Dane osobowe esesmanów z Auschwitz ujawnione przez IPN

Ujawnienie bazy z danymi osobowymi esesmanów z KL Auschwitz: taka informacja pojawiła się podczas konferencji w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa. Według prezesa IPN jest to początek realizacji dużego projektu, w którym przewiduje się także inne nazistowskie obozy koncentracyjne.  

Prof. Aleksander Lasik gromadził te dane od 1982 roku (były potrzebne do jego rozprawy doktorskiej) – początkowo baza zawierała tylko dane funkcjonariuszy SS z KL Auschwitz-Birkenau, a potem pojawiły się także informacje dotyczące załóg innych obozów koncentracyjnych. Podczas konferencji  w Krakowie Piotr Cywiński (dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau) powiedział, że baza ta jest efektem badań rozpoczętych przez komisje ścigania zbrodniarzy zaraz po wojnie podkreślając przy tym, iż większość dokumentów została zniszczona przez Niemców przed ucieczką z obozu. Zbieranie danych wiązało się nie tylko z pozyskiwaniem ich od byłych więźniów, ale wymagało ono również m. in. licznych kwerend zagranicznych. O swoich problemach w dotarciu do dokumentacji wspomniał także sam prof. Lasik: większość informacji nt. obozowych załóg SS znajdowało się m. in. w byłym amerykańskim archiwum Berlin Document Center (dziś Bundesarchiv Berlin-Lichterfelede), a z kolei w archiwach Stasi natrafił na kopie materiałów załogi SS z KL Sachsenhausen (oryginały znajdują się w Moskwie i prof. nie uzyskał do nich dostępu). Prezes IPN podkreślił także, że baza ta jest narzędziem służącym do walki z określeniem „polskie obozy zagłady”. Wspomniano także o walorze edukacyjnym bazy (planowane tłumaczenie na język angielski wyroków sądowych dołączonych do części osób) oraz o jej bardzo istotnej funkcji (zaznaczył to sam prof. Lasik): jest ona formą oddania sprawiedliwości tym, którzy zginęli w tych obozach. Obecny na konferencji Jacek Kwilosz (zastępca Naczelnika Archiwum IPN w Krakowie) powiedział, iż wśród esesmanów nie było osób innej narodowości niż niemiecka, ponieważ zostali dokładnie sprawdzeni przez Główny Urząd Rasy i Osadnictwa SS (zwracano uwagę m. in. na ich drzewa genealogiczne).

Oprócz nazwisk esesmanów i ich danych personalnych (data i miejsce urodzenia, numer służbowy, data przybycia i opuszczenia przez nich KL Auschwitz, wykształcenie, obywatelstwo) w bazie umieszczono także ich fotografie (niektórych) oraz dokumenty wymiaru sprawiedliwości tych, którzy zostali sądzeni po wojnie. W miarę możliwości finansowych lista ta będzie powiększana i uzupełniana-przy spełnieniu takiego wymogu, jakim jest autentyczność dokumentów. Wystosowano także apele do niemieckiej i austriackiej opinii publicznej o przekazanie jakichkolwiek materiałów związanych z załogą SS KL Auschwitz, np. prywatnych listów czy zdjęć: Cywiński wspomniał, iż dotychczas wszystko zostało oparte głównie na relacjach i wspomnieniach byłych więźniów, zachowanej dokumentacji obozowej oraz powojennych materiałach procesowych. Wciąż brakuje źródeł, które pozwoliłyby na lepsze i pełniejsze zrozumienie motywacji sprawców, a w archiwach zachowało się niewiele prywatnych materiałów stworzonych przez samych esesmanów. Dyrektor Muzeum przekonany jest co do tego, że przy wspólnych wysiłkach uda się doprowadzić do pełniejszego zrozumienia mechanizmów systemowej nienawiści, a do tego potrzebne są nowe źródła.

Prof. Aleksander Lasik (socjolog i historyk specjalizujący się w historii III Rzeszy) został powołany w maju 2014 r. w charakterze biegłego w śledztwie dotyczącym KL Auschwitz, który poprowadzony został przez prokuratorów Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Krakowie. Udało się wówczas pozyskać dla potrzeb śledztwa  w sprawie zbrodni popełnionych w KL Auschwitz-Birkenau gotową bazę danych, a rok później podjęto decyzję o jej udostępnieniu na tronach internetowych IPN i rozpoczęto prace nad przygotowaniem tego.  W zbiorze znajduje się 25 tys. pozycji, z czego ok. 10 tys. odnosi się do funkcjonariuszy SS z KL Auschwitz.

Źródło: nowahistoria.interia.pl

Fot.: Tory kolejowe, wartownia i brama główna Auschwitz II (Birkenau), widok z rampy wewnątrz obozu, 1945 (źródło: Wikimedia Commons)

Agata Śródkowska

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*