Pod górami i nad jeziorem zostały sztolnie, popiół, zamurowany sprzęt i pamięć po radzieckim atomie. Kopalnie uranu w Kirgistanie to również opowieść o ludziach i w miejscach, gdzie po imperium zostały bieda, złom i dziwnie spokojne życie. Witalik mówi o raju na ziemi, choć pod tym rajem kryje się przeszłość, […]
Artykuły historyczne
Dzieciństwo dawnych Słowian. Sobek ma portki, siedem lat i cały świat Polan do udźwignięcia
Portki, polewka, dym z paleniska i siedmiolatek, który bardzo chce być już dorosły. W książce Przewoźniaka życie dawnych Słowian nie wygląda kolorowo. Zwykły poranek w półziemiance: trochę czułości, trochę wstydu, trochę pracy i całkiem sporo zasad, których dziecko dopiero się uczy. Historia dla dzieci działa najlepiej wtedy, gdy nie zaczyna […]
Historia wilkołaków, której nie znacie
Wilkołak, który przed sądem mówi o walce z diabłem, brzmi jak gotowy materiał na ludową grozę. A jednak historia wilkołaków z Liwonii prowadzi nie do taniej sensacji, lecz do archiwów, kolonizacji, dawnych wierzeń i zimowego krajobrazu. Stary Teusz zostawił po sobie zeznania tak osobliwe, że trudno przejść obok nich obojętnie. […]
„Maszynka do mięsa”, która miała złamać Francję, a zmieliła obie armie
Verdun miało stać się miejscem, w którym Francja straci wolę dalszej walki. Niemiecki plan zakładał wykrwawienie przeciwnika pod ogniem artylerii, wśród fortów, lejów i kolejnych kontrataków. Z tej kalkulacji narodziła się „maszynka do mięsa”, która miała złamać Francję, a zmieliła obie armie. Bitwa pod Verdun należy do tych epizodów I […]
Jak Ukraina przygotowała się na rosyjski marsz na Kijów? Armia po Donbasie, rezerwy i obrona, której Moskwa nie doceniła
Rosyjski plan błyskawicznego marszu na Kijów miał rozbić się nie o propagandowe hasła, lecz o realną zmianę, która zaszła w ukraińskiej armii po 2014 roku. Szkolenia NATO, doświadczenie Donbasu, rozwój obrony terytorialnej, lepsza logistyka i dowódcy znający północny teatr działań stworzyli zaplecze, którego Moskwa najwyraźniej nie doceniła. Ukraińskie siły zbrojne […]
Medycyna naturalna w III Rzeszy. Jak Hitlerowskie Niemcy zrobiły ze zdrowia obowiązek, biznes i narzędzie kontroli
W III Rzeszy zdrowie przestało być prywatną sprawą człowieka. Medycyna naturalna weszła w sam środek sporu o władzę nad ciałem, chorobą i leczeniem: między lekarzami, uzdrowicielami, przemysłem farmaceutycznym i państwem. Ustawa z 17 lutego 1939 roku miała uderzyć w „szarlatanów”, ale w praktyce dała części uzdrowicieli prawne uznanie i nowy […]
Polskie dzieci w ZSRR. Opowieść o sierotach, repatriacji i dorosłym, który nie zawiódł
Głód, tułaczka, śmierć bliskich i dzieciństwo skrócone do walki o kolejny dzień. Wśród takich doświadczeń polskie dzieci w ZSRR trafiały do placówek opiekuńczych, które dawały im pierwszą od dawna szansę na bezpieczeństwo. W historii Janiny Piwowarczyk jedną z takich obietnic stała się zwykła marynarka. Fragment książki Bernadetty Darskiej Republika ludzi […]
Ranni, pijani, nieobliczalni. Mroczna strona żołnierzy w relacjach pielęgniarek wojennych
Za fasadą patriotycznych sloganów i wzruszających historii o dzielnych żołnierzach krył się świat pełen agresji, klasowych napięć, alkoholu i strachu. Pielęgniarki I wojny światowej szybko odkrywały, że „ranni bohaterowie” potrafili zamieniać się w brutalnych, nieobliczalnych mężczyzn, którzy kwestionowali ich autorytet i burzyli porządek szpitalnych sal. Fragment książki „Pielęgniarki na wojnie” […]