W czerwcu 1934 roku konflikt między kierownictwem NSDAP a SA zmierzał ku krwawemu rozwiązaniu. Noc długich noży przyniosła aresztowanie i śmierć Ernsta Röhma, egzekucje innych przywódców SA oraz zabójstwa przeciwników politycznych, wśród nich Kurta von Schleichera i Gregora Strassera. Jedną z kluczowych postaci przygotowania i przeprowadzenia czystki był Hermann Göring. […]
I wojna światowa i okres międzywojenny
Krach na Wall Street pogrążył Herberta Hoovera. Jak prezydent próbował zatrzymać kryzys i stracił Amerykę
Krach na Wall Street nie zakończył się wraz z paniką giełdową jesienią 1929 roku. W kolejnych miesiącach rosło bezrobocie, upadały banki, a skutki kryzysu coraz mocniej odczuwano poza Wall Street i Waszyngtonem. Herbert Hoover próbował pobudzić gospodarkę, uspokajał opinię publiczną i szukał sposobów na ograniczenie skutków załamania. W 1930 roku […]
Igrzyska olimpijskie 1936 i kobieta wybrana na alibi, czyli jak Trzecia Rzesza rozbroiła bojkot Berlina
Berlin miał pokazać światu sportowe święto, porządek i uśmiechniętą twarz reżimu. Za tym obrazem kryła się jednak polityczna kalkulacja, w której igrzyska olimpijskie 1936 roku stały się narzędziem propagandy, a Helene Mayer (florecistka żydowskiego pochodzenia w niemieckiej drużynie) dowodem podsuniętym tym, którzy bardzo chcieli dać się przekonać. Victor Klemperer patrzył […]
„Maszynka do mięsa”, która miała złamać Francję, a zmieliła obie armie
Verdun miało stać się miejscem, w którym Francja straci wolę dalszej walki. Niemiecki plan zakładał wykrwawienie przeciwnika pod ogniem artylerii, wśród fortów, lejów i kolejnych kontrataków. Z tej kalkulacji narodziła się „maszynka do mięsa”, która miała złamać Francję, a zmieliła obie armie. Bitwa pod Verdun należy do tych epizodów I […]
Medycyna naturalna w III Rzeszy. Jak Hitlerowskie Niemcy zrobiły ze zdrowia obowiązek, biznes i narzędzie kontroli
W III Rzeszy zdrowie przestało być prywatną sprawą człowieka. Medycyna naturalna weszła w sam środek sporu o władzę nad ciałem, chorobą i leczeniem: między lekarzami, uzdrowicielami, przemysłem farmaceutycznym i państwem. Ustawa z 17 lutego 1939 roku miała uderzyć w „szarlatanów”, ale w praktyce dała części uzdrowicieli prawne uznanie i nowy […]
„Wydałem wojnę szujom, łajdakom, mordercom i złodziejom i w walce tej nie ulegnę”. Jak Józef Piłsudski przygotowywał grunt pod przewrót majowy?
Spokojny dom w Sulejówku, książki, ogród i rodzinne życie nie oznaczały politycznej ciszy. Józef Piłsudski coraz uważniej obserwował chaos II RP, utrzymywał kontakty ze swoimi zwolennikami i publicznie atakował system parlamentarny. W tle narastał konflikt z częścią wojskowych i polityków, a przewrót majowy stawał się coraz bardziej realnym scenariuszem. Historia […]
Zamach majowy 1926: jak narodziła się decyzja Piłsudskiego i dlaczego przewrót nie był planowany wcześniej?
Napięcie narastało, ale kierunek wydarzeń długo pozostawał niejasny. Zamach majowy w ujęciu prof. Andrzeja Chwalby nie jawi się jako wcześniej przesądzony scenariusz, lecz jako proces, w którym decyzje dojrzewają wraz z rozwojem sytuacji politycznej. Poniższy fragment książki Maj 1926. Zamach, którego miało nie być pokazuje moment, gdy różne możliwości wciąż […]
Polska wieś międzywojenna. Narodziny Zenona Niewieczerzała w Folwarku, gdzie bieda była codziennością
W cieniu wielkiej historii często rodzą się opowieści, których nikt nie zapisuje w podręcznikach. Gdy w Monachium ukazywał się pierwszy nakład książki Adolfa Hitlera, w niewielkiej osadzie w Kotlinie Szczercowskiej przyszedł na świat chłopiec z rodziny potomków braci czeskich. Polska wieś międzywojenna oznaczała dla takich miejsc codzienność zbudowaną z piachu, […]