Benjamin C. Fortna, Turcja. Od imperium do republiki
Turcja kojarzy nam się być może z beztroskimi wakacjami. Piękne krajobrazy i ciepłe morze przyciągają licznych turystów. Spacerując po nadmorskich kurortach zapominamy wręcz, że jesteśmy w kraju muzułmańskim. Jednak nie zawsze tak było. Turcja przeszła długą i skomplikowaną drogę od imperium do republiki.
Właśnie o tym procesie traktuje recenzowana książka.
Struktura i treść książki
Recenzowana publikacja ukazała się nakładem wydawnictwa Copernicus Center Press. Jej autorem jest Benjamin C. Fortna – profesor historii na Uniwersytecie w Arizonie. Napisał wiele książek dotyczących historii Turcji, występował także jako ekspert w programach telewizyjnych.
Moją uwagę przykuła objętość książki. Liczy sobie ona niewiele ponad dwieście dwadzieścia stron. Zastanawiałem się, jak autor przedstawi kilkaset lat historii na dwustu stronach. Uważna lektura przynosi odpowiedź na te pytania.
„Turcja” to praca skierowana do szerokiego kręgu odbiorców, napisana w stylu popularnonaukowym. Autor maksymalnie upraszcza narrację, porzuca skomplikowaną i specjalistyczną terminologię. Jego ambicje były inne. Chciał przybliżyć zachodnim czytelnikom drogę, jaką Turcja przeszła od Imperium Osmańskiego do dzisiejszej Republiki. Był to proces niełatwy, wielokrotnie ulegający załamaniu. Patrząc na aktualnego prezydenta kraju nie można mieć pewności, jaka będzie przyszłość Turcji.
Książka jest podzielona na trzy zasadnicze części.
W pierwszej z nich autor omawia historię Imperium Osmańskiego. Robi to w sposób bardzo zajmujący. Pokazuje, jak z niewielkiego księstwa zrodziło się potężne imperium, zaburzające równowagę europejską. Niektóre tezy amerykańskiego historyka są bardzo zajmujące. Wiąże on początek kłopotów imperium Osmanów z wielkimi odkryciami geograficznymi. Napływ dużej ilości srebra i nowe szlaki handlowe były ciosem dla pozycji imperium.
Bardzo ciekawa jest część druga, traktująca o transformacji państwa od imperium do republiki. Sułtanat okazywał się niewydolny. Pałacowe wstrząsy i zamachy stanu destabilizowały państwo. Silna pozycja janczarów – historycznie uzasadniona – stawała się coraz większym obciążeniem. Reformy były konieczne, chociaż wiele z nich napotykało opór.
Ostatnia część książki poświęcona jest tureckiej republice. Wszyscy słyszeliśmy o Atatürku. Jednak mamy na poły mityczne wyobrażenie o tej postaci. Tymczasem był to bezwzględny polityk, który nie wahał się stosować zdecydowanych metod, aby osiągnąć zamierzone cele. Jego reformy były niejednoznacznie oceniane. Nie sposób jednak odmówić mu politycznej wizji. Chociażby słynna reforma języka sprawiła, że dziś Turcja bardziej przypomina kraj europejski niż muzułmański. Wszystko to oczywiście za sprawą alfabetu, który jest oparty na znakach łacińskich.
Po II wojnie światowej Turcja przeżywała znaczne trudności gospodarcze i wstrząsy polityczne. Wielu chciało odejść od dziedzictwa Atatürka. Liczni politycy publicznie podkreślali swoją wiarę. Chciałoby się powiedzieć, że Turcja wypracowała własną drogę. Jaka będzie jej przyszłość?
Podsumowanie
„Turcja. Od imperium do republiki” to zwięzłe przedstawienie bogatej tureckiej historii. Autor w sposób zwięzły i zrozumiały opisał najważniejsze fakty z historii Turcji, pokazując jaką drogę przeszedł ten kraj. Dla mnie wiele to bardzo ciekawa lektura.
Byłem w Turcji na wakacjach i ten kraj mnie zachwycił. Liczne zabytki, bogactwo historii i piękna architektura zachęcają do jego odwiedzenia. Turcy są dumnym narodem, manifestującym swój patriotyzm.
Aby jednak zrozumieć dzisiejszą Turcję, trzeba poznać jej historię. Dziś Turcja jest krajem, do którego możemy podróżować i zachwycać się jego pięknem. Jednak nie zawsze tak było. Turcja przechodziła liczne wstrząsy polityczne i zawirowania gospodarcze. Przeczytamy o nich w recenzowanej książce.
Opracowanie to będzie dobrym wyborem dla wszystkich interesujących się Turcją i chcących poznać jej historię. Oczywiście autor nie wyczerpuje tematu. Jest to niejako historia Turcji w pigułce, pomagająca nam zrozumieć ten fascynujący i piękny kraj.
Wydawnictwo Copernicus Center Press
Wojciech Sobański
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa CCPress. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
