Na terenie Danii odnaleziono wzornik, na którym znaleźć można wizerunek wojownika i konia. Wzór wyryty w metalu, odnaleziony na małej duńskiej wyspie, może zmienić historię jednego z najsłynniejszych znalezisk archeologicznych. Pochodzenie hełmu z Sutton Hoo, dotąd łączone ze Szwecją, staje się zagadką pełną nowych tropów. Czy to możliwe, że symbol anglosaskiej potęgi w rzeczywistości narodził się w Danii?
Sutton Hoo to stanowisko archeologiczne umiejscowione we wschodniej Anglii na południe od Woodbridge w Suffolk. To tu w 1939 r. archeolog Basil Brown, podczas prowadzonych badań na zlecenie właścicielki tego terenu Edith Pretty, odnalazł anglosaski grób królewski na łodzi. Prawdopodobnie był on przeznaczony dla króla Anglii Wschodniej – Raedwalda – najpotężniejszego władcy początku VII wieku na południu Anglii. W grobowcu nie odnaleziono ciała króla, jednak odkryte w glebie fosforany wskazują, że znajdowało się tam ludzkie ciało, które uległo rozkładowi.
Wewnątrz znajdował się także ogromny skarb i różnego rodzaju wyroby metalurgiczne, w tym słynny hełm ceremonialny. Do tej pory sądzono, że pochodzi on z terenów dzisiejszej Szwecji. Najnowsze odkrycie podważa jednak ten pogląd.
Hełm z Sutton Hoo
Hełm ceremonialny z Sutton Hoo to ciekawa mieszkanka stylów północnoeuropejskich i rzymskich. Odbudowano go z setek fragmentów, odnalezionych na stanowisku archeologicznym Browna (niektórych fragmentów nie udało się odnaleźć). W skład hełmu wchodziły: żelazna czapka, osłona szyi, osłona policzków i maska na twarz. Powierzchnia hełmu pokryta była panelami ze stopu miedzi cynowanej i ozdobiona ornamentami zwierzęcymi i scenami batalistycznymi. Hełm oraz charakterystyczna maska są obecnie symbolami wczesnośredniowiecznej kultury anglosaskiej we wschodniej Brytanii.
Wzornik z Danii
Na niewielkiej duńskiej wyspie Tåsinge został znaleziony wzornik do obróbki metalu (kładziono na nim cienki kawałek metalu, a następnie tłoczono wzór za pomocą młotka), na którym widnieje wizerunek wojownika na koniu. Wzór ten w znacznie większym stopniu przypomina motyw znajdujący się na hełmie, w porównaniu do tego ze Szwecji. Podobieństwa te widoczne są w szczegółach wzoru, m.in.: mankiet na nadgarstku wojownika, włosy mężczyzny czy fragment uprzęży na końskiej głowie.
Na hełmie znajdują się jednak dwa motywy przedstawiające konnego wojownika. Ten drugi jest jednak niekompletny. I to właśnie on wskazuje na jeszcze większe podobieństwo do odnalezionego wzornika. Potwierdzeniem tego mogą być planowane skany 3D wzornika i fragmentów hełmu.
Pochodzenie hełmu z Sutton Hoo
Nowe odkrycie wzmacnia tezę o pochodzeniu hełmu zza morza. Peter Pentz, kurator Narodowego Muzeum Danii w Kopenhadze, powiedział, że motywy konia i wojownika z hełmu z Sutton Hoo nie są identyczne z tymi na wzorniku, ale wykazują wiele podobieństw: przedstawienia uszu, grzyw, nosów i ogonów koni. Ponadto dodał, że znaczek ma również dokładnie taki sam rozmiar jak motywy konia i jeźdźca z metalowych paneli hełmu z Sutton Hoo.[1]
Helen Gittos, historyczka średniowiecza z University of Oxford, w rozmowie z Live Science zwróciła uwagę na to, że podobieństwo motywów na wzorniku i hełmie ukazuje jak bardzo elity wojskowe w północno-zachodniej Europie były w tym okresie ze sobą powiązane.[2]
Jeśli okaże się, że hełm faktycznie powstał na terenie dzisiejszej Danii, może to wskazywać, że w VII wieku odgrywała ona większą rolę, niż przypisuje jej większość historyków. Znalezisko to wzmacnia hipotezy niektórych ekspertów na temat tego, że dzisiejsza Dania była ważnym łącznikiem między Anglią a Szwecją, ale nie jest ich ostatecznym potwierdzeniem.
Hełm z Sutton Hoo obecnie znajduje się w British Museum w Londynie.
Źródła:
- Metcalfe T., Mysterious origin of iconic Sutton Hoo helmet possibly revealed in new research, livescience.com [dostęp: 03.04.2025].
- The Anglo-Saxon ship burial at Sutton Hoo, britishmuseum.org [dostęp: 03.04.2025].
- The Sutton Hoo helmet, smarthistory.org [dostęp: 03.04.2025].
Fot. Rekonstrukcja hełmu z Sutton Hoo (domena publiczna)
[1] T. Metcalfe, Mysterious origin of iconic Sutton Hoo helmet possibly revealed in new research, livescience.com.
[2] Ibid.
