Zachary Taylor – prezydent generał

Zachary Taylor przyszedł na świat wielodzietnej rodzinie 24 listopada 1784 roku w hrabstwie Orange w stanie Wirginia. Odnosił wiele sukcesów militarnych, przez co wzniósł się na stopień generała majora, a w późniejszym czasie objął urząd prezydenta z ramienia partii Wigów. Przedwczesna śmierć nie umożliwiła prezydentowi poczynienia znaczących kroków w głośnej w owym czasie sprawie niewolnictwa.

Zachary miał ósemkę rodzeństwa, a pochodził z wybitnej i zasłużonej rodziny angielskich plantatorów. Jego ojciec – Richard Taylor służył jako podpułkownik Armii Kontynentalnej podczas Wojny o Niepodległość Stanów Zjednoczonych. Natomiast jego młodszy brat Joseph Pannell Taylor sprawował funkcję generała brygady podczas wojny secesyjnej.

Pomimo znaczących niedostatków w edukacji, które wynikały z braku w owym czasie formalnych szkół (pobierał nauki jedynie od wędrownego nauczyciela, natomiast w późniejszym czasie grafolodzy nadali mu status osoby „prawie niepiśmiennej”), Zachary postanowił pójść w ślady ojca i spróbować swoich sił w karierze wojskowej. W czerwcu roku 1810 poślubił Margaret „Peggy” Mackall Smith, z którą miał sześcioro dzieci: Ann, Sarah, Octavie, Margaret, Mary Elizabeth i jedynego syna Richarda.

Zachary Taylor w służbie armii

Żona Zacharego Taylora Fot.: domena publiczna
Żona Zacharego Taylora
Fot.: domena publiczna

3 maja 1808 roku przyszły prezydent wstąpił do armii amerykańskiej. Szybko został mianowany na porucznika 7. pułku piechoty. Awans na stopień kapitański otrzymał już w listopadzie 1810 roku.

Przez pewien czas jego obowiązki w armii zostały ograniczone więc postanowił się zająć rodzinnym majątkiem. Zakupił dwie plantacje, jedna znajdowała się Louisville (stan Kentucky) a druga mieściła się w Rodney (stan Mississippi). W tym czasie nabył również sporo zasobów bankowych w pobliżu Louisville, oraz posiadał ponad 200 niewolników.

W lipcu roku 1811 został oddelegowany do przejęcia kontroli nad Fortem Knox Vincennes (stan Indiana) po tym jak poprzedni komendant zdezerterował. Dzięki swoim sprawnym działaniom udało mu się w krótkim czasie zaprowadzić ład i porządek w garnizonie za do wychwalany był przez ówczesnego gubernatora stanu Indiana, a późniejszego prezydenta Stanów Zjednoczonych – Williama Henryego Harrisona (dziewiąty prezydent USA; sprawował ten urząd jedynie przez miesiąc, od 4 marca do 4 kwietnia 1841 roku).

Podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej zwana też wojną roku 1812, podczas której to Ameryka walczyła z Imperium Brytyjskim ale również z rdzenną ludnościom z tzw. Pięciu Cywilizowanych Narodów tj. Czikasawowie, Czoktawowie, Czirokezi, Krikowie oraz Seminole. Taylor został wysłany do obrony Fortu Harrison znajdującego się w stanie Indiana. Wygrana bitwa pod wspomnianym fortem przyniosła Zacharemu awans na stopień majora a Stanom Zjednoczonym pierwsze zwycięstwo lądowe w tej wojnie.

Jeszcze w roku 1812 stanął u boku generała Samuela Hopkinsa, jednakże ich wspólnie zaplanowane wyprawy zakończyły się ostatecznie wygraną Indian w bitwie pod Wild Cat Creek i zmusiły do odwrotu. Później w 1814 roku udało mu się pokonać rdzenną ludność w Bitwie o Credit Island, jednakże ponownie został zmuszony do odwrotu z powodu nadciągających sił brytyjskich. W październiku nadzorował budowę Fortu Johnson w Warszawie (stan Illinois).

Wojna z Imperium Brytyjskim zakończyła się 18 lutego 1815 roku. Po zakończeniu działań wojennych nastąpiła znaczna redukcja etatów, w wyniku której otrzymał propozycję pozostania w armii amerykańskiej ,jednakże tylko w stopniu kapitana. Urażony takim obrotem spraw postanowił opuścić szeregi armii. Do służby wrócił po roku i w stopniu majora przez dwa lata zarządzał Fortem Howardem (stan Wisconsin), aby w 1819 roku uzyskać awans na stopień podpułkownika.

W 1826 roku został zaproszony do Waszyngtonu w sprawie pomocy w organizacji, konsolidacji i ulepszenia armii Stanów Zjednoczonych, natomiast w kwietniu 1832 roku został awansowany do stopnia pułkownika Pierwszego Pułku Piechoty.

W tym samym roku wybuchła wojna Czarnego Jastrzębia (nazwana tak na cześć wodza Indian z plemienia Lisów i Sauków). Taylor prowadził  tym czasie kampanie (pod dowództwem Henryego Atkinsona),która miała na celu odnalezienie i schwytanie Czarnego Jastrzębia i reszty jego popleczników. Wojna zakończyła się jeszcze tego samego roku w Bitwie pod Bad Axe i dała pewnego rodzaju impuls amerykańskim politykom do prowadzenia działań mających na celu „usuwanie Indian” (zmuszano rdzenną ludność do sprzedaży swych ziem i przemieszczanie się coraz to dalej na zachód).

W 1837 roku rozpoczęła się na Florydzie kolejna wojna seminolska spowodowana przymusowym przesiedleniem rdzennej ludności na zachód. Zachary Taylor został oddelegowany do poprowadzenia armii i udało mu się skutecznie wygrać największe starcie tej wojny tj. Bitwę nad jeziorem Okeechobee.

W rzeczywistości jednak przyjmuje się, że w tym konkretnym starciu obie ze stron konfliktu wygrały. Strategiczne zwycięstwo należy do USA, taktyczne natomiast do plemienia Seminoli. Jednak zdecydowanie największym zwycięzcą został Zachary Taylor, który to został awansowany do stopnia generała brygady w uznaniu swoich zasług.

Kapitan Zachary Taylor broniący Fortu Harrison w wojnie 1812 Fot.: domena publiczna
Kapitan Zachary Taylor broniący Fortu Harrison w wojnie 1812
Fot.: domena publiczna

Później w wyniku narastających napięć z Meksykiem, Taylor został oddelegowany w kwietniu 1844 roku do Fortu Jesup w Luizjanie z rozkazem utrzymania porządku i terytorium przed jakimikolwiek próbami odebrania go przez Meksyk.

4 marca 1845 roku urząd prezydenta objął James K. Polk, który to nakazał rozstawienie wojsk blisko Rio Grande w pobliżu granicy z Meksykiem bądź na spornym terytorium Republiki Teksasu, która to ogłosiła niepodległość w 1836r. Próby negocjacyjne prezydenta Polka z Meksykiem nie powiodły się i 25 Kwietnia 1846 roku wybuchła wojna meksykańsko-amerykańska.

Zachary Taylor dowodził w bitwach pod Rasaca de la Palma oraz Polo Alto, gdzie odniósł zwycięstwo nad meksykańską armią dowodzoną przez Mariano Ariste, którego to porażki zmusiły siły meksykańskie do odwrotu przez Rio Grande. Te znaczne zwycięstwa znacznie spopularyzowały jego nazwisko w całym kraju oraz przyniosły mu awans do stopnia generała majora.

Już we wrześniu po przekroczeniu Rio Grande zmusił armie meksykańską do kolejnego odwrotu w Bitwie pod Monterrey. Generał miał pozostać w pobliżu miasta jednakże o znacznie ograniczonych siłach, gdyż z rozkazu prezydenta Polka część armii dowodzonej przez Taylora miała zasilić szeregi Winfielda Scotta, który to za zadanie miał obleganie Veracruz.

W międzyczasie Meksykańskiemu generałowi Antonio Lópezowi de Santa Anna udało się przechwycić część korespondencji i dowiedzieć się o znacznie mniejszych siłach Taylora. Santa Maria postanowił wykorzystać tę wiedzę i zaatakować generała Taylora, jednakże ten zorganizował dość silną pozycję obronną w pobliżu miasta Saltillo na zachód od Monterrey.

Mimo przeważającej siły wroga udało mu się wygrać i po raz kolejny zmusić armie meksykańską do odwrotu. Generał Taylor w Monterrey pozostał do listopada roku 1847, później przez rok, aż do zakończenia wojny z Meksykiem pozostawał czynnie na posterunku, natomiast właściwie wraz z zakończeniem wojny zakończył karierę militarną.

Po serii spektakularnych zwycięstw w wojnie meksykańsko-amerykańskiej jego nazwisko było bardzo szeroko znane w społeczeństwie. Jego uwarunkowana pozycja wynikała głównie z wielkich osiągnięć na polu walki a jego poglądy polityczne nie były szerzej znane przed 1848 rokiem, gdyż zwyczajnie ich nie ujawniał.

Sam zainteresowany przypuszczania i pogłoski o ewentualnej prezydenturze skomentował w ten sposób: Nonsens, jest to wizja zbyt odległa, aby warta była poważnego zastanowienia się. Nigdy o tym nie myślałem i wątpię, aby ktokolwiek zdrowy na umyśle zastanawiał się nad tym. Jednak na Konwencji Narodowej Wigów w 1848 roku udało mu się pokonać zarówno Henryego Claya, jak i Winfielda Scotta i w ten sposób uzyskał nominacje Wigów na prezydenta.

Zachary Taylor wygrał wybory prezydenckie z poparciem rzędu 47,3% głosów, kolejny był kandydat demokratów Lewis Cassa, który uzyskał 42,5% głosów a ostatni w wyścigu o prezydenturę był Martin Van Buren z ramienia Free Soil Party, który uzyskał 10,1% głosów. W czasach swojej krótkiej prezydentury zmagał się z głośnym problemem niewolnictwa na terenach zdobytych podczas wojny. Pomimo tego, że osobiście posiadał wielu niewolników, był kategorycznie przeciwny wprowadzeniu niewolnictwa na terenach zajętych przez Stany w wyniku wojny z Meksykiem.

Oficjalny portret Zacharego Taylora w białym domu Fot.: domena publiczna
Oficjalny portret Zacharego Taylora w białym domu
Fot.: domena publiczna

W lipcu 1850 roku po obchodach Dnia Niepodległości zapadł na nieznaną dolegliwość trawienną, którą w późniejszym czasie lekarze zdiagnozowali jako „cholera-morbus”.

Termin ten był dość elastycznie używany przez lekarzy w XIX w. i określał dolegliwości jelitowe takie jak np. czerwonka czy biegunka. Taylor pomimo leczenia wyzionął ducha 9 lipca 1850 roku w wieku 65 lat. Po jego śmierci naturalnie pojawiły się pogłoski na temat umyślnego zatrucia prezydenta, które to zostały zdementowane dopiero w roku 1991. Dokonano ekshumacji i dokładnej analizy szczątków prezydenta. Analiza wykazała jednak, że Taylor nie został otruty a cierpiał na „cholera-morbus” czyli ostre zapalenie żołądka i jelit.

Kadencja dwunastego prezydenta Stanów Zjednoczonych była krótka i niekoniecznie dobrze poprowadzona. Prezydent Taylor nie potrafił nawet stworzyć własnego gabinetu a w większość jego decyzji wtrącała się partia Wigów.

Mimo tego, że jego krótki rząd nie miał dużego wpływu na urząd prezydenta, to sama postać Zacharego Taylora miała ogromny wpływ na Stany Zjednoczone. Prawdą jest, że był politykiem niedoświadczonym ale był za to wprawionym w boju i skutecznie działającym generałem majorem. Wydaje mi się, że można nazwać go również dość sprawnym biznesmenem. Sukcesywnie udawało mu się poszerzać rodzinny majątek zakupując nowe nieruchomości i kolejne plantację.


Bibliografia:

  • Bauer K. J., Zachary Taylor: Soldier, Planter, Statesman of the Old Southwest, 1985.
  • Eisenhower J. S.D., Zachary Taylor, 2008.
  • Pastusiak L., Prezydenci. Stany Zjednoczone od Jerzego Waszyngtona do Abrahama Lincolna.
  • Silbey J. H., Party Over Section: The Rough and Ready Presidential Election of 1848, 2009.

Marcin Majchrzak

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

*