Wojna domowa w Hiszpanii 1936-1939 | Recenzja

Wojna domowa w Hiszpanii 1936-1939, Tadeusz Zubiński

W historii świata jest konflikt, o którym w szkołach uczy się zdecydowanie za mało, o ile w ogóle się o nim jeszcze mówi. W programach nauczania dla szkół podstawowych, gimnazjów i liceum nie znalazłem o tym ani słowa (na potrzeby tego tekstu sprawdziłem obowiązujące w 2014 roku ramy programowe), a jest to konflikt niezwykle istotny dla historii z wielu powodów. Najważniejszy pozwala uzmysłowić sobie, że wojna domowa w Hiszpanii była poligonem działań wojennych m.in. dla Niemiec, Włoch i ZSRR, pozwalając na testowanie nowoczesnego uzbrojenia, a w efekcie stała się preludium do II Wojny Światowej.

Książkę można nabyć w księgarni Wolum.pl – Wojna domowa w Hiszpanii 1936-1939

Omawiana przez Tadeusza Zubińskiego wojna domowa była wydarzeniem wyjątkowym dla ówczesnej Europy – przede wszystkim z uwagi na strategiczną pozycję kraju – Hiszpania kontrolowała dostęp do Morza Śródziemnego, oraz dlatego że kraj ten na prawie trzy lata stał się teatrem działań wojennych tak bardzo potrzebnych mocarstwom, które później rozerwą Europę na strzępy. To właśnie w Hiszpanii testowano po raz pierwszy w historii nową broń, wizje i teorie wojenne, a także sposoby prowadzenia wojny – w powietrzu, na wodzie, pod wodą, na falach radiowych. Nie bez znaczenia były także w tej wojnie symbole i mocno rozwinięta propaganda. Tadeusz Zubiński przytacza w swojej książce suche fakty, które pozwalają uzmysłowić sobie ogrom tego przedsięwzięcia – robi to w sposób fachowy np. porównując siły obu stron, czy wykazując różnice w uzbrojeniu, a także liczbowe zestawienia zasobów. Informacje o krwawych wydarzeniach, brutalnych pogromach podaje bez emocji – uzmysławia, że armia powstańcza uciekała się do terroru i ludobójstwa bombardując bez ostrzeżenia ludność cywilną w takim samym stopniu jak republikanie, co moim zdaniem ma ogromne znaczenie dla wiarygodności niniejszej pozycji. Ponadto przywołuje dane statystyczne ukazujących brutalność prowadzonych działań bez taryfy ulgowej dla zwycięzców konfliktu. Patrząc na zebrane dowody trudno jednoznacznie ocenić, która strona reprezentowała mniejsze zło.

Oczywiście książka nie zaczyna się razem ze startem wojny, autor przybliża czytelnikowi ówczesną pozycję Hiszpanii na arenie światowej oraz krótko analizuje jej położenie ekonomiczne i społeczne. Istotną zaletą jest ujęcie tematu związanego z przyczyną konfliktu. Dzięki takiemu wprowadzeniu nie mamy poczucia zawieszenia go w próżni i marginalizowania, aczkolwiek na minus zaliczam słabe powiązania działań wojennych z wydarzeniami rozgrywanymi się na arenie europejskiej. Należy pamiętać, że w tamtym czasie Niemcy dążyły do rewizji postanowień traktatu wersalskiego, a ZSRR ostrzyło sobie zęby na kresy wschodnie RP.

Ciekawym wybiegiem okazało się przybliżanie sylwetek poszczególnych postaci. W chwili gdy pojawiają się na kartach książki Zubiński poświęca chwilę na przedstawienie biografii postaci wybiegając daleko poza koniec wojny, podając nawet szczegółowo, gdzie i w jaki sposób zmarła. Stworzyło to ciekawą możliwość zapoznania się z dalszymi losami lub karierą postaci, jednocześnie pozwalając ocenić czy podejmowane w czasie wojny domowej decyzje miały ważny wpływ na dalsze życie jednostki.

Autor poświęca kilka rozdziałów na omówienie tematów dodatkowych, których istnienia w tej książce nie podejrzewałem. Jest tu na przykład sporo informacji o biorących w wojnie uczestnikach z innych krajów – jak podaje sam autor – ponad 70 narodów. Prawie 1000 dziennikarzy brało udział w relacjonowaniu wydarzeń, oraz zupełnie niespodziewany dla mnie rozdział o wpływie wojny na życie kulturalne narodu – co zaowocowało powstaniem wielu dzieł literackich, plastycznych i filmów – dziś bardzo wysoko cenionych. Wręcz przygnębiający był krótki rozdział o hiszpańskich zasobach złota przehandlowanych przez czerwonych za „pomoc” wojskową z ZSRR. Choć ciekawe uważam je za kompletnie zbędne i niepotrzebnie odciągające uwagę od głównych wydarzeń konfliktu.

„Wojna domowa w Hiszpanii 1936-1939” Tadeusza Zubińskiego jest napisana w taki sposób, że czytając ją trudno było mi zachować spokój głównie z uwagi na sucho podane nawet bardzo brutalne fakty – ogrom zła napędzanego przez zwaśnione strony opisany piórem Zubińskiego przeraża. Autor w bardzo wiarygodny sposób oddaje ducha tamtych czasów, a przedstawione wydarzenia oraz fakty czyta się i przyswaja szybko. Choć sam nie posiadam szerokiej wiedzy na temat tego konfliktu – udało mi się pogłębić wiedzę w stopniu wysoce zadowalającym.

Tadeusz Zubiński urodził się w 1953 roku w Suchedniowie niedaleko Kielc. Mieszkał na Litwie, Łotwie, Czechach, Hiszpanii, Holandii, Niemczech i Wielkiej Brytanii. W swoim dorobku posiada wiele książek z zakresu mitologii krajów bałtyckich. Autor wielu opowiadań. W 2014 wydał trzy książki o tematyce oscylującej wokół tematu wojny domowej w Hiszpanii.

Ocena recenzenta: 4/6

Sebastian Janiszewski 

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*