Konflikt zbrojny między Francją a Anglią z lat 1337-1453 trwał 116 lat, a w historiografii jest nazywany wojną stuletnią. W tym tekście przyjrzę się temu, dlaczego tak właśnie jest. Powód jest tak naprawdę prozaiczny i odnosi się do porządkowania dziejów przez historyków.
Wojna stuletnia, skąd nazwa?
Określenie wojna stuletnia, opisujące konflikt między Francją a Anglią z lat 1337-1453, pojawiło się dopiero w XVII wieku. Było to związane z porządkowaniem dziejów przez historyków. Wówczas przyjęli oni, że mimo to, iż największy konflikt między Francją a Anglią trwał 116 lat, można go z powodzeniem nazwać wojną stuletnią. Warto jednak zaznaczyć, że wojna ta nie trwała całych tych 116 lat, bo były w niej przerwy i rozejmy
Historycy uznali, że lepiej będzie brzmiało określenie: wojna stuletnia, niż np. wojna stuszesnastoletnia
Przyczyny konfliktu
Król Karol IV Piękny nie miał męskiego potomka. Spowodowało to spór o sukcesję francuskiego tronu. Ówczesny król Anglii – Edward III był synem Izabeli Francuskiej, córki francuskiego monarchy – Filipa IV Pięknego. Na tej podstawie Edward III uznał, że ma prawo, by objąć francuski tron. Francuzi uznali, że ich królem powinien zostać Filip VI Walezjusz. Tak zaczęła się wojna, która przeszła do historii jako stuletnia, ale tak naprawdę trwała 116 lat!
Wśród innych przyczyn należałoby wymienić rywalizację gospodarczą między oboma krajami. Chodziło o wpływy we Flandrii, a także utrzymanie przez Anglików władzy w Gaskonii i Akwitanii.
Najważniejsze bitwy wojny stuletniej
Należy tu wymienić bitwę pod Crécy, w której śmierć poniósł król Czech i tytularny (do 1335 roku) król Polski – Jan Luksemburski. Był on lennikiem króla Francji Filipa VI Walezjusza, ale miał jedną, acz istotną wadę – był niewidomy. Mimo tego bardzo chciał walczyć i kazał się zaprowadzić tam, gdzie toczą się walki. Zginął od strzał angielskich łuczników. Jedna ze strzał trafiła króla w oko i uszkodziła mózg.
Kolejną bitwą, którą należałoby wymienić jest bitwa o Orlean, w której zwycięstwo odnieśli Francuzi, dzięki interwencji Joanny d’Arc. Była to francuska chłopka, która zapewniła francuski tron królowi Francji – Karolowi VII Walezjuszowi. W 1415 roku doszło do bitwy pod Azincourt, w której zwyciężyli Anglicy, a konkretnie król Henryk V Lancaster. Ostatnią bitwą wojny stuletniej była bitwa pod Castillon, która została rozegrana w 1453 roku. W wyniku tej bitwy, Anglicy utracili prawie wszystkie ziemie, które do tej pory okupowali we Francji i musieli się poddać.
Joanna d’Arc – francuska bohaterka narodowa
Warto przyjrzeć się postaci Joanny d’Arc – francuskiej bohaterki narodowej, która jak już wyżej wspomniano zasłynęła w tej wojnie. Pochodziła ona z chłopstwa i miała wizje, w których Bóg kazał jej poprowadzić Francuzów do zwycięstwa. Była przez to prześladowana i skazana na śmierć, poprzez spalenie na stosie.
Karol VII Walezjusz zawdzięczał Joannie d’Arc koronę francuską. Doprowadziła ona do jego koronacji. Jednak francuski monarcha rozpłynął się jak kamfora, gdy najbardziej go potrzebowała. Jej proces był ustawiony, do czego po stuleciach przyznał się sam Kościół i uczynił ją świętą. Nie bez przesady zatem, króla Karola VII Walezjusza można uznać za zdrajcę.
Skutki wojny stuletniej
W wyniku działań wojennych Francja utraciła dużą część terytoriów. Anglia również utraciła część zdobytych we Francji terytoriów. Wyjątek stanowiło Calais. Wzrosła świadomość związana z przynależnością narodową i to zarówno po francuskiej, jak i po angielskiej stronie. Wojna stuletnia przyczyniła się także do upadku systemu feudalnego, charakterystycznego dla średniowiecza i rozwoju nowoczesnej armii.
Warto wspomnieć, że konfliktem, który niejako wynikł po zakończeniu wojny stuletniej (1337-1453) była wojna dwóch róż. Była to, można powiedzieć, wojna domowa w Anglii. Brali w niej udział Lancasterowie i Yorkowie. Symbolem jednych była czerwona róża, a drugich biała. Stąd właśnie nazwa konfliktu: Wojna Dwóch Róż. Anglia po wojnie stuletniej pogrążyła się w kryzysie, a król Anglii Henryk VI Lancaster chorował psychicznie na katatonię.
Przez to nie mógł sprawować władzy, a angielska szlachta walczyła między sobą o wpływy. Anglia była w finansowym dołku, gdyż pogrążyły ją wydatki, podczas wojny stuletniej. Książę Yorku – Ryszard, zaczął podważać prawo Lancasterów do tronu Anglii. Uważał, że on ma większe prawo do objęcia angielskiego tronu niż Edward III, czyli wnuk Filipa IV Pięknego.
Wojna Dwóch Róż trwała 30 lat (1455-1485) i doprowadziła do wewnętrznego kryzysu. To z kolei otworzyło drogę do angielskiego tronu Tudorom. Henryk VII Tudor był krewnym w bocznej linii Lancasterów. Henryk VII Tudor zwyciężył w bitwie pod Bosworth. Następnie poślubił Elżbietę York. Mieli oni między innymi syna – Henryka VIII Tudora. Tak do władzy doszli Tudorowie.
Bibliografia:
- Robert J. Knecht, Walezjusze. Królowie Francji 1328-1589, Kraków 2020.
- Alison Weir, Lancasterowie i Yorkowie. Wojna Dwóch Róż, Kraków 2012.
