Narzeczeństwo w kulturze ludowej wymagało ostrożności, rytuałów i ochrony przed zazdrością, urokiem oraz „złymi znakami”. Czary związane z narzeczeństwem miały zabezpieczać przyszłą parę, sprawdzać wierność, odpędzać rywalki albo przeciwnie: rozbić zaręczyny. W ludowych wyobrażeniach droga do ślubu prowadziła przez gesty, zakazy, talizmany, sny i domowe rytuały, które miały utrzymać porządek […]
Artykuły historyczne
Kompas polityczny jako mem. Skąd wzięła się internetowa moda na mierzenie własnej ideologii
Kompas polityczny jako mem nie zaczął się od internetowych żartów, choć dziś wygląda jak zabawka dla ludzi, którzy chcą zamienić poglądy w wynik quizu. Za prostą matrycą kryje się historia narzędzia, które z debat politycznych trafiło do świata memów, testów osobowości ideowej i coraz dziwniejszych etykiet. W ciągu ostatniej dekady […]
Mechanizmy dezinformacji
Gniew świetnie sprzedaje proste odpowiedzi, zwłaszcza gdy rzeczywistość robi się zbyt skomplikowana. Mechanizmy dezinformacji często działają przez wskazanie winnego: migranta, uchodźcy, mniejszości, grupy „obcych”, którym można przypisać cudze lęki i społeczne frustracje. Fragment książki FAKE OFF. Wyłącz dezinformację ze swojego życia pokazuje, jak stary motyw kozła ofiarnego wraca w języku […]
Tratwa z pomarańczami. Rodzinne imiona, Zagłada i pamięć ukryta w jednej literze
Imię Marian miało upamiętniać człowieka zamordowanego podczas wojny. Tratwa z pomarańczami Macieja Hena (nominowana w tym roku do Nagrody Nike) prowadzi przez rodzinne imiona, urwane biografie i ślady po bliskich, których losy autor poznaje z opowieści, dokumentów, zdjęć oraz pojedynczych zdań. W tej historii pamięć nie układa się w pełną […]
Siódma krucjata Ludwika IX. Nil pełen trupów, głód, choroby i katastrofa francuskiego króla w Egipcie
Rzeka niosła ciała, armia chorowała, a król Francji coraz głębiej grzązł w egipskiej pułapce. Siódma krucjata Ludwika IX zaczęła się od wielkich planów, ogromnej floty i wiary w zwycięstwo, a skończyła głodem, dyzenterią, niewolą i upokarzającym okupem. Egipt miał otworzyć drogę do Ziemi Świętej. Stał się miejscem jednej z najbardziej […]
Strefa Gazy. Od festiwalu Supernova do pięciu wojen, blokady i dzieci zasypanych gruzem
Festiwal Supernova odbywał się kilka minut od muru oddzielającego Izrael od palestyńskiej enklawy. Strefa Gazy wraca tu jako miejsce wypędzeń, blokady, kolejnych wojen i codziennego życia pod presją przemocy. 7 października otwiera opowieść, która zaczęła się dużo wcześniej. Każdy konflikt ma własny język skrótów. Nazwy operacji wojskowych, daty, liczby ofiar, […]
Rozczarowania polskiego Żyda, czyli jak żydowscy wydawcy współtworzyli polski kanon i trafili pod ostrzał antysemickich polemik
Polska kultura książki ma w swojej historii niewygodny rozdział: żydowscy wydawcy współtworzyli jej kanon, a zarazem coraz dotkliwiej odczuwali granice akceptacji. Rozczarowania polskiego Żyda prowadzą przez los Salomona Lewentala, rodzinę Glücksbergów, Orgelbrandów i środowisko ludzi, którzy wydawali polskie książki, słowniki, encyklopedie oraz czasopisma, budując wspólną pamięć i język. Z jednej […]
Grand Hotel dla zbrodniarzy. Oczekiwanie na Norymbergę
Luksusowy hotel otoczony parkiem, eleganckie posiłki i spacery w słońcu. Trudno uwierzyć, że właśnie tam czekali ludzie odpowiedzialni za największe zbrodnie III Rzeszy. W Bad Mondorf rozpoczęła się psychologiczna gra, która miała doprowadzić nazistowskich dygnitarzy prosto na ławę oskarżonych w Norymberdze. Przeczytaj fragment książki Proces norymberski i zajrzyj za kulisy […]