Tego dnia 538 roku urodził się Grzegorz z Tours, historyk Franków, biskup Tours
Grzegorz z Tours, porównywany często z Herodotem, jest twórcą jednego z najważniejszych dzieł dotyczących wczesnego średniowiecza, tak zwanej „Historii Franków”. Był on reprezentantem wyższych klas społecznych, pisarzem z dużym dorobkiem i biskupem Tours. Badania nad jego życiem jak i dziełami są kontynuowane po dziś dzień.
Galia VI wieku
Państwo Franków zostało praktycznie w całości zbudowane przez Chlodwiga I. To on powiększył swoje malutkie państwo znajdujące się po wschodniej stronie Renu, podbijając całą Galię. Pozwoliło na to jego zwycięstwo nad Wizygotami w bitwie pod Soissons w 486 roku.
Pomimo nawrócenia na chrześcijaństwo, pewne tradycje plemiennego państwa Franków przeżyły Chlodwiga, w tym podział państwa pomiędzy synów po śmierci władcy. W ten sposób dzielnicę otrzymali jego czterej synowie: Teuderyk, Chlotar, Childebert i Chlodomer.
Temu rozbiciu dzielnicowemu zapobiegł Chlotar, jednocząc dzielnice, głównie przeżywając swoich braci. Udało mu się to ostatecznie w 558 roku. Była to niestety syzyfowa praca, ponieważ wkrótce potem, w 561 roku, zmarł, a państwo Franków znowu zostaje podzielone między jego synów: Sigeberta, Chariberta, Guntrama i Chilperyka. To właśnie w tym skomplikowanym świecie dorastał Grzegorz z Tours.
Idealną reprezentacją chaosu tamtych czasów jest samo Tours. Chaos ten zaczął się w dzielnicy Sigeberta. Po jego morderstwie, Tours przecszło w ręce Chilperyka. Ten jednak został również zamordowany, miasto więc objął Guntram. Ten jednak zdecydował się oddać je znowu synowi Sigeberta, Childebertowi II.
Grzegorz z Tours – życiorys
Grzegorz z Tours urodził się (prawdopodobnie) 30 listopada 538 roku. Był synem Florentiusza i Armentarii, a wnukiem św. Grzegorza z Langres. Jego rodzina była śmietanką ówczesnej Galii, nazwana przez króla Chlotchara „prima (…) et magna generatio” (przodująca i wielka rodzina, tłum. własne).
Gdy Grzegorz miał około 8 lat, jego ojciec zmarł. Pod swe skrzydła wziął go potem Galus, jego wujek, który był także biskupem Clermont, a po jego śmierci opiekował się nim jego następca, Avitus.
Grzegorz przez dużą część swej młodości borykał się z problemami zdrowotnymi i jego kariera kościelna wydaje się być częściowo spowodowana obietnicą złożoną podczas pielgrzymki do grobu św. Illidiusa.
Inną pielgrzymką, która miała wielkie znaczenie dla Grzegorza z Tours, była pielgrzymka do Tours, do grobu św. Marcina. Grzegorz z Tours był prawie pewien swojego końca podczas tej pielgrzymi, został jednak (w jego opinii) ozdrowiony.
W 573 roku został mianowany na biskupa Tours przez króla Sigeberta I i królową Brunhildę. Tam mocno promował kult św. Marcina, o którym jest nawet jedna z jego ksiąg. Resztę życia spędził lawirując w skomplikowanym świecie wczesnego średniowiecza, między wieloma merowińskimi królami i królikami[1].
Historia Franków
Najlepiej znanym dziełem Grzegorza z Tours jest jego „Historia Franków”. Co ciekawe, ten tytuł uważany jest za niewłaściwy. Sam Grzegorz z Tours nazwał swoje dzieło „Historie” („Historiae”), tytuł „Historia Franków” („Historia Francorum”), został nadany nieco później, dopiero za panowania dynastii Karolingów.
Pierwsza księga, jak wiele kronik w tamtych czasach, opowiada o czasach od początku świata do około 400 roku p.n.e., 3 następne opowiadają o czasach do 575 roku, a 6 ostatnich obejmuje tylko następnych 15 lat.
O czym opowiada kronika? Znowu, jak wiele ówczesnych kronik, jest to mieszanka wydarzeń historycznych, polityki plemion germańskich, własnej biografii, historii biskupstwa w Tours, jak i różnych anegdot, które wydały się autorowi ciekawe. Taki styl historiografii można znaleźć też w o wiele późniejszych kronikach średniowiecznych.
Inne publikacje
Grzegorz z Tours napisał również parę innych książek, w większości o tematyce hagiograficznej. To właśnie tam pojawiają się odniesienia do św. Marcina. Jedną z ciekawszych publikacji jest „De cursu stellarum ratio”, która opisuje ruch ciał niebieskich na niebie. Ta publikacja jest też dostępna w łacińskim oryginale w Dolnośląskiej Bibliotece Cyfrowej.
Grzegorz z Tours – dziedzictwo
„Historia Franków” Grzegorza z Tours jest wyjątkowo ważnym źródłem dla dziejów wczesnego średniowiecza. Daje nam oryginalny wgląd w skomplikowaną politykę tamtych czasów, ale też życie kościelne oraz obyczaje wyższych warstw społecznych.
Innym aspektem interesującym wielu naukowców jest nietypowy język, którym posługuje się Grzegorz z Tours. Jest to łacina, ale nie jest to typowo klasyczna łacina. Da się już zaobserwować pewne zmiany w morfologii i składni. Jego dzieła są więc wyjątkowo ważnym źródłem dla wczesnej historii języków romańskich.
Bibliografia:
- Goffart Walter, The Narrators of Barbarian History (A.D. 550-800), Princeton University Press 1988.
- Mitchell Kathleen i Ian Wood (ed.), The World of Gregory of Tours, Brill 2002.
- Heinzelmann Martin, Gregor von Tours, Wissenschaftliche Buchgesellschaft 1994.
- Grzegorz z Tours, S. Georgii Florentii Gregorii Turonensis Episcopi liber ineditus De cursu stellarum ratio qualiter ad officium implendum debeat observari sive de cursibus ecclesiasticis, Jos. Max 1853, dbc.wroc.pl [dostęp: 28.11.2024].
- Grzegorz z Tours, LIBRI HISTORIARUM, thelatinlibrary.com [dostęp: 28.11.2024].
[1] królik – lekcew. «władca plemienia lub małego państwa», SJP
