pod prąd.
Sulej zaznacza również emocjonalny wymiar projektu: Mam mocne przekonanie, że z ważnymi sprawami w naszym życiu możemy spotykać się nie tylko intelektem, ale też emocjami, sercem… Koncepcja spotkań jest więc taka, żebyśmy mogli nie tylko umysłem poznać życiorysy bohaterów polskiej dyplomacji okresu II wojny światowej, ale żeby specjalnie dobrana do każdego tematu muzyka pomogła nam przeżyć prezentowane treści, spotkać się z nimi od innej strony. Zatem – kontrapunkty. Temat podany z różnych stron przez uzupełniające się głosy. Zapraszam bardzo serdecznie. Żebyśmy razem przeżyli coś ważnego, a jednocześnie uczcili tych, którzy zrobili coś wielkiego.
Historia spotyka emocje
W każdym wydarzeniu z cyklu słuchacze będą mogli zobaczyć jak historia i sztuka wzajemnie się uzupełniają, tworząc przestrzeń do refleksji i rozmowy. Muzyka, jako język uniwersalny, ma tu stać się narzędziem przeżywania pamięci – mostem między przeszłością a teraźniejszością.
Podczas spotkań przewidziano:
- wykłady i dyskusje z udziałem wybitnych historyków i ekspertów,
- pokazy filmowe, które przybliżą sylwetki mniej znanych dyplomatów,
- koncerty kameralne, przygotowane przez uznanych artystów,
- prezentacje źródeł i publikacji Instytutu Pileckiego, które dokumentują działania polskich przedstawicieli dyplomacji w czasie wojny.
Całość została zaplanowana tak, by każdy z uczestników mógł nie tylko poszerzyć wiedzę, ale i emocjonalnie doświadczyć przekazu historii – nie jako abstrakcyjnych dat i faktów, lecz jako realnych ludzkich decyzji, które decydowały o życiu i śmierci.
Józef Lipski i czas burzliwych decyzji
Pierwsze wydarzenie w ramach cyklu Dyplomatyczne kontrapunkty odbędzie się w czwartek, 23 października 2025 roku o godzinie 18:00, w Galerii Instytutu Pileckiego w Domu Bez Kantów. Inauguracyjny wykład zatytułowany „Dyplomacja w ogniu historii – Józef Lipski i czas burzliwych decyzji” poprowadzi prof. Marek Kornat – wybitny historyk, sowietolog i badacz dziejów polskiej dyplomacji okresu międzywojennego.
Podczas spotkania uczestnicy poznają losy jednej z najważniejszych postaci polskiej służby zagranicznej II Rzeczypospolitej – Józefa Lipskiego (1894–1958), ambasadora RP w III Rzeszy, który w dramatycznych realiach lat 30. XX wieku próbował utrzymać kruchą równowagę między Polską a Niemcami.
Dyplomata w ogniu historii
W trakcie wykładu prof. Kornat zaprezentuje dwie najnowsze publikacje wydane nakładem Instytutu Pileckiego, które wnikliwie analizują działalność Lipskiego. Pierwsza z nich to obszerna biografia zatytułowana „Tymczasowy przyjaciel. Józef Lipski – ambasador polski w III Rzeszy (1933–1939)” (Warszawa, 2024). Druga – wydana w 2025 roku – to opracowanie źródłowe „Józef Lipski jako dyplomata – w świetle dokumentów i wspomnień”, prezentujące unikalne materiały archiwalne i relacje współczesnych dyplomacie świadków epoki.
Wystąpienie profesora Kornata pozwoli uczestnikom zrozumieć, jak wielowymiarowa i trudna była rola dyplomaty stojącego na granicy politycznych i moralnych kompromisów. Józef Lipski, przyjęty do pracy w Ministerstwie Spraw Zagranicznych w 1919 roku, szybko stał się jednym z najważniejszych ekspertów od spraw niemieckich. Był jednym z architektów polsko-niemieckiego układu o nieagresji z 1934 roku, który miał zapewnić Polsce kilka lat względnej stabilizacji.
Jako ambasador w Berlinie reprezentował Polskę w czasach narastających napięć. Starał się utrzymać kanały dyplomatyczne otwarte nawet wtedy, gdy Adolf Hitler otwarcie przygotowywał się do wojny. Lipski wierzył w możliwość polityki równowagi – tak zwanej „gry o czas” – którą inspirował Józef Piłsudski. Po wybuchu II wojny światowej nie zrezygnował z działalności na rzecz kraju – działał w dyplomacji na uchodźstwie aż do śmierci w 1958 roku.
Wystąpienie prof. Kornata nie będzie wyłącznie historyczną analizą. Zgodnie z ideą serii Dyplomatyczne kontrapunkty, stanie się rozmową o odwadze w czasach próby, o moralnych dylematach, które towarzyszyły ludziom służby publicznej w świecie, gdzie każde słowo mogło mieć polityczne konsekwencje.
Historia i muzyka w dialogu – koncert inauguracyjny
Po wykładzie odbędzie się koncert muzyki kameralnej w wykonaniu Marty Gębskiej-Wiercińskiej (skrzypce) i Macieja Smoląga (fortepian) – artystów związanych z Uniwersytetem Muzycznym Fryderyka Chopina. Ich występ będzie pierwszym z serii koncertów zaplanowanych w ramach Dyplomatycznych kontrapunktów, które mają podkreślić emocjonalny wymiar historii i oddać głos temu, co niewypowiedziane.
Repertuar koncertu obejmuje utwory wybitnych polskich kompozytorów – Grażyny Bacewicz, Fryderyka Chopina, Witolda Lutosławskiego, Ignacego Jana Paderewskiego, Eugeniusza Młynarskiego oraz Michała Sawy. Program został opracowany tak, by stanowił symboliczną opowieść o napięciu, nadziei i wytrwałości, jakie towarzyszyły zarówno dyplomatom, jak i zwykłym ludziom w trudnych czasach wojny.
Program koncertu:
- G. Bacewicz – Sonata da camera I i IV
- F. Chopin – Nokturn cis-moll (aranżacja)
- F. Chopin – Nokturn Des-dur (aranżacja D)
- E. Młynarski – Berceuse
- W. Lutosławski – Recitativo e arioso
- M. Sawa – Modlitwa
- J. Paderewski – Melodia
Wybór tych utworów nie jest przypadkowy – to muzyka pełna subtelnych emocji, balansująca między dramatem a spokojem, między refleksją a nadzieją. Taki właśnie ma być duch całego cyklu Dyplomatyczne kontrapunkty – wielogłosowy, głęboki i pozostawiający przestrzeń dla osobistego przeżycia.
Dyplomatyczne kontrapunkty – program cyklu spotkań (październik–grudzień 2025)
Osiem zaplanowanych wydarzeń w ramach serii Dyplomatyczne kontrapunkty zostało pomyślanych jako sekwencja narracyjna – podróż przez dzieje polskiej dyplomacji XX wieku, od dramatycznych decyzji przedwojennych po działania ratunkowe w czasie II wojny światowej. Każde spotkanie będzie stanowić osobny rozdział tej opowieści, łączący wykład, projekcję lub koncert w spójną całość.
Dyplomatyczne kontrapunkty – preludium historii i muzyki
23 października, godz. 18:00
„Dyplomacja w ogniu historii – Józef Lipski i czas burzliwych decyzji”
Gość: prof. Marek Kornat
Pierwsze spotkanie otwierające cykl. W centrum uwagi znajdzie się ambasador Józef Lipski, człowiek, który w latach 30. XX wieku próbował budować mosty między Polską a Niemcami, gdy cała Europa zaczynała tracić równowagę. Wykład prof. Kornata wprowadzi uczestników w tematykę całego cyklu: moralnych i politycznych wyborów w czasach granicznych.
Po wykładzie – koncert duetu Marta Gębska-Wiercińska (skrzypce) i Maciej Smoląg (fortepian).
Dyplomatyczne kontrapunkty – preludium Zagłady
30 października, godz. 18:00
„Preludium Zagłady. Polska dyplomacja wobec prześladowań antyżydowskich w Trzeciej Rzeszy i niemieckiej Polenaktion”
Prelegentka: dr Kinga Czechowska
Drugie spotkanie poświęcone zostanie reakcji polskich dyplomatów na narastające prześladowania ludności żydowskiej w Niemczech przed wybuchem wojny. Dr Czechowska – badaczka historii relacji polsko-żydowskich i autorka licznych publikacji naukowych – przedstawi mało znane dokumenty ukazujące działania polskich placówek dyplomatycznych w okresie Polenaktion (1938).
Wydarzenie uzupełni koncert kameralny w wykonaniu Marty Gębskiej-Wiercińskiej (skrzypce) i Macieja Smoląga (fortepian), z repertuarem wpisującym się w temat pamięci i utraty.
Program muzyczny:
- Grażyna Bacewicz – Sonata da camera I i IV
- Fryderyk Chopin – Nokturn cis-moll, Nokturn Des-dur
- Eugeniusz Młynarski – Berceuse
- Witold Lutosławski – Recitativo e arioso
- Michał Sawa – Modlitwa
- Ignacy Jan Paderewski – Melodia
Muzyka stanowi tu tło emocjonalne dla dramatycznej historii narastającego antysemityzmu w Europie i roli, jaką odegrali dyplomaci w próbach ratowania swoich obywateli.
Dyplomatyczne kontrapunkty – bohater trzech narodów
6 listopada, godz. 18:00
„Henryk Sławik (1894–1944) – bohater trzech narodów”
Prelegent: dr hab. Tomasz Kurpierz
Trzecie spotkanie poświęcone zostanie postaci Henryka Sławika, Ślązaka, który w czasie wojny jako przedstawiciel polskiego rządu w Budapeszcie współpracował z Józsefem Antallem i ratował tysiące uchodźców, w tym wielu Żydów.
Dr hab. Tomasz Kurpierz, autor biografii Henryk Sławik 1894–1944. Biografia socjalisty, przybliży uczestnikom kontekst działalności tej wyjątkowej postaci – człowieka, który łączył w sobie społecznika, polityka i humanistę.
Spotkaniu towarzyszyć będzie koncert w wykonaniu Aleksandry Szopy (skrzypce) i Krzysztofa Staniendy (fortepian).
Program muzyczny:
- Mieczysław Wajnberg – Sonata nr 4 na skrzypce i fortepian
- Johannes Brahms – Sonata A-dur
Dźwięki Brahmsa i Wajnberga przywołają emocje tamtych lat – cierpienie, ale też braterstwo i wiarę w człowieczeństwo, które Sławik zachował do końca.
Dyplomatyczne kontrapunkty – zapomniani bohaterowie
13 listopada, godz. 17:00
Pokaz filmu: „Zapomniany sprawiedliwy konsul Feliks Chiczewski 1889–1972”
Reżyser: dr Jacek Kubiak
Czas trwania: 26 minut (2016)
Feliks Chiczewski, polski konsul w Lipsku, w 1938 roku uratował setki Żydów przed deportacją, wydając im tymczasowe dokumenty. Jego postawa – mimo że przez dekady pozostawała zapomniana – stanowi przykład tego, jak nawet pojedynczy człowiek, działając z determinacją, może przeciwstawić się systemowi.
Po projekcji widzowie będą mieli okazję porozmawiać z reżyserem filmu – dr. Jackiem Kubiakiem, który opowie o kulisach powstawania filmu i źródłach historycznych, na których oparł narrację.
Dyplomatyczne kontrapunkty – misja niemożliwa
20 listopada, godz. 18:00
Pokaz filmu: „Tadeusz Romer. Misja niemożliwa”
Reżyser: Jacek Papis
Produkcja: Telewizja Polska, 2023
Czas trwania: 54 minuty
Film przedstawia losy Tadeusza Romera, ambasadora RP w Japonii, który w latach 1940–1941 zorganizował ewakuację setek polskich uchodźców z terytoriów okupowanych przez ZSRR. Dzięki jego działaniom udało się ocalić życie wielu osób, w tym dzieci, które później trafiły do Indii i Nowej Zelandii. Projekcja stanie się wstępem do dalszej refleksji o dyplomacji jako sztuce ratowania ludzi, nie tylko politycznym narzędziu.
Dyplomatyczne kontrapunkty – więcej niż dyplomata
27 listopada, godz. 18:00
„Więcej niż Dyplomata: Tadeusz Romer – aktywne ogniwo łańcucha pomocy dla polskich obywateli w czasie wojny”
Prelegentka: prof. Olga Barbasiewicz
Prof. Barbasiewicz, japonistka i politolożka z Uniwersytetu SWPS, przedstawi sylwetkę Tadeusza Romera jako człowieka, który potrafił przekroczyć granice roli dyplomaty. Jej wykład ukaże, jak jego działalność w Japonii, Kanadzie i Portugalii wpisywała się w globalną sieć ratunkową polskiej dyplomacji.
Koncert towarzyszący
Wykonawcy: Kamila Wąsik-Janiak (skrzypce) i Ewa Guz-Seroka (fortepian)
Program:
- Irena Regina Wieniawska vel Poldowski – Largo, Berceuse de l’enfant mourant
- Mieczysław Wajnberg – Sonatina II (Lento–Allegro–Lento), Aria
- Henryk Wieniawski – Legenda
- Arvo Pärt – Spiegel im Spiegel
- John Williams – Schindler’s List
Ten wieczór będzie jednym z najbardziej emocjonalnych momentów całego cyklu – połączeniem refleksji o moralnej sile Romera z muzyką o niezwykłej głębi duchowej.
Dyplomatyczne kontrapunkty – paszporty życia
4 grudnia, godz. 18:00
Pokaz filmu: „Paszporty Paragwaju”
Reżyser: Robert Kaczmarek
Produkcja: Instytut Pamięci Narodowej, 2018
Czas trwania: 52 minuty
Film dokumentalny przedstawia historię tzw. Grupy Ładosia – zespołu dyplomatów RP w Bernie, którzy wraz z działaczami żydowskimi tworzyli fałszywe dokumenty obywatelstwa południowoamerykańskiego, ratując Żydów przed deportacją do obozów zagłady. Pokaz stanie się symbolicznym powrotem do głównego tematu wystawy „Decyzja: ratować ludzi”, od której narodziła się koncepcja cyklu Dyplomatyczne kontrapunkty.
Dyplomatyczne kontrapunkty – polski Wallenberg
11 grudnia, godz. 18:00
Pokaz filmu: „Henryk Sławik. Polski Wallenberg”
Reżyserzy: Marek Maldis i Grzegorz Łubczyk
Produkcja: Telewizja Polska, 2004
Czas trwania: 50 minut
Zamykające cykl wydarzenie poświęcone będzie raz jeszcze Henrykowi Sławikowi – tym razem w ujęciu filmowym. Historia człowieka, który dla tysięcy uchodźców stał się symbolem moralnej odwagi i bezinteresownego poświęcenia, zakończy serię Dyplomatyczne kontrapunkty symbolicznym akcentem: przypomnieniem, że dyplomacja może być nie tylko polityką, ale sztuką ratowania życia.
Biogramy prelegentów i artystów – głosy Dyplomatycznych kontrapunktów
Cykl Dyplomatyczne kontrapunkty to nie tylko spotkania z historią, ale także z ludźmi, którzy nadają jej głębię i kontekst. Prelegenci, muzycy i badacze, zaangażowani w tworzenie tego projektu, reprezentują różne dziedziny nauki i sztuki – od historii i politologii po wykonawstwo muzyczne. Każdy z nich wnosi do cyklu własną perspektywę, tworząc wspólnie wielogłosową opowieść o pamięci, odpowiedzialności i kulturze.
Dyplomatyczne kontrapunkty – naukowcy i badacze
dr Kinga Czechowska
Adiunktka w Ośrodku Badań nad Totalitaryzmami Instytutu Pileckiego. Jej zainteresowania obejmują historię dyplomacji, relacje polsko-żydowskie i dzieje Holokaustu. Zajmuje się także opracowywaniem i edycją źródeł historycznych, dzięki czemu jej badania łączą precyzję archiwisty z pasją popularyzatorki.
Autorka książki „Polska dyplomacja wobec ‘kwestii żydowskiej’ w latach 1932–1939” (Gdańsk–Warszawa 2023) oraz współredaktorka tomu „Zainspirować naród. Przemowy Edwarda Raczyńskiego na obczyźnie 1939–1989” (Warszawa 2023). Najnowsza publikacja – „Pomoc Żydom i ich ratowanie podczas Zagłady na terenie przedwojennego województwa pomorskiego” (Bydgoszcz–Warszawa 2025) – stanowi jedną z najpełniejszych analiz regionalnych form oporu i pomocy w czasie okupacji.
Jej badania to przykład nowoczesnego spojrzenia na historię, które łączy perspektywę humanistyczną z empiryczną dokładnością.
prof. Olga Barbasiewicz
Politolożka i japonistka związana z Uniwersytetem SWPS, badaczka polityki zagranicznej i gospodarczej Japonii oraz relacji tego kraju z Polską. Jej prace naukowe pokazują, jak historia kształtuje współczesne relacje międzynarodowe i jak dyplomacja staje się mostem między kulturami.
Autorka książki „Ocaleni w Azji Wschodniej” wydanej przez Instytut Pileckiego, w której ukazała historię polskich uchodźców uratowanych w czasie II wojny światowej dzięki dyplomatycznym działaniom Tadeusza Romera.
W 2025 roku zakończyła prestiżowy staż profesorski na Uniwersytecie Aoyama Gakuin w Tokio, co uczyniło ją jednym z najważniejszych polskich ekspertów w dziedzinie stosunków polsko-japońskich.
W cyklu Dyplomatyczne kontrapunkty wystąpi jako głos łączący przeszłość z teraźniejszością – badaczka, która potrafi pokazać, jak historia dyplomacji sprzed 80 lat pozostaje aktualna również dziś.
dr hab. Tomasz Kurpierz
Pracownik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Katowicach, specjalizuje się w biografistyce i historii społeczno-politycznej Górnego Śląska w XX wieku. Jego zainteresowania obejmują losy ludzi uwikłanych w systemy totalitarne i ich indywidualne wybory moralne.
Autor książek m.in. „Henryk Sławik 1894–1944. Biografia socjalisty” (Katowice–Warszawa 2020) oraz „Zygmunt Lasocki 1867–1948. Między polityką a działalnością społeczną” (Toruń 2009). Współautor publikacji „Zbuntowani. Niezależne Zrzeszenie Studentów w województwie katowickim 1980–1989” i redaktor tomu „Czas przełomu, destalinizacja, rok 1956 i koniec odwilży w województwie katowickim (1953–1961)” (Warszawa–Katowice 2023).
W jego wystąpieniu o Henryku Sławiku historia nabiera wymiaru osobistego – to opowieść o człowieku, który stał się pomostem między trzema narodami: polskim, węgierskim i żydowskim.
Dyplomatyczne kontrapunkty – muzycy i wykonawcy
Marta Gębska-Wiercińska
Skrzypaczka, solistka i kameralistka, związana z Uniwersytetem Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie, gdzie kształci się pod kierunkiem Konstantego Andrzeja Kulki. Laureatka licznych konkursów krajowych i międzynarodowych, w tym programu „Młoda Polska” (2015 i 2022).
Koncertowała w wielu prestiżowych salach, m.in. w Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu, Filharmonii Narodowej, Zamku Królewskim w Warszawie, Filharmonii Lubelskiej, Filharmonii Pomorskiej oraz w europejskich ośrodkach muzycznych – Hadze, Goch, Łańcucie.
Jej debiutancka płyta „Per Musicam ad Astra” (DUX, 2018) oraz album „Duo A-dur Op. 18 Józefa Nowakowskiego” (DUX, 2020) zostały entuzjastycznie przyjęte przez krytyków.
W Dyplomatycznych kontrapunktach reprezentuje nurt młodej polskiej kameralistyki – muzyki, która nie tylko ilustruje historię, ale ją współtworzy.
Maciej Smoląg
Pianista i kameralista. Od dziecka występował w kraju i za granicą, m.in. w Berlinie, Wiedniu, Brukseli, Budapeszcie, Wilnie. Grał z orkiestrami symfonicznymi już jako dziewięciolatek.
Absolwent klasy prof. Konrada Skolarskiego na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina, laureat wielu konkursów pianistycznych, występujący m.in. w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej, Muzeum Fryderyka Chopina oraz Łazienkach Królewskich.
Jego interpretacje cechuje precyzja i emocjonalna głębia, dzięki czemu koncerty w cyklu Dyplomatyczne kontrapunkty zyskują wyjątkowy wymiar artystyczny.
Ewa Guz-Seroka
Pianistka, kameralistka, wykładowczyni Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina, laureatka nagród Fryderyk 2017 i Fryderyk 2021. Ukończyła Akademię Muzyczną im. Fryderyka Chopina w klasie prof. Barbary Muszyńskiej i prof. Krystyny Borucińskiej.
Koncertowała z orkiestrami Filharmonii Lubelskiej, Filharmonii Narodowej oraz Warszawskiej Opery Kameralnej.
Specjalizuje się w wykonawstwie muzyki polskiej – od Henryka Mikołaja Góreckiego po Pawła Łukaszewskiego. Jej twórczość promuje polską kulturę muzyczną na arenie międzynarodowej.
Kamila Wąsik-Janiak
Skrzypaczka i pedagog, doktor sztuk muzycznych. Absolwentka Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w klasie Romana Lasockiego, laureatka Międzynarodowego Konkursu im. Karola Szymanowskiego (2009) i stypendystka programu Młoda Polska.
Koncertowała z orkiestrami filharmonii w całym kraju, a jej występy na festiwalach w Estonii, Niemczech, Japonii i Polsce przyniosły jej uznanie krytyków.
W cyklu Dyplomatyczne kontrapunkty występuje jako współtwórczyni koncertu poświęconego Tadeuszowi Romerowi.
Krzysztof Stanienda
Pianista i pedagog, absolwent Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w klasie prof. Edwarda Wolanina. Laureat wielu międzynarodowych konkursów, współtwórca zespołu Chopin Piano Quintet.
Koncertował m.in. z Sinfonią Varsovią, Orkiestrą Wratislavia i Kwartetem Śląskim. Jego nagrania dla wytwórni DUX wielokrotnie nominowano do nagrody Fryderyk.
Od 2012 roku jest wykładowcą Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina oraz współorganizatorem Międzynarodowych Warsztatów Muzycznych im. Jana Staniendy.
Aleksandra Szopa
Skrzypaczka o wyrazistym stylu i szerokim repertuarze, absolwentka Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w klasie Magdaleny Szczepanowskiej. Laureatka konkursów w Żywcu, Bydgoszczy i Gdańsku.
Występowała w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej, Europejskim Centrum Muzyki Krzysztofa Pendereckiego, Filharmonii Olsztyńskiej i Filharmonii Pomorskiej.
Związana z The European Workshop for Contemporary Music, specjalizuje się w interpretacji muzyki XX i XXI wieku. W jej grze klasyczna precyzja spotyka się z eksperymentem – idealny kontrapunkt dla refleksji historycznych.
Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego – instytucja, która łączy badania, pamięć i edukację
Za organizacją cyklu Dyplomatyczne kontrapunkty stoi Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, jednostka badawcza o międzynarodowym zasięgu, powołana do prowadzenia interdyscyplinarnych badań nad doświadczeniem totalitaryzmów i autorytaryzmów XX wieku. Jej misją jest nie tylko dokumentowanie przeszłości, lecz także budowanie mostu między nauką a społeczną pamięcią – tworzenie przestrzeni, w której historia staje się narzędziem refleksji nad współczesnością.
Działania Instytutu Pileckiego opierają się na trzech filarach:
- badaniach naukowych – obejmujących projekty z zakresu historii politycznej, społecznej i kulturowej XX wieku,
- popularyzacji wiedzy historycznej – poprzez wystawy, debaty, wydawnictwa i inicjatywy edukacyjne,
- upamiętnianiu bohaterów – osób, które przeciwstawiły się systemom totalitarnym i niosły pomoc innym.
Cykl Dyplomatyczne kontrapunkty jest naturalnym rozwinięciem tej misji. Pokazuje, że historia dyplomacji nie jest jedynie zapisem decyzji politycznych, lecz także historią ludzkich wyborów, empatii i odpowiedzialności. Wpisuje się w długofalowy program Instytutu, który łączy naukowe podejście do źródeł z artystycznym sposobem opowiadania o przeszłości.
Siedziba główna Instytutu mieści się w Warszawie, w Domu Bez Kantów, gdzie znajduje się również Galeria Instytutu Pileckiego – przestrzeń wystawienniczo-edukacyjna, w której historia przybiera formę dialogu między pokoleniami.
Instytut działa również za granicą:
- w Berlinie, gdzie prowadzi badania nad pamięcią o II wojnie światowej i relacjami polsko-niemieckimi,
- w Nowym Jorku, skupiając się na promocji polskiej historii w amerykańskich instytucjach akademickich i kulturalnych,
- w Rapperswilu (Szwajcaria), kontynuując tradycję archiwalną dawnego Muzeum Polskiego.
Instytut współpracuje z muzeami, uczelniami i ośrodkami badawczymi w Europie i na świecie, rozwijając projekty dokumentacyjne i wystawiennicze, które przybliżają polską perspektywę historii XX wieku.
Patronem Instytutu jest rotmistrz Witold Pilecki, oficer Wojska Polskiego, ochotnik do Auschwitz, uczestnik Powstania Warszawskiego, a po wojnie ofiara komunistycznych represji. Jego życie symbolizuje niezłomność, odwagę i wiarę w wartości, które stanowią fundament misji instytucji noszącej jego imię.
Postawa Pileckiego – człowieka, który dobrowolnie wszedł do obozu koncentracyjnego, by przekazać światu prawdę o zbrodniach niemieckich – uosabia ideę, że moralna odwaga jednostki może przeciwstawić się nawet najbardziej bezlitosnemu systemowi.
Cykl Dyplomatyczne kontrapunkty to nie tylko seria wydarzeń kulturalnych. To laboratorium pamięci, w którym historia, muzyka i refleksja spotykają się, by opowiedzieć o sile dobra w czasach zła. Dzięki połączeniu naukowej rzetelności, artystycznej wrażliwości i otwartości na emocje projekt ten wpisuje się w misję Instytutu Pileckiego – upamiętniania tych, którzy mieli odwagę ratować innych, oraz przypominania, że dyplomacja, jak muzyka, jest sztuką harmonii – nawet w świecie pełnym dysonansów.
Źródło: materiały prasowe Instytutu Pileckiego
