Tego dnia 1912 roku odkryto popiersie Nefertiti
Była królową Egiptu z czasów XVIII dynastii, ok. 1350 roku p.n.e., żoną faraona Echnatona. Podczas wykopalisk 6 grudnia 1912 roku niemiecki egiptolog Ludwig Borchardt odkrył jej popiersie Nefertiti. Wyjątkowo dobrze zachowana rzeźba stanowi jeden z najwspanialszych zabytków kultury starożytnego Egiptu, który zachował się do naszych czasów.
Nefretiti była żoną znanego z reform religijnych faraona Echnatona. Żyła w okresie XVIII dynastii, około 1350 roku p.n.e. stając się jedną z najbardziej wpływowych królowych Egiptu. Była pierwszą kobietą w historii Egiptu, którą przedstawiano w pozach zastrzeżonych dla mężczyzn co pokazuje jakim poważaniem się cieszyła. Jednym z takich przedstawień było popiersie odkryte 6 grudnia 1912 roku.
Popiersie wpływowej królowej – dzieło sztuki pozwalające spojrzeć w przeszłość
Naukowcy datują popiersie Nefertiti na 1345 rok p.n.e. Autorstwo jest przypisywane Totmesowi, ponieważ to w jego pracowni popiersie zostało odkryte. Samo utożsamianie przedstawionej postaci z Nefretiti opiera się głównie na królewskim nakryciu głowy i tak naprawdę nie ma pewności, że jest to żona Echnatona, tak się jednak powszechnie uważa.
Popiersie zostało odkryte 6 grudnia 1912 roku przez zespół niemieckich archeologów kierowany przez Ludwiga Borchardta. Odkrycia dokonano w warsztacie rzeźbiarskim Totmesa w Amarnie, stolicy Egiptu za panowania Echnatona, męża Nefretiti. Borchardt nazwał je arcydziełem, popiersie było zachowane w zaskakująco dobrym stanie ukazując Nefertiti jako antyczny kanon piękna.
Po odkryciu toczyły się ostre dyskusje na temat podziału pomiędzy Niemców a Egipcjan odkrytych podczas wykopalisk rzeźb, w tym popiersia Nefertiti. Borchardtowi bardzo zależało na zachowaniu popiersie dla Niemiec. Do tego stopnia, że według niektórych świadków tamtych zdarzeń posuwał się on do celowego zatajania przed Egipcjanami rzeczywistej wartości dzieła.
Popiersie w Europie
Badacz osiągnął swój cel i już w roku 1913 popiersie trafiło drogą morską do Niemiec. Po prezentacji sponsorowi badań Jamesowi Simonowi znajdowało się w jego rezydencji, a następnie w Altes Museum w Berlinie. Zgoda na jego udostępnienie została udzielona przez Borchardta dopiero w 1923 roku, a rok później popiersie zaczęło być eksponowane na stałe w Muzeum Egipskim.
Wywołało ono wówczas wielką sensację i zewsząd okrzyknięto jako najbardziej idealne uosobienie kobiecego piękna. Popiersie prezentowano w Neues Museum aż do czasów II wojny światowej gdy zostało ono ewakuowane wraz z innymi dziełami sztuki. Po trudnych czasach wojennych zostało odnalezione i zabezpieczone przez wojska amerykańskie w Turyngii. Wróciło do Berlina dopiero w latach 50. XX wieku, ale do innego muzeum, ponieważ Neues Museum znajdowało się wówczas w granicach NRD.
Do Neues Museum popiersie wróciło po jego odbudowie w 2009 roku. Dziś jest tam prezentowane w jednej z głównych sal jako jedno z najcenniejszych eksponowanych tam dzieł. Egipt już od lat 20. XX wieku podejmował próby odzyskania popiersia, były one jednak nieskuteczne i dzieło wciąż możemy oglądać w Niemczech.
Michał Iwański
