Mapa wyprowadzenia wojsk rosyjskich z Polski w zbiorach MHP

24 maja 2018 roku, w obecności wicepremiera, ministra kultury i dziedzictwa narodowego Piotra Glińskiego została przekazana do zbiorów Muzeum Historii Polski mapa poglądowa wyprowadzenia wojsk rosyjskich w latach 1992-1993. Mapa została przekazana na ręce dyrektora Muzeum Roberta Kostro przez dyrektora Instytutu Badawczego Dróg i Mostów (IBDiM), prof. dr hab. inż. Leszka Rafalskiego.

Na mapie oznaczono miejsca stacjonowania wojsk rosyjskich, jak również potencjalne trasy komunikacyjne, przy wykorzystaniu których planowano wycofanie ich z Polski. Zgodnie z założeniami, mapa była wykorzystywana do działań informacyjnych i edukacyjnych w czasie, gdy prowadzono operację transportową, a także przez jakiś czas po jej zakończeniu.

17 września 1993 roku, na podstawie porozumień zawartych przez rządy RP i Federacji Rosyjskiej, JAR, a dokładniej Północna Grupa Wojsk licząca ok. 56 tysięcy żołnierzy rosyjskich i obejmująca wraz z wyposażeniem 5203 transporty kolejowe, na 22934 wagonach, została w całości odprawiona na wschód i wycofana z Polski.

Równolegle do wycofywania wojsk z Polski, prowadzono tranzyt wojsk rosyjskich stacjonujących w byłej NRD. Tranzyt objął około 113 tys. żołnierzy rosyjskich. Cała operacja została zakończona 11 września 1994 roku Wojska rosyjskie z Polski wycofano rok przed zakończeniem tranzytu z Niemiec.

Mapa trafiła do zbiorów MHP z inicjatywy b. podsekretarza stanu w Ministerstwie Transportu i Gospodarki Morskiej (w latach 1990-1994, 1998-2002) Witolda Chodakiewicza. Konserwację mapy sponsorowała Fundacja PGNiG im. Ignacego Łukasiewicza.

***
Wojska sowieckie stacjonowały w Polsce w latach 1944-1993. Ich obecność wykraczała więc poza okres historyczny PRL, będąc przy tym jednym z symboli, a przede wszystkim przejawem realnego zniewolenia Polski. W symbolikę tę wpisuje się fakt, że zasięg terytorialny Północnej Grupy Wojsk niemal dokładnie pokrywał się z terytorium naszego kraju.

Równolegle do funkcji militarnej wojska sowieckie odgrywały też polityczną, zarówno w kontekście relacji między Układem Warszawskim, a NATO, jak i bezpośrednio wobec Polski. Były więc swego rodzaju strażnikiem, gwarantem narzuconego ustroju, sowieckiej dominacji i ideologii. Były też potencjalnym środkiem nacisku, a wprost śmiertelnym zagrożeniem w przełomowych momentach historii. Kładły się cieniem na dramatycznych wydarzeniach polskiego października, marca, grudnia, sierpnia. Ograniczały możliwości, a przez to wyznaczały granice wolnościowych aspiracji i dążeń.

By uświadomić sobie skalę zgromadzonego potencjału, należy przypomnieć, że pod koniec okresu PRL wojska te liczyły jeszcze ok. 60 tys. żołnierzy (wraz z ok. 40 tys. członków rodzin). Infrastruktura militarna obejmowała m.in. 13 lotnisk, 6 poligonów, prawie 10 tys. budynków, a wreszcie ponad 70 tys. hektarów terenów, faktycznie wyłączonych z terytorium Polski. Północna Grupa Wojsk dysponowała w Polsce bronią jądrową…

Data wycofania wojsk − wówczas już rosyjskich − z Polski staje się więc jednym z ważniejszych symboli odzyskanej wolności. Tym bardziej, że ostatni żołnierze opuścili Polskę 18 września 1993 roku, dzień po pamiętnej i tragicznej rocznicy wydarzeń z 1939 roku.

Warto przypomnieć działania kolejnych polskich rządów, które zainicjowały, a ostatecznie sfinalizowały proces wycofania wojsk rosyjskich. Pod koniec 1990 roku oficjalne rozmowy w tej sprawie podjął rząd Tadeusza Mazowieckiego. Negocjacje przebiegały wolno, a strona rosyjska odwlekała wyznaczenie ostatecznego terminu.

Dopiero 27 października 1991 r. rząd premiera Jana Krzysztofa Bieleckiego podpisał ostateczny układ o wycofaniu wojsk radzieckich z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Ważny udział w konsekwentnej realizacji postanowień układu miał też rząd Jana Olszewskiego, który 22 maja 1992 roku podpisał pakiet porozumień, precyzujących ich realizację.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*