Rewolucja Francuska

Rewolucja francuska była wydarzeniem bezprecedensowym, które już na zawsze zmieniło kwestię postrzegania innego człowieka na Starym Kontynencie. Na jej genezę złożyły się zasadnicze sprzeczności panującego w XVIII wieku we Francji ustroju politycznego i społecznego. Jak zawsze, tak i w tej kwestii można mówić o przyczynach pośrednich i bezpośrednich. Dlatego też warto przyjrzeć się jej dokładniej i prześledzić, jak przebiegały jej poszczególne etapy.

Geneza

Sala do gry w piłkę - widok współczesny Wikimedia Commons
Sala do gry w piłkę – widok współczesny
Wikimedia Commons

Francja do czasu wybuchu rewolucji była monarchią absolutną, w której władza należała do monarchy powoływanego z „bożej łaski”. Na arenie międzynarodowej traktowana była jako mocarstwo, a jej kultura i język upowszechniały się w całej Europie. Jednak ogromny wysiłek wojenny z czasów króla Ludwika XIV nadwyrężył gospodarkę i drogo kosztował całe społeczeństwo francuskie. Od lat 30. XVIII wieku na najgroźniejszego przeciwnika Francji wyrastała stopniowo Wielka Brytania, która w wyniku wojny siedmioletniej przyczyniła się do zahamowania jej zamorskiej ekspansji. Monarchia absolutna dążyła do centralizacji państwa. Dawne prawa miejskie, przywileje hrabstw i księstw oraz tradycyjne odrębności między poszczególnymi regionami w dalszym ciągu się utrzymywały. Nie było jednolitego systemu miar i wag, a całe państwo nie stanowiło całości pod względem prawno-administracyjnym. Załamanie gospodarcze nastąpiło na przełomie lat 70. i 80. XVIII wieku po stosunkowo korzystnym okresie rozwoju, jaki nastał we Francji po przezwyciężeniu zniszczeń będących następstwem polityki Króla Słońce, a także powtarzających się klęsk nieurodzaju. Przede wszystkim zauważalnym hamulcem wzrostu był system polityczny i społeczny, podstawę tego drugiego stanowił ustrój stanowy.

Społeczeństwo Francji pod względem prawnym dzieliło się na trzy stany. Pierwszy tworzyli duchowni katoliccy, drugi – szlachta, a trzeci – liczący około 97% ludności – pozostali mieszkańcy. Grupy te odznaczały się dużym zróżnicowaniem wewnętrznym, głównie pod względem majątkowym, ale także w kwestiach obyczajów i wykształcenia. I tak na przykład duchowni, których szacunkową liczbę podaje się na poziomie około 100 tys., byli zwolnieni od płacenia podatków, a przedstawiciele szlachty (250 tys. osób) posiadali pełnię praw politycznych, w ich rękach skupione było 30% ziem uprawnych. Co ciekawe, o przynależności do tego stanu decydowało pochodzenie, a ogromne różnice majątkowe nie wpływały na wewnętrzy status prawny jego członków. Natomiast do stanu trzeciego zaliczali się przedstawiciele burżuazji przemysłowej i handlowej, drobnomieszczaństwa, wolnych zawodów, biedoty miejskiej i wreszcie najliczniejszej warstwy, stanowiącej około 80% całego społeczeństwa, chłopów. Dążenie do udziału we władzy, zapewnienie sobie możliwości awansu społecznego i poprawienia położenia materialnego spowodowało, że istniejący porządek był przez nich kwestionowany. Na chłopach francuskich ciążyła powinność uiszczania dziesięciny i podatków na rzecz państwa. Obowiązywały ponadto w dalszym ciągu tzw. prawa senioralne, czyli np. prawo szlachcica do polowań na gruntach należących do chłopa czy monopol dworski na mielenie mąki. Te tradycyjne obciążenia i zależności budziły w nich opór.

Swoistego „narzędzia” do sformułowania dążeń wszystkich niezadowolonych dostarczyła myśl Oświecenia. Ponadto załamanie się skarbu państwa na skutek kryzysu z lat 80. XVIII wieku doprowadziło do upadku autorytetu pary królewskiej – Ludwika XVI i Marii Antoniny. Na powstałą w tym czasie sytuację, sprzyjającą rodzeniu się nastrojów opozycyjnych i rewolucyjnych, złożyły się takie kwestie, jak zasadnicza sprzeczność interesów poszczególnych grup społecznych z zasadami monarchii absolutnej, rozpowszechnienie idei Oświecenia, trudności gospodarcze i finansowe państwa, a także nieudolność ludzi sprawujących władzę. Istnieją także teorie, że dużą rolę w doprowadzeniu do wybuchu rewolucji odegrało wolnomularstwo – masoneria.

One Comment

  1. eeeeee…. streszczony podręcznik 🙂

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*