Wielka historia lubi wygodne wersje wydarzeń, ale czasem pod spodem zostają zdania, dokumenty i pytania, które nadal kłują po oczach. Śmierć Hitlera w książce Pakt z Hitlerem pojawia się obok przemówienia z czerwca 1941 roku, konferencji Żukowa i testamentu Paula von Hindenburga jako część szerszej opowieści o pamięci, polityce i […]
Artykuły historyczne
Madryckie corralas: historia sąsiedzkiego życia wraca na ulice
Wieczorne rozmowy na ulicy, krzesła wynoszone przed dom, wspólne jedzenie i sąsiedzkie plotki wracają do centrum hiszpańskiej stolicy. Klaudia Pieszczoch pisze o madryckich corralas oraz akcji „Vecinas a la fresca” i pokazuje, że mieszkańcy Lavapiés próbują odzyskać przestrzeń publiczną wypieraną przez turystykę, rosnące ceny i coraz silniejszą kontrolę miasta. W […]
Zatopienie „Shōhō”. Jak Amerykanie rozbili pierwszy japoński lotniskowiec podczas bitwy na Morzu Koralowym?
Japońskie załogi próbowały przygotować samoloty do startu, amerykańskie grupy uderzeniowe przecinały chmury, a pojedyncze błędy zaczynały ważyć tyle co całe okręty. Zatopienie „Shōhō” pokazało, jak brutalnie wyglądała nowa era wojny lotniskowców na Pacyfiku. Bitwa na Morzu Koralowym zapisała się w historii jako pierwsze starcie lotniskowców, podczas którego okręty przeciwników praktycznie […]
Socmodernizm dla mas i elit. Kulisy życia architektów w powojennej Polsce
Eleganckie kawiarnie Warszawy, zagraniczne wyjazdy, konkursy architektoniczne i życie w cieniu państwowego systemu. Fragment książki o Janie Zdanowiczu pokazuje jednak środowisko pełne kontrastów: od dobrze sytuowanych projektantów po przemęczonych pracowników biur projektowych, którzy funkcjonowali w rytmie norm, dokumentacji i niekończącej się biurokracji. Powojenna odbudowa Polski stworzyła architektom wyjątkową pozycję społeczną. […]
Kanibalizm po śląsku. Głód, śmierć i ucieczka chłopa
Kora drzew, lebioda, zupy z trawy i wsie, w których śmierć stawała się codziennością. Kanibalizm po śląsku nie był literacką legendą ani pojedynczą opowieścią powtarzaną dla efektu. Fragment książki Za chlebem. Polscy chłopi w poszukiwaniu ziemi obiecanej pokazuje skalę głodu, strachu i desperacji, które w XIX wieku pchały ludzi do […]
„Wydałem wojnę szujom, łajdakom, mordercom i złodziejom i w walce tej nie ulegnę”. Jak Józef Piłsudski przygotowywał grunt pod przewrót majowy?
Spokojny dom w Sulejówku, książki, ogród i rodzinne życie nie oznaczały politycznej ciszy. Józef Piłsudski coraz uważniej obserwował chaos II RP, utrzymywał kontakty ze swoimi zwolennikami i publicznie atakował system parlamentarny. W tle narastał konflikt z częścią wojskowych i polityków, a przewrót majowy stawał się coraz bardziej realnym scenariuszem. Historia […]
Historia sztucznej inteligencji. Jak Alan Turing, filozofowie i pisarze przygotowali świat na erę AI i ChatGPT
Historia sztucznej inteligencji jest dłuższa, niż się wydaje, bo idee „myślących” urządzeń można odnaleźć już w starożytności. Kto był rzeczywistym ,,ojcem” współczesnej sztucznej inteligencji? Odpowiada profesor i trzykrotny rektor Akademii Górniczo-Hutniczej oraz prezes Krakowskiego Oddziału PAN, Ryszard Tadeusiewicz w publikacji pt. Sztuczna inteligencja. Od Tuninga po ChatGPT. Człowiekiem, który naprawdę […]
Zamek w Gniewie i zamek w Sztumie – krzyżackie warownie Pomorza, od średniowiecznych oblężeń po współczesne funkcje
Kamienne mury pamiętają więcej, niż widać na pierwszy rzut oka. Zamek w Gniewie i zamek w Sztumie prowadzą przez historię pełną oblężeń, zmian władzy i odbudów, które odcisnęły się na każdym fragmencie tych warowni. Dziś funkcjonują inaczej niż w czasach Krzyżaków, ale ich przeszłość wciąż pozostaje czytelna w układzie murów […]