Etapy mongolskiej ekspansji – Indie 1221-1327

Następstwa

Ala ud-din w 1299 roku odparł najpoważniejszy najazd mongolski, z jakim mierzył się subkontynent indyjski. Chan Czagatajski organizował kolejne inwazje jeszcze kilka razy, m.in. w roku 1303, 1305 i 1306. W roku 1303 Mongołom udało się nawet podjąć próbę zdobycia Delhi, ale pojawienie się głównych sił Ala ud-dina zmusiło ich do odwrotu. Po 1327 roku wszelkie najazdy na Półwysep Indyjski ustały.

Z każdym rokiem Chanat Czagatajski słabł coraz bardziej, podczas gdy Sułtanat Delhijski osiągał apogeum swojego rozwoju, sięgając po południowe tereny Indii. Dla Mongołów góry oddzielające Półwysep Indyjski od reszty Azji okazały się barierą wystarczająco skuteczną. Co prawda wojskom chana udało się przez nie przejść, jednak utrzymanie linii zaopatrzeniowych przez Hindukusz było tak wymagające, że żaden z najazdów nie mógł trwać zbyt długo, a przecież zdobycie przyczółków po drugiej stronie gór właśnie tego wymagało – czasu.

Same najazdy mongolskie miały też swoje pozytywne aspekty. Doprowadziły one do powstania tzw. „Pax Mongolica”, który w historiografii oznacza okres stabilizacji, podczas którego można było handlować lub podróżować między regionami Europy i Azji. Wcześniej było to znacznie bardziej utrudnione, jednak Mongołom, poprzez protekcję nad kupieckimi trasami, udało się ożywić część połączeń pamiętających jeszcze starożytny jedwabny szlak. Gdyby Chanat Czagatajski zdołał podbić subkontynent indyjski lub jego część, mieszkańcy Półwyspu mogliby korzystać z okresu spokoju i prosperity, który nastąpił zaraz po mongolskiej zawierusze.

A co z samymi Indusami? Dla nich zmagania Mongołów z Sułtanatem Delhijskim były starciami pomiędzy jednym obcym a drugim. Rdzenni mieszkańcy byli głównym rekrutem w armii sułtana i to oni – tak poprzez ofiarę ludzką, jak i podatki – stanowili faktyczne przedmurze przed inwazją Czagatajów. Nie można odmówić wpływu, jaki islam wywarł na kulturę Indii, jednak w XIII wieku pozycja muzułmanów na północy subkontynentu nie była jeszcze ugruntowana. Indusi ponosili największy trud wojenny w starciu, po którym tak czy inaczej pozostaliby pod władzą obcych ludzi, nieznających ich cywilizacji.

Jakub Iwan

Bibliografia

Basham A.L., Indie, Warszawa 1964

Chandra S., History of Medieval India: 800-1700, Hyderabad 2007

Grousset R., The Empire of the Steppes. A History of Central Asia, New Brunswick-New Jersey-London 1988

Jackson P., The Delhi Sultanate: A Political and Military History, Cambridge 2003

Kieniewicz J., Historia Indii, Wrocław 1980

Panikkar K.M., A Survey of Indian History, Bombay 1960

Składanek B., Historia Persji. T. 2, Od najazdu Arabów do końca XV wieku, Warszawa 2003

Turnbull S., Wojownik mongolski 1200-1350, Oświęcim 2018

Przypisy:

[1] Nazwa Hindukusz oznacza dosłownie „Zabójcę Hindusów”.

[2] „Dynastia niewolników”  jest również nazywana mamelucką, ponieważ w świecie islamskim Mamelukami nazywano niemuzułmańskich niewolników. Sułtanatem Mameluków nazywano również państwo zajmujące terytorium Egiptu i Lewantu od połowy XIII do początków XVI wieku.

[3] Przy okazji udało mu się odnieść parę sukcesów nad Mongołami, a nawet odzyskać część terytorium. Dżalal ad-Din udowodnił, że mongolska machina wojenna nie jest niepokonana.

[4] Wielki Chanat został zmieniony w cesarstwo Yuan po założeniu przez Kubilaja własnej dynastii w miejsce chińskiej w 1271 roku.

[5] Władcy Chanatu Czagatajskiego byli zazwyczaj w złych stosunkach z Ilchanidami, dlatego swój podbój (poza Indiami) kierowali na tereny dzisiejszego Iranu.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*