Matka dynastii Tudorów – niezwykły żywot Małgorzaty Beaufort

Droga do Bosworth

Na razie jednak Henryk przebywał na wygnaniu w Bretanii. Miał wokół siebie oddane grono zwolenników, lecz cierpiał także na ciągłe problemy finansowe. Odczuwał także, że jest coraz mniej chętnie widzianym gościem. W pewnym momencie jedynie dzięki łutowi szczęścia udało mu się uniknąć schwytania przez ludzi Ryszarda i uciec do Francji. To Małgorzata przygotowywała grunt pod powrót swojego syna do Anglii. Za pośrednictwem lekarza Hugh Conwaya skontaktowała się z Elżbietą Woodville. Jej najstarsza córka Elżbieta miała poślubić Henryka, który miał zasiąść na tronie Anglii. Być może kontaktowała się także z księciem Bunkingham, który w początkowej fazie rządów Ryszarda był jego głównym zwolennikiem, z czasem stanął w opozycji wobec króla.

Pierwsza próba obalenia monarchy miała miejsce w 1483 roku. Nieskoordynowane rebelie wybuchły w kilku miejscach kraju, lecz szybko zostały spacyfikowane. Henryk przybił do wybrzeży Dorset, jednak musiał szybko uciekać. Po pacyfikacji powstania wyszło na jaw zaangażowanie Małgorzaty w spisek przeciw władcy. Dzięki temu, że jej mąż Tomasz Stanley cały czas pozostał wierny królowi, nie została ukarana zbyt surowo. Skonfiskowano tylko część jej ziem, zaś sama lady Beaufort trafiła pod nadzór swojego męża. Miała przebywać we własnych komnatach, bez służby.

Chociaż powstanie z 1483 roku zakończyło się klęską, to nadzieja Małgorzaty nie umarła. W Boże Narodzenie Henryk Tudor przysiągł, że zdobędzie tron Anglii i poślubi Elżbietę York. W końcu otrzymał długo oczekiwane wsparcie od Francji. Tudorowi udało się uzyskać dwa tysiące ludzi.

Henryk przybił do wybrzeży Pembrokeshire 7 sierpnia 1485 roku. Miał pod swoimi rozkazami 2,5 tysiąca ludzi. Decydujące stracie miało miejsce w pobliżu Leicester pod Bosworth 22 sierpnia. Decydujące znaczenie miało zachowanie wojsk Tomasza Stanleya i jego brata Williama. Przez większą część bitwy zachowywali się oni bierni, by ostatecznie zdradzić króla i przyłączyć się do walki po stronie Tudora. Los króla najlepiej oddają słowa kronikarza Polidora Vergilio: król Ryszard, samotny, zabity został, gdy walczył mężnie pośród nawały wrogów swoich. Małgorzata Beaufort dopięła swego. Jej syn zasiadł na tronie Anglii, jako Henryk VII.

Matka króla

Następne miesiące musiały być najpiękniejszymi w życiu Małgorzaty. Jej ukochany syn został królem. Zgodnie z obietnicą poślubił Elżbietę York, która wkrótce zaszła w ciążę i urodziła syna Artura.  Wielu obserwatorów twierdziło, że matka króla usuwa królową w cień i sama zachowuje się, jakby nosiła koronę. Podpisywała się, jako Margaret R., co mogło być skrótem od lady Richmond, który to tytuł jej przysługiwał, lecz mógł być równie dobrze odczytany jako skrót od słowa Regina – królowa.

Portret Henryka VII
Portret Henryka VII

Mimo że była matką króla, na którą spłynęły liczne nadania, nie oddaliła się od dworu. Była przy swoim synu, gotowa służyć mu radą. Miała także pewien wpływ na królową Elżbietę, podczas uroczystości dworskich była tuż za nią. Zadbała także o to, by jej wnuczka Małgorzata, która została żoną króla Szkocji Jakuba V, nie udała się do męża zbyt wcześnie. Bez wątpienia miała w pamięci własne wczesne małżeństwo i chciała go oszczędzić córce syna. Komnaty lady Małgorzaty były blisko komnat króla. Po śmierci królowej Elżbiety, to królowa matka zajęła się swoim załamanym synem i pomogła mu wrócić do normalności. O jej roli w okresie panowania Henryka VII najlepiej świadczy fakt, iż jako jedyna kobieta do czasu królowej Wiktorii została odznaczona orderem podwiązki, najważniejszym angielskim wyróżnieniem.

Wielu ważnych doradców króla zaczynało swoją karierę właśnie u jego matki. Poza tym, jak Henryk zdobył tron Anglii Małgorzata uzyskała niezależność od swojego męża. Wydaje się, że ona i lord Stanley żyli w faktycznej separacji. Po śmierci w 1503 roku przekazał jednak swój tytuł – hrabiego Derby właśnie żonie. Lady Richmond poświęcała teraz dużo czasu na praktyki religijne. Zawsze była religijna, lecz w ostatnich latach życia modlitwa zajmowała wyjątkowo dużo miejsca w jej codzienności. Ofiarowywała także spore sumy pieniędzy na rzecz angielskich uniwersytetów. Sama zresztą ceniła literaturę, posiadała wiele książek w języku francuskim.

W 1509 roku było jasne, ze król lada dzień umrze. Wtedy też na dwór przybyła jego matka. Przywiozła ze sobą nie tylko własnych ludzi, ale też artykuły do królewskiej kuchni. Któż lepiej od matki nie zadba wszak o syna. Troszczyła się o niego do 20 kwietnia, kiedy to zakończył swój żywot pierwszy z Tudorów.

Nagrobek Małgorzaty Beaufort Wikimedia Commons
Nagrobek Małgorzaty Beaufort
Wikimedia Commons

Małgorzata obserwowała jeszcze wstąpienie na tron swojego wnuka, teraz króla Henryka VIII. Była obecna na jego koronacji, lecz zmarła tuż po niej, 29 czerwca. Z całą pewnością umierała spełniona, widząc jak jej potomek w spokoju dziedziczy tron, o który toczyła starania przez wiele lat. Zgodnie z własnym życzeniem została pochowana w opactwie Westminsterskim

Magdalena Makówka

Bibliografia:

Gristwood S., Blood sisters. The hidden lives of the women behind the wars of the roses, London 2012.

Jones M., Małgorzata Beaufort [w:] Kobiety wojny dwóch róż. Księżna, królowa i królowa matka, red. P. Gregory, Poznań 2013.

Kendall P., Ryszard III, Warszawa 1980.

Penn T., Henryk VII. Świt Anglii Tudorów, Kraków 2014.

Routh E., Lady Margaret. A memoir of Lady Margaret Beaufort Countess of Richmond and Derby, mother of Henry VII, London 1924.

Starkey D., Cnotliwy książę. Zanim Henryk VIII został królem, Warszawa 2009.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*