Tego dnia 1944 roku ukazało się pierwsze wydanie Polskiej Kroniki Filmowej
Jeszcze w czasie trwania II Wojny Światowej kształtujące się nowe, komunistyczne władze Polski postanowiły rozpocząć emisję swego rodzaju magazynu o informacyjno-propagandowym charakterze. Nazwano go Polską Kroniką Filmową i wyświetlano w kinach, a z czasem również w telewizji. Przez Kronikę przewinęło się wiele znanych nazwisk, a sam format przetrwał przez cały okres rządów komunistycznych w Polsce stając się jednym z symboli tego czasu.
Wojna wciąż trwała, ale nową władzę trzeba było społeczeństwu pokazywać
W momencie ukazania się pierwszego wydania Polskiej Kroniki Filmowej na ziemiach polskich nadal toczyły się działania wojenne. Dotyczyło to zwłaszcza zachodnich terenów Polski, ale nie tylko, w rękach niemieckich pozostawała wciąż jeszcze choćby lewobrzeżna część Warszawy. Władze komunistyczne rozpoczynały już jednak instalowanie swoich rządów w Polsce. Szukano wówczas formy, dzięki której nowe władze mogłyby się zaprezentować społeczeństwu z możliwie jak najlepszej strony. Z powodu wysokiego poziomu analfabetyzmu w tamtym okresie prasa nie wydawała się być najlepszym wyjściem, postawiono zatem na kino.
Pierwsze wydanie Polskiej Kroniki Filmowej wyemitowano 1 grudnia 1944 roku. Wówczas główna siedziba redakcji Kroniki znajdowała się w Lublinie. Wśród tematów znalazł się reportaż o francuskim pośle w Lublinie czy o uratowaniu dzieł Matejki, między innymi „Bitwy pod Grunwaldem”. Za jego produkcję odpowiedzialna była Wytwórnia Filmowa Wojska Polskiego „Czołówka”. Redaktorem był Jerzy Bossak, a lektorem Władysław Hańcza.
Format i znaczenie Polskiej Kroniki Filmowej
Polska Kronika Filmowa była pomyślana jako około dziesięciominutowy magazyn emitowany w kinach przed filmem. Audycja miała głównie charakter informacyjny, a także propagandowy przedstawiając wydarzenia w Polsce i na świecie zgodnie z linią ustaloną przez komunistyczne władze. Próbowano jednak kreować Kronikę tak aby wyglądała na obiektywną, poruszano w niej bowiem także tematy trudniejsze takie jak choćby niedostatek polskiego społeczeństwa. Działo się tak głównie po 1956 roku i okresie stalinizmu.
Wydania Polskiej Kroniki Filmowej pojawiały się raz lub dwa razy w tygodniu. Z czasem zaczęły się pojawiać wydania branżowe koncentrujące się na konkretnych dziedzinach jak przegląd wojskowy, sportowy czy artystyczny. Wachlarz tematów był bardzo szeroki i obejmował wiele zagadnień z szeroko rozumianego życia politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego choć w pierwszych latach na czoło wybijały się zagadnienia dotyczące odbudowy kraju po wojnie i normalizacji życia. Każde wydanie składało się z około pięciu tematów. Czasami jednak pojawiały się audycje poświęcone w całości jednemu zagadnieniu, zwłaszcza przy okazji obchodów różnych świąt państwowych.
Na przestrzeni lat przez Polską Kronikę Filmową przewinęło się wiele znanych postaci show-biznesu tamtych czasów. W jej różnych wydaniach rolę lektorów pełnili między innymi Jeremi Przybora, Zbigniew Zapasiewicz, Piotr Fronczewski czy Tomasz Knapik. Sama Kronika z różną intensywnością była wykorzystywana jako tuba propagandowa władz. Przykładowo w okresie Stanu Wojennego wydania Polskiej Kroniki Filmowej emitowano w Telewizji Polskiej. Emitowanie audycji kontynuowano także w pierwszych latach po upadku PRL-u. Jej ostatnie wydanie ukazało się pod koniec 1994 roku. W świadomości społecznej Kronika przetrwała głównie jako symbol rządów komunistycznych w Polsce.
Zdjęcie: Kadr z Polskiej Kroniki Filmowej z czerwca 1945 roku, fot. TASS Agency
Michał Iwański
