Jednym ze wskazywanych w przekazach miejsc ukrycia miał być schowek nad bramą wjazdową do miasta.27 Miejsce przechowywania relikwii miało zostać utrwalone w legendzie o Chrystusie broniącym bram miasta. 28 Całun następnie odnaleziono podczas oblężenia miasta przez perskiego władcę Chosroesa I w 544 n.e.29 Według innych źródeł brama, w której ukryto wizerunek, zawaliła się w rezultacie podmycia wodami wezbranej rzeki w 525 roku.30 Z kolei podczas perskiego oblężenia na murach miasta odbyto procesję z relikwiarzem, podczas której nastąpiło podpalenie wież oblężniczych wroga, co wywołało panikę w perskim obozie i przyczyniwszy się do odparcia Persów, zostało potraktowane jako cudowna interwencja.31 Spotkać można także wersję, wg której tkaninę z widniejącym nań wizerunkiem odnaleziono ok. 544 podczas remontu murów miejskich,32 czy też odkrył ją dzięki proroczemu snowi biskup Eulaliusz.
Według tej ostatniej wersji lampa, którą miał przed relikwią podczas ukrycia zapalić biskup, jeszcze płonęła do czasu jej odnalezienia.33
Aldo Guerreschi i Michele Salcito w trakcie badań otoków w kształcie nimbów widocznych na Całunie, a wywołanych przez wodę wysunęli hipotezę co do przechowywania Całunu w czasie jego ukrycia. Według nich było ono złożone na kształt harmonijki i umieszczone w dzbanie, w którym musiała znaleźć się woda i spowodować miejscowe nasiąkniecie płótna, podobnie jak to było ze zwojami w Qumran. Swoje twierdzenia badacze oparli na fakcie, iż krawędzie owych aureol mają dziwne ząbkowanie, które to mogło powstać jako zastosowanie aloesu i mirry, wykorzystanej wszakże do pochowku Jezusa.34
Wizerunek z Całunu został opisany przez Ewagriusza Scholastyka,35 który jako pierwszy posłużył się terminem nie ludzką ręką uczyniony (acheiropoietos). Najpopularniejszym terminem, jaki przylgnął do relikwii pozostał Mandylion z Edessy, którą to nazwą posługiwał się m.in. święty Jan Damasceński. Mandylion nazywano również tetradiplon, tzn. złożony na czworo, ze względu na taki sposób eksponowania tkaniny, który pozwalał na oglądanie jedynie Oblicza Jezusa.36 Nazwa ta pochodzi od słów tetrakis – cztery razy oraz diploos – podwójny, co przetłumaczyć można jako złożony cztery razy podwójnie.37 Utożsamianie złożonego na czworo Mandylionu z Edessy z Całunem Turyńskim znajdować może potwierdzenie w szeregu innych, niż wspomnianych wcześniej, faktów. Naświetlenia specjalistyczne Całunu ujawniły ślady złożeń płótna, a także istnienie wąskiego pasku tak samo tkanego płótna (szerokość 8,9 cm), który doszyto z lewej strony sindonu. Dzięki temu płótno można było złożyć tak, aby wizerunek Oblicza znajdował się na jego środku. 38 Złożone płótno miało być wystawione w wykonanym specjalnie na zlecenie Abgara relikwiarzu. Jego nietypowy wygląd (szerokość trzykrotnie przewyższająca wysokość) znajduje potwierdzenie w XII-wiecznych freskach. W relikwiarzu tym płótno było przysłonięte kratą, zaś owalny otwór umożliwiał oglądanie oblicza. 39 Fakt złożenia tkaniny wykazał w swoich badaniach również John P. Jackson, który dzięki naświetlaniom wykrył przynajmniej cztery miejsca dawnych załamań płótna.40 Za utożsamieniem Całunu z Mandylionem przemawiają także inne źródła, m. in. wzmiankowany Kodeks Praya, czy też Historia ecclesiastica Orderyka Witalisa, w której mowa o tym, że Jezus wysłał Abgarowi odbicie całego swojego ciała.41 Takim dokumentem jest także rękopis z X wieku, tzw. Codex Vossianus Latinus Q 69, który przekazując opowieść z VIII wieku, mówi także o odbitym wizerunku całego ciała Jezusa.42
Mimo wielu białych plam w dziejach Całunu, opierając się na innych dowodach i poszlakach jesteśmy w stanie odtworzyć jego historię. Należy zauważyć, że często co do pewnych wydarzeń w dziejach nie dysponujemy np. relacjami bezpośrednich świadków lub co więcej urzędowymi dokumentami stwierdzającymi dany fakt. Przecież nikt nie powinien żądać przedstawienia choćby urzędowego protokołu stwierdzającego np. zabranie przez uczniów płócien pogrzebowych z grobu Jezusa. Najwięcej jednak emocji budzi nie sam fakt istnienia tkaniny i prób odtworzenia jej dziejów, lecz jej związek z osobą Jezusa. Nie można jednak nakładać na siebie faktów historycznych oraz przekonań religijnych ( a w tym przypadku zwłaszcza ich braku), gdyż Jezus z Nazaretu był postacią historyczną. Dalsze dzieje tej wyjątkowej i budzącej wiele emocji tkaniny przeczytacie już w kolejnych artykułach.
Damian Malicki
Bibliografia:
Górny G., J. Rosikoń, Świadkowie tajemnicy. Śledztwo w sprawie relikwii Chrystusowych, Warszawa 2013.
Tarnowski K., Całun Turyński. Relikwia czy genialne fałszerstwo?, Warszawa 2011.
Ziółkowski Z., Całun Turyński. Milczący świadek męki, śmierci i zmartwychwstania, „Adam”, Warszawa 2011.
Fanti G., S. Gaeta, Tajemnica Całunu. Zdumiewające odkrycia nauki w kwestii Całunu Turyńskiego, Kraków 2015.
Przypisy:
1K. Tarnowski, Całun Turyński. Relikwia czy genialne fałszerstwo?, Warszawa 2011, s.12.
2G. Górny, J. Rosikoń, Świadkowie tajemnicy. Śledztwo w sprawie relikwii Chrystusowych, Warszawa 2013, s. 64.
3Ibidem, s. 26.
4K. Tarnowski, Całun Turyński…, op.cit., s.171.
5Z. Ziółkowski, Całun Turyński. Milczący świadek męki, śmierci i zmartwychwstania, „Adam”, Warszawa 2011, s. 13.
6Z. Ziółkowski, op.cit., s. 14.
7Ibidem, s. 14, K. Tarnowski, op.cit., s. 14.
8Z. Ziółkowski, op.cit., s. 14-15, K. Tarnowski, op.cit., s. 11.
9G. Górny, J. Rosikoń, op.cit., s. 26.
10G. Fanti, S. Gaeta, Tajemnica Całunu. Zdumiewające odkrycia nauki w kwestii Całunu Turyńskiego, Kraków 2015, s. 110.
11G. Górny, J. Rosikoń, op.cit., s. 26.
12 K. Tarnowski, op.cit., s. 172.
13G. Górny, J. Rosikoń, op.cit., s. 34.
14G. Fanti, S. Gaeta, op.cit., s. 112.
15Ibidem, s. 113.
16Ibidem, s. 112.
17G. Górny, J. Rosikoń, op.cit., s. 34.
18Z. Ziółkowski, op.cit., s. 20.
19K. Tarnowski, op.cit., s. 172.
20G. Fanti, S. Gaeta, op.cit., s. 111.
21G. Górny, J. Rosikoń, op.cit., s. 34.
22Ibidem, s. 35.
23Z. Ziółkowski, op.cit., s. 21.
24G. Fanti, S. Gaeta, op.cit., s. 111.
25K. Tarnowski, op.cit., s. 12; G. Fanti, S. Gaeta, op.cit., s. 111.
26G. Górny, J. Rosikoń, op.cit., s. 35, G. Fanti, S. Gaeta, op.cit., s.111.
27K. Tarnowski, op.cit., s. 173.
28Ibidem, s. 12.
29G. Górny, J. Rosikoń, op.cit., s. 35.
30Z. Ziółkowski, op.cit., s. 21.
31Ibidem, s. 21 ; G. Fanti, S. Gaeta, op.cit., s. 114.
32K. Tarnowski, op.cit., s. 12.
33G. Fanti, S. Gaeta, op.cit., s. 114.
34G. Fanti, S. Gaeta, op.cit., s. 112.
35G. Górny, J. Rosikoń, op.cit., s. 35.
36Ibidem, s. 36.
37Z. Ziółkowski, op.cit., s.21.
38Ibidem, s. 17.
39Ibidem, s. 20.
40G. Fanti, S. Gaeta, op.cit., s. 111.
41 Ibidem, s.112.
42Ibidem, s.115.
