System rządów dynastii Kudur-Mabuka w Larsie w okresie starobabilońskim

Dualistyczny charakter królestwa Larsy odnosi się nie tylko do obszaru geograficznego (południe ze stolicą w Larsie i północny obszar Jamutbal ze stolicą w Maszkan-Szapir). Rim-Sin przejął władzę po swoim bracie Warad-Sinie, jednak wydaje się, że przez cały czas Kudur-Mabuk był głównym decydentem królestwa Larsy, natomiast jego synowie pozostawali koregentami. Warad-Sin jako król wydaje się więc nie być całkowicie niezależny od swojego ojca, przez którego został umiejscowiony na tronie królestwa Larsy. Wpływ Kudur-Mabuka widać najwyraźniej w jego wielu królewskich inskrypcjach. Większość inskrypcji królewskich Kudur-Mabuka upamiętnia czyny, gdy występował w imieniu Warad-Sina oraz swoim. Zniszczenie muru Kazallum i „uderzenie armii Mutiabal” w Larsę, znanej z drugiej formuły rocznej Warad-Sina jest opisywana w królewskiej inskrypcji Kudur-Mabuka, a także w królewskiej inskrypcji Warad-Sina[16]. Budynek Ganunmah, znany z pierwszej części piątej formuły rocznej Warad-Sina[17], jest upamiętniony w dwóch inskrypcjach Kudur-Mabuka[18], budowa świątyni Inanny, znana z drugiej części piątej nazwy roku Warad-Sina[19], jest upamiętniona w dwóch inskrypcjach Kudur-Mabuka[20].

Wreszcie szósta formuła roczna Warad-Sina rejestruje fundację tronów, w tym jednego dla bogini Inanny, jest nawiązaniem do inskrypcji Kudur-Mabuka. W inskrypcji, dotyczącej budowy tronu dla bogini Inanny, Kudur-Mabuk twierdzi, że dano mu prawdziwe berło do przodowania nad ludźmi i panowania na wieki[21]. Wypowiedzi te wskazują, na to że Kudur-Mabuk uważał się za władcę, nawet jeśli nie rościł sobie praw do tytułu króla Larsy. Tylko w jednym przypadku Kudur-Mabuk jest nazwany  królem. Tabliczka z Nippur służy za kopię napisu z obecnie zaginionej steli, która portretowała Ṣilli-Esztara a nazywana jest ogólnie mężczyzną/mężami z Maszkan-Szapir, pod stopą Kudur-Mabuka, widnieje napis król, który przywraca świetność temu, kto czyni dla niego dobro, a Ṣilli-Esztara identyfikuje się jako królewskiego pośrednika, przekazującego dary piwne dla Kudur-Mabuka[22].

Tabliczka z imieniem Warad-Sina Wikimedia Commons
Tabliczka z imieniem Warad-Sina
Wikimedia Commons

Nie ma żadnych inskrypcji Kudur-Mabuka odnoszących się do wydarzeń zawartych w określeniach rocznych Warad-Sina po szóstym roku jego panowania. Może to sugerować, że Warad-Sin zyskał pewnego rodzaju autonomię w sprawowaniu rządów w tym momencie swojego panowania. W siódmym określeniu rocznym Warad-Sin odnotowuje  instalację swojej siostry jako najwyższej kapłanki boga księżyca w Ur[23]. Urząd najwyższej kapłanki Boga księżyca w Ur to bardzo ważne stanowisko, co najmniej od czasów Enheduana, córki Sargona z Akadu, a które piastowane było przez córkę panującego władcy[24]. W związku z tym należy zauważyć, że w przypadku En-ane-du, stanowisko to objęte zostało przez siostrę króla. W zapiskach En-ane-du jako sprawująca funkcję najwyższej kapłanki, opisuje siebie jako dziecko Kudur-Mabuka, Ojca Emutbala, oraz siostra Warad-Sina, króla Larsy[25]. Możliwe, że Warad-Sin nie miał córki, którą mógłby wprowadzić na ten urząd lub Kudur-Mabuk był rzeczywistym decydentem, który zza tronu syna podejmował kluczowe decyzje odnoszące się do funkcjonowania państwa, a tym samym usytuował własną córkę, jako najwyższą kapłankę. List Kudur-Mabuka do świątyni w Ur, dotyczący fundacji posągu kapłanki, obrazuje jak Kudur-Mabuk osobiście nadzorował przyszłe stanowisko swojej córki. Dalsze dowody, no to że Warad-Sin nie wyzbył się  całkowitej niezależności od swojego ojca znajdują się w wielu dokumentach administracyjnych, traktujących sprawy finansowe i obrót nieruchomościami[26].

Istnieją także liczne przesłanki, że Kudur-Mabuk w początkowej fazie panowania Rim-Sina nadal aktywnie uczestniczył w sprawowaniu władzy. Dwie spośród inskrypcji królewskich Rim-Sina są wspólnymi inskrypcjami jego i jego ojca, które opisują udane przedsięwzięcie uzyskania kredytu  na wybudowanie świątyni dla bogini Inanny i Nanaia w Larsie[27]. Wybudowanie świątyni Inanny jest czynem, który został upamiętniony w czwartej formule rocznej Rim-Sina[28]. Trzy inne zapisy zawierają dedykację Rim-Sina dla własnego życia i dla życia Kudur-Mabuka[29].  Najprawdopodobniej Kudur-Mabuk zmarł w piątym roku panowania Rim-Sina. Na co wskazuje jego piąte określenie roczne, które  informuje, że sporządził dwa miedziane posagi Kudur-Mabuka przeniesione do świątyni Egalbarra[30].  Świątynia Egalbarra jest identyfikowana jako  kaplica grobowa. Rim-Sin kazał sporządzić także posąg Warad-Sina, który został zainstalowany w Egalbarra krótko po jego wstąpieniu na tron jak przekazuje w swojej drugiej formule rocznej[31]. Rim-Sin był także fundatorem świątyni Adada, zbudowanej w Larsie i świątyni Baraulegarra w Zarbilum.

Nie jest jasne, jak były podzielone obowiązki pomiędzy ojcem i synami. W tym samym czasie podobny sposób sprawowania władzy istniał w północnej Mezopotamii, gdzie Szamszi-Adad, założyciel amoryckiej dynastii państwa asyryjskiego, rozlokował dwóch ze swoich synów, na dwóch obszarach swojego królestwa, starszego Iszme-Dagana w Ekallatum, mieście przy wschodniej granicy niedaleko starożytnej stolicy miasta Aszur i młodszego Jasmah-Adada w Mari przy południowej granicy swojego państwa. Sam Szamszi-Adad rezydował samodzielnie w mieście na północy królestwa, Šubat-Enlil. Pomimo, że synowie mogli zachowywać się jak królowie w swoich własnych miastach, to ojciec był głównym zarządzającym i wiemy z jego korespondencji, że bacznie przyglądał się ich aktywności[32]. Podobnie Kudur-Mabuk rezydował w północnej części państwa podczas gdy jego syn rezydował na południu i ten model kontynuowany był aż do jego śmierci. Być może Kudur-Mabuk został zastąpiony w Maszkan-Szapir przez innego ze swoich synów po swojej śmierci, na co wskazuje fakt, że brat Rim-Sina, Sin-muballit zarządzał północną stolicą, w tym czasie jak Hammurabi napadł na królestwo Larsy[33].

Maciej Górniak –  student V roku Historii, specjalności Archiwistyka i zarządzanie dokumentacją na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, w swojej pracy naukowej zajmuje się epoką starobabilońską, zarówno aspektami politycznymi jak i problemami o charakterze religijnym oraz społeczno-gospodarczym.

Bibliografia:

Frayne D.R., The Royal Inscriptions of Mesopotamia, Old Babylonian Period, 1990.

Fitzgerald M., The Rulers of Larsa, Yale University 2002.

Sigrist M., Larsa Year Names, Berrien Spings, Michigan 1990.

Stępień M. Kodeks Hammurabiego, Warszawa 2000.

Van De Mieroop M., The Reign of Rim-Sin, 1993.

Edzard O., Die „Zweite Zwischenzeit” Babyloniens, Wiesbaden, 1957.

 

Przypisy:

[1] M. Fitzgerald, The Rulers of Larsa, Yale University 2002 s. 131.

[2] O. Edzard, Die „Zweite Zwischenzeit” Babyloniens, Wiesbaden, 1957.

[3] D.R. Frayne, The Royal Inscriptions of Mesopotamia, Old Babylonian Period, 1990., s. 211.

[4] M. Fitzgerald, op. cit., s. 133.

[5] Ibidem, s. 133.

[6] M. Fitzgerald, op. cit., s. 127.

[7] D.R. Frayne, op. cit., s. 199.

[8] M. Sigrist, Larsa Year Names, Berrien Spings, Michigan 1990. s. 28.

[9] Ibidem, s. 35.

[10] Ibidem, s. 39.

[11] R. Frayne, op. cit., s. 201.

[12] YOS 5, 167.

[13] D.R. Frayne, op. cit., s. 226.

[14] Ibidem, s. 228.

[15] M. Stępień Kodeks Hammurabiego, Warszawa 2000., s.18.

[16] R. Frayne, op. cit., s. 205.

[17] M. Sigrist, op. cit., s. 32.

[18] R. Frayne, op. cit., 1990, s. 206.

[19] M. Sigrist, op. cit., s. 32.

[20] R. Frayne, op. cit., 1990, s. 207.

[21] Ibidem, s. 207.

[22] M. Fitzgerald, op. cit., s. 133.

[23] M. Sigrist, op. cit., s. 33.

[24] Ibidem, s. 33.

[25] M. Fitzgerald, op. cit., 146.

[26] Ibidem, 146-147.

[27] R. Frayne, op. cit., s. 269.

[28] M. Sigrist, op. cit., s. 46.

[29] R. Frayne, op. cit.,  s. 273.

[30] M. Sigrist, op. cit., s. 48.

[31] Ibidem, s. 49.

[32] M. Van De Mieroop, The Reign of Rim-Sin, 1993, s. 68.

[33] Ibidem, s. 71.

 

 

 

Maciej Górniak, [email protected]

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*