papież Poncjan

21 lipca 230 Poncjan został papieżem. Pierwszym, który później abdykował

Tego dnia urząd papieża po śmierci Urbana I objął Poncjan. Przeszedł do historii jako pierwszy następca świętego Piotra, który abdykował. Dziś jest czczony jako święty

Poncjan sprawował władzę zwierzchnią nad Kościołem w latach 230-235. Jego pontyfikat był naznaczony pierwszym znaczniejszym rozłamem doktrynalnym (schizmą). Po 5 latach został zmuszony do abdykacji z powodu wygnania na Sardynię, gdzie wkrótce zmarł.

Wczesne życie i wybór

Przyszły biskup Rzymu urodził się pod koniec II wieku w rodzinie Kalpurnia. W dzieciństwie i wczesnej dorosłości mieszkał w wiecznym mieście. 21 lipca 230 roku po śmierci Urbana I został wybrany przez zgromadzenie wiernych na papieża.

Głównym źródłem dotyczącym jego osoby jest zachowana jedynie dzięki streszczeniu w Liber Pontificalis dzieła Catalogus Liberianus.

Poncjan – pontyfikat

W czasie pełnienia funkcji głowy Kościoła na zachodzie Poncjan musiał zmierzyć się z konkurencyjnym anty-papieżem Hipolitem. Rozłam narodził się jeszcze przed Poncjanem i dotyczył niezwykle drażliwego i niewyjaśnionego w tym czasie tematu chrystologii.

Otóż Kościół (wówczas na czele z Poncjanem) był zwolennikiem koncepcji (jeszcze badzo chwiejnej i nie do końca wyjaśnionej) jedności Boga Ojca i Chrystusa, czemu stanowczo sprzeciwiał się uznający wyższość Ojca Hipolit.

Kolejnym sporem religijnym, w którym Poncjan był silnie zaangażowany był konflikt Kościoła (głównie tego aleksandryjskiego) z Origenesem. Zwołał on synod biskupów zachodnich, który potępił działania tego będącego pod dużym wpływem średniego platonizmu teologa.

Papież ten miał także wprowadzić do liturgii Confiteor (Spowiadam się…), Dominus vobiscum (Pan z wami) oraz kilka psalmów.

Męczeńska śmierć

Papież utrzymywał także przyjazne stosunki z cesarzem Aleksandrem Sewerem. Po jego zamordowaniu w marcu 235 roku nowy cesarz – wojskowy Maximinus Trak, który był wrogo nastawiony do chrześcijan natychmiast rozpoczął prześladowania Kościoła.

Chcąc sparaliżować instytucję od góry cesarz postanowił uwięzić i zesłać na wygnanie obu papieży. W taki sposób Poncjan i Hipolit trafili do kopalni soli na Sardynii. Tuż przed wygnaniem we wrześniu obaj pogodzili się i wspólnie zrzekli się pretensji do tronu piotrowego, co umożliwiło wybór nowego papieża, uznawanego przez wszystkich.

Obaj duchowni zostali męczennikami. O samym Poncjanie wiemy tylko tyle, że zginął tuż po trafieniu na Sardynię. Po uspokojeniu się sytuacji papież Fabiusz sprowadził szczątki swego poprzednika do Rzymu. Krótko potem został uznany za świętego. Jego krypta znajdowała się w katakumbach św. Kaliksta. Jego wspomnienie w Kościele katolickim ma miejsce 13 sierpnia.


Krzysztof Izdebski

Bibliografia:

  • Kelly John Norman, Encyklopedia papieży, tłum. T. Szafrański, Warszawa 2006.

Comments are closed.