Rycheza Lotaryńska to żona drugiego króla Polski – Mieszka II Lamberta. Główny zarzut, jaki jest wobec niej stawiany to to, że wywiozła polskie insygnia koronacyjne i przekazała je cesarzowi. Warto jednak zwrócić uwagę na to, co zawdzięczamy Rychezie Lotaryńskiej. Czy to możliwe, że gdyby nie małżeństwo Mieszka II z Rychezą, Bolesław Chrobry nigdy nie zostałby królem Polski?
Państwo Gnieźnieńskie – pretendent do miana królestwa
Gdy w 992 roku zmarł książę Mieszko I i pozostawił dokument Dagome iudex, który dzielił władzę pomiędzy Bolesława Chrobrego a jego macochę – Odę Dytrykównę, jeszcze nikomu się nie śniło, że państwo pozostawione przez Mieszka I synowi, będzie kiedyś królestwem. Bolesław Chrobry nie zaakceptował podziału dokonanego przez ojca i wkrótce wygnał z kraju swoją macochę oraz jej dzieci. Tym samym zaczął sprawować niepodzielnie władzę w Państwie Gnieźnieńskim.
Wkrótce dla Bolesława Chrobrego zapaliło się światełko w tunelu. Mógł zyskać sławę w całej Europie, jako władca, który dokona chrystianizacji pogan! Miał wysłać do Prusów praskiego biskupa – Wojciecha Sławnikowica, który miał nawrócić pogan na chrześcijaństwo. Była to ogromna szansa zarówno dla przyszłego polskiego króla, jak i dla praskiego biskupa. Niestety, misja ta zakończyła się niepowodzeniem, a Wojciech Sławnikowic został zamordowany przez Prusów 23 kwietnia 997 roku, a jego zwłoki nabito na pal! W dwa lata po tych wydarzeniach – w 999 roku, papież Sylwester II wyniósł Wojciecha na ołtarze, a Bolesław Chrobry wykupił jego ciało za tyle kilogramów złota, ile ono ważyło. Następnie pochował świętego biskupa w Gnieźnie.
W marcu 1000 roku odbył się zjazd gnieźnieński, na który przybył cesarz Otton III, który chciał koniecznie odwiedzić grób św. Wojciecha. Jak napisał Gall Anonim, Otton III miał wejść do miasta na boso, a przepych, który zobaczył w Wielkopolsce, miał wprawić cesarza w osłupienie. Od razu zdjął ze swojej głowy cesarski diadem i włożył go na głowę Bolesława Chrobrego. Dodatkowo cesarz podarował Chrobremu włócznię św. Maurycego, będącą kopią Włóczni Przeznaczenia, czyli tej, którą przebito bok Jezusa Chrystusa konającego na krzyżu. Polski książę otrzymał również gwóźdź, którym miał być przybity Chrystus do krzyża. Bolesław Chrobry odwdzięczył się, ofiarując Ottonowi III ramię św. Wojciecha. Podczas zjazdu gnieźnieńskiego dyskutowano o małżeństwie cesarskiej siostrzenicy – Rychezy Lotaryńskiej z synem Bolesława Chrobrego – Mieszkiem II Lambertem.
Koronacja Bolesława Chrobrego nie stała się szybko faktem, ponieważ w 1002 roku zmarł cesarz Otton III, a rok później papież Sylwester II. Po śmierci Ottona III, jego następcą został Henryk II Święty, który był przeciwnikiem Bolesława Chrobrego, ale na jedną rzecz się zgodził. Poparł pomysł małżeństwa Rychezy Lotaryńskiej z Mieszkiem II Lambertem.
Ślub Rychezy Lotaryńskiej i Mieszka II Lamberta
Ślub Rycheza Lotaryńska i Mieszka II Lamberta, zawarty w 1013 roku, miał ogromne znaczenie polityczne i symboliczne dla młodego państwa Piastów. Do małżeństwa doszło przy poparciu nowego cesarza, Henryka II Świętego, który po śmierci Ottona III przejął władzę w cesarstwie i prowadził bardziej pragmatyczną politykę wobec Polski.
Związek ten był jednak czymś więcej niż tylko elementem bieżącej gry politycznej. Jak podkreśla prof. Andrzej Plewczyński, biograf Bolesława Chrobrego, Rycheza była w pewnym sensie ostatnim „darem” Ottona III dla polskiego władcy. Wywodząca się z kręgu najwyższej arystokracji cesarstwa, blisko związana z dynastią ottońską, wnosiła do Polski prestiż i legitymizację, której nie sposób było przecenić.
Małżeństwo Rychezy z Mieszkiem II otworzyło przed Bolesławem Chrobrym drogę do realizacji jego królewskich ambicji. Dzięki temu sojuszowi Piastowie zostali włączeni w sieć powiązań dynastycznych Zachodu, co miało kluczowe znaczenie dla uznania ich pozycji. W efekcie Bolesław Chrobry mógł nie tylko koronować się na króla Polski w 1025 roku, ale także liczyć na akceptację swojej godności królewskiej w świecie łacińskiej Europy.
Ślub z 1013 roku stał się więc jednym z fundamentów międzynarodowej pozycji państwa Piastów – wydarzeniem, które łączyło politykę, dyplomację i ambicje dynastyczne w jedną spójną całość. Warto też wspomnieć o tym, że dziad Mieszka II Lamberta od strony matki – Dobromir, pochodził z terenów, na których występowały silne wpływy saksońskie. Co za tym idzie, Emnilda, mogła mieć kontakty z Sasami, co czyniło z Mieszka II Lamberta atrakcyjnego kandydata na męża dla Rychezy Lotaryńskiej.
Bibliografia:
- Plewczyński A., Bolesław Chrobry, Warszawa 2025.
