Historia w zasięgu ręki!
Imię Marian miało upamiętniać człowieka zamordowanego podczas wojny. Tratwa z pomarańczami Macieja Hena (nominowana w tym roku do Nagrody Nike) prowadzi przez rodzinne imiona, urwane biografie i ślady po bliskich, których losy autor poznaje z opowieści, dokumentów, zdjęć oraz pojedynczych zdań. W tej historii pamięć nie układa się w pełną […]
Joanna Olczak-Ronikier, W ogrodzie pamięci We współczesnym, pędzącym świecie nie dostrzegamy tego, co jest najbliżej. Dopiero wraz z wiekiem wracamy do przeszłości, która często jest tylko w naszych głowach. Z tego pozornie prozaicznego zjawiska zaczyna kształtować się dziś historia mówiona. Różne instytucje promują utrwalanie przekazów czy zachęcają do rozmów z […]
Gdy w celi Mokotowa zapadała cisza, a Stroop rozpisywał ludzkie życie na ciągi cyfr i fantazje o własnym honorze, symetria zbrodni przestawała być pojęciem, a stawała się jego codzienną praktyką. W tych rozmowach nie ma miejsca na złudzenia – pojawiają się liczby, wyznania i chłodne kalkulacje, które odsłaniają, jak łatwo […]
Zaczynało się od słów, kończyło na ruinach miast i milionach ofiar. Nazistowskie i komunistyczne kłamstwa XX wieku nie tylko zniszczyły wolność, ale też stworzyły mechanizmy manipulacji, które w subtelniejszej formie działają do dziś. Wystarczy spojrzeć na współczesne zaprzeczanie zmianom klimatu, fake newsy czy populistyczne narracje o „wrogach narodu”. Timothy Snyder […]
Cisza lasu w Brzeszczach Borze kryje dramat sprzed 83 lat. 90 Żydówek z Francji zostało bestialsko zamordowanych przez więźniarki funkcyjne i esesmanów z podobozu Auschwitz. Dziś, w miejscu dawnej karnej kompanii, lokalna społeczność i przedstawiciele wielu krajów przywracają pamięć o kobietach, których śmierć przez dziesięciolecia pozostawała niemal zapomniana. W Brzeszczach, […]
Historia Ilse Koch pokazuje, jak łatwo procesy sądowe mogą zamienić się w widowisko, w którym fakty ustępują miejsca mitom i fantazjom. W tej przestrzeni ukształtował się obraz Ilse Koch jako fenomen, w którym seksualność i płeć stały się kluczem do zrozumienia jej legendy. Zamiast chłodnej analizy czynów, opinia publiczna otrzymała […]
Sensacja prasowa, powtarzane plotki i sprzeczne zeznania sprawiły, że obraz oskarżonej urósł do rozmiarów legendy. Proces Ilse Koch był momentem, gdy sądowe procedury ustąpiły miejsca widowisku, a płeć oskarżonej stała się jednym z głównych tematów relacji. Żona komendanta obozu zapamiętana została nie przez fakty, lecz przez mit, który do dziś […]
Na sali sądowej spotkali się ci, którzy rozpętali największą wojnę w dziejach i zbudowali machinę ludobójstwa. Gdy świat dowiadywał się, kogo skazano w Norymberdze, nie chodziło już tylko o winę jednostek, lecz o odpowiedź, czy prawo potrafi stanąć ponad władzą absolutną. To była chwila, w której historia wyznaczyła granicę między […]