Pod koniec października 1424 roku w Królestwie Polskim doszło do bardzo szczęśliwego wydarzenia. Pierwszy raz od 114 lat królowa wydała na świat chłopca. Ten królewicz był imiennikiem ojca, czyli nazywał się Władysław. Do historii miał przejść z przydomkiem „Warneńczyk”, ponieważ zginął w bitwie pod Warną. Jego charakterystyczną cechą miało być sześć palców u jednej ze stóp. Niemalże dwa stulecia wcześniej – 9 kwietnia 1241 roku zginął w bitwie pod Legnicą Henryk II Pobożny. On również miał mieć sześć palców u jednej ze stóp. To był jego znak rozpoznawczy.
Długie oczekiwanie na syna
Władysław II Jagiełło został królem Polski 4 marca 1386 roku. Było to możliwe, dzięki jego małżeństwu z córką króla Węgier i Polski, Ludwika Andegaweńskiego – Jadwigą Andegaweńską. Ich małżeństwo trwało 13 lat i zaowocowało tylko jedną córką – Elżbietą Bonifacją. Urodziła się ona 22 czerwca 1399 roku i przeżyła jedynie trzy tygodnie. Zmarła już 13 lipca 1399 roku.
Jadwiga Andegaweńska nigdy nie powinna zostawać matką, a to dlatego, że miała zbyt wąską miednicę, nieprzystosowaną do rodzenia. Odkryli to dziewiętnastowieczni badacze, podczas otwarcia sarkofagu władczyni. Jadwiga Andegaweńska zmarła 17 lipca 1399 roku. Po jej śmierci, Władysław II Jagiełło ożenił się ponownie. Tym razem z wnuczką króla Kazimierza Wielkiego – Anną Cylejską. Jednak i tym razem urodziła się tylko córka. 8 kwietnia 1408 roku przyszła na świat Jadwiga Jagiellonka, która w 1413 roku, podczas zawierania unii horodelskiej w Horodle. Została uznana za następczynię ojca w Polsce i na Litwie. Anna Cylejska zmarła w 1416 roku, gdy jej córka miała zaledwie 8 lat.
Kolejne królewskie małżeństwo wywołało spore kontrowersje, ponieważ 2 maja 1417 roku w Sanoku, Władysław II Jagiełło ożenił się z 45-letnią wdową po Wincentym Granowskim – Elżbietą Granowską, która była zaledwie szlachcianką. To małżeństwo trwało zaledwie 3 lata i nie zaowocowało potomstwem. Królowa zmarła 12 maja 1420 roku. Po jej śmierci, król Władysław II Jagiełło ożenił się po raz czwarty. Tym razem z około 17-letnią Rusinką – Zofią Holszańską. Ślub odbył się 22 lutego 1422 roku, a już 2 lata później odbyła koronacja Zofii na królową Polski oraz jeszcze w tym samym roku – 31 października 1424 roku – królowa urodziła chłopca. Królewicz otrzymał imię po ojcu – Władysław. Z chwilą narodzin syna Jagiełły, sytuacja jego przyrodniej siostry – Jadwigi Jagiellonki – uległa diametralnej zmianie. Teraz to syn Jagiełły, a właściwie synowie, bo Zofia rodziła jeszcze dwukrotnie, mieli pierwszeństwo do objęcia polskiego i litewskiego tronu. Jadwiga Jagiellonka zmarła niespodziewanie – 8 grudnia 1431 roku, w wieku 23 lat,
Władysław Warneńczyk królem Polski i Węgier
Władysław II Jagiełło umarł 1 czerwca 1434 roku. Podobno przeziębił się słuchając śpiewu słowika. Jego pierworodny syn miał wtedy zaledwie 10 lat. Koronacja Władysława Warneńczyka na króla Polski odbyła się 25 lipca 1434 roku. Oczywiście nie mógł rządzić samodzielnie, ponieważ nie uzyskał jeszcze wtedy tzw. wieku sprawnego, który dla chłopców wynosił 14 lat. W jego imieniu rządy sprawowała rada opiekuńcza ze Zbigniewem Oleśnickim na czele.
W 1440 roku Władysław Warneńczyk został królem Węgier. Kraj ten borykał się wówczas z zagrożeniem ze strony Imperium Osmańskiego. Jednak udało się w Segedynie. Jednak został on zerwany przez króla Władysława Warneńczyka, którego namówił do tego legat papieski na Węgrzech J. Cesarini. Do bitwy pod Warną doszło 10 listopada 1444 roku. Tuż przed bitwą król uskarżał się na ból stopy. Miał mu się zrobić wrzód, który mógł przypominać szósty palec u stopy. W bitwie pod Warną poległ król Polski i Węgier, Władysław Warneńczyk oraz legat papieski J. Cesarini,
Henryk II Pobożny – książę z sześcioma palcami
9 kwietnia 1241 roku rozegrała się jedna z najbardziej dramatycznych bitew w dziejach średniowiecznej Polski – starcie pod Legnicą. Tego dnia poległ Henryk II Pobożny, syn Henryk Brodaty i Jadwiga Śląska. Jego śmierć była nie tylko ciosem dla Śląska, ale i dla całej chrześcijańskiej Europy, która z niepokojem obserwowała najazd mongolski.
Bitwa pod Legnicą była częścią wielkiej inwazji Mongołów na Europę. Wojska dowodzone przez księcia Henryka stanęły naprzeciw znacznie liczniejszych i bardziej mobilnych sił przeciwnika. Mimo odwagi i determinacji rycerstwa, starcie zakończyło się klęską wojsk chrześcijańskich. Sam książę walczył do końca – według przekazów nie opuścił pola bitwy, nawet gdy los był już przesądzony.
Po zwycięstwie Mongołowie dokonali makabrycznego czynu. Ciało Henryka II Pobożnego zostało odnalezione, lecz pozbawione głowy – księcia poddano dekapitacji. Identyfikacja zwłok była możliwa tylko dzięki charakterystycznej cesze: Anna Przemyślidówna oraz jego matka, św. Jadwiga Śląska, rozpoznały go po sześciu palcach u jednej ze stóp. Ten szczegół na trwałe zapisał się w tradycji i przekazach o tragicznej śmierci księcia.
Historia Henryka II Pobożnego nierozerwalnie łączy się także z losem jego ojca. Henryk Brodaty, potężny władca i budowniczy znaczenia Śląska, w pewnym momencie swojego życia został obłożony klątwą kościelną. Gdy zmarł w 1238 roku, sytuacja ta uniemożliwiła mu katolicki pochówek, co w średniowieczu miało ogromne znaczenie religijne i społeczne.
Dopiero starania jego syna przyniosły rozwiązanie tej trudnej sytuacji. Henryk II Pobożny doprowadził do pojednania z Kościołem i umożliwił ojcu godny, katolicki pogrzeb. Ostatecznie Henryk Brodaty spoczął w klasztorze w Trzebnicy, miejscu szczególnie związanym z rodem Piastów śląskich oraz z postacią św. Jadwigi.
Śmierć Henryka II Pobożnego pod Legnicą stała się symbolem obrony chrześcijańskiej Europy przed najazdem mongolskim. Choć bitwa została przegrana, jego postawa – odwaga, wierność i gotowość do poświęcenia – na trwałe wpisała się w pamięć historyczną.
Bibliografia:
- Faron B., Święte i tygrysice. Piastówny i żony Piastów (1138-1320), Kraków 2018.
- Olejnik K., Władysław III Warneńczyk (1424-1444), Kraków 2007.
