Kiedy współcześni ludzie opuścili Afrykę, szybka ewolucja ich czerwonych krwinek mogła odegrać kluczową rolę w ich przetrwaniu. Jednak według najnowszych badań, adaptacja ta mogła również przyczynić się do ostatecznego wyginięcia neandertalczyków. Jak grupy krwi mogły przyczynić się do wyginięcia Neandertalczyków?
Naukowcy przeanalizowali genomy osób, które żyły między 120 000 a 20 000 lat temu i odkryli, że neandertalczycy nosili rzadką grupę krwi, która mogła stanowić zagrożenie dla ich noworodków. Odkrycia zostały opublikowane 23 stycznia w czasopiśmie Scientific Reports.
Grupy krwi u ludzi są definiowane przez antygeny – białka i cukry znajdujące się na powierzchni czerwonych krwinek. Antygeny te określają kompatybilność w układzie odpornościowym. Na przykład, układ grup krwi ABO klasyfikuje krew na grupy A, B, AB i O, z przeciwciałami ukierunkowanymi na antygeny z niezgodnych grup. Innym ważnym antygenem jest czynnik Rh, który odróżnia „dodatnie” od „ujemnych” grup krwi. Nowoczesne transfuzje krwi opierają się na identyfikacji prawidłowej kombinacji grup ABO i Rh.
Czerwone krwinki są jednak bardziej złożone niż tylko te klasyfikacje. Istnieją setki mniej znanych antygenów i odmian wewnętrznych. Ponieważ cechy te są dziedziczone, naukowcy z Uniwersytetu Aix-Marseille we Francji zbadali starożytne genomy, aby zbadać historię ewolucji neandertalczyków, denisowian i wczesnych ludzi.
„Neandertalczycy posiadają grupę krwi Rh, która jest wyjątkowo rzadka u współczesnych ludzi”, wyjaśnił Stéphane Mazières, główny autor i genetyk populacji na Uniwersytecie Aix-Marseille, w e-mailu do Live Science. Ten rzadki wariant Rh, w szczególności rodzaj antygenu RhD, był niezgodny z wariantami Rh znalezionymi u Denisowian i wczesnych Homo sapiens w badaniu.
Stéphane Mazières, genetyk populacyjny z Uniwersytetu Aix-Marseille, podkreślił potencjalne ryzyko krzyżowania się neandertalczyków z innymi grupami homininów. „W przypadkach, gdy neandertalska samica kojarzyła się z samcem Homo sapiens lub Denisowianinem, istniało wysokie ryzyko wystąpienia choroby hemolitycznej noworodka” – wyjaśnił Mazières. Choroba ta, która może skutkować żółtaczką, ciężką niedokrwistością, uszkodzeniem mózgu lub śmiercią, mogła odegrać rolę w spadku populacji neandertalczyków.
Obecność białka Rh na czerwonych krwinkach u większości współczesnych ludzi pozostaje nieco tajemnicza. U niektórych osób białko to nie występuje w ogóle, co może prowadzić do komplikacji podczas ciąży.
Jeśli osoba Rh-ujemna nosi płód Rh-dodatni, może wystąpić stan zwany niezgodnością Rh, w którym układ odpornościowy atakuje czerwone krwinki płodu, potencjalnie powodując chorobę hemolityczną noworodka. Obecnie schorzeniu temu można zapobiec poprzez prenatalne podanie immunoglobuliny, stworzonego w laboratorium przeciwciała, które powstrzymuje powstawanie szkodliwych przeciwciał. Jednak 100 000 lat temu takie leczenie nie było możliwe.
Mazières i jego zespół odkryli, że warianty genu Rh obecne u współczesnych ludzi prawdopodobnie pochodzą od wczesnych przodków Homo sapiens. Wydaje się, że warianty te wyewoluowały wkrótce po migracji ludzi z Afryki, prawdopodobnie podczas ich pobytu na Płaskowyżu Perskim. Natomiast neandertalczycy zachowali warianty Rh, które były w dużej mierze kompatybilne ze sobą i pozostały niezmienione przez około 80 000 lat.
Izolacja neandertalczyków może wyjaśniać, dlaczego ich czerwone krwinki ulegały niewielkim zmianom ewolucyjnym w czasie. Pozostają jednak pytania o to, dlaczego czerwone krwinki wczesnych ludzi różnicowały się tak szybko – w ciągu około 15 000 lat. „Początkowo myślałem, że może to być spowodowane ekspansją demograficzną” – zasugerował Mazières. „Dodatkowo, przystosowanie się do nowych środowisk Eurazji mogło przyczynić się do utrzymania tych różnic z pokolenia na pokolenie”.
Badania te są zgodne z dowodami archeologicznymi i genetycznymi sugerującymi znaczący rozwój na Płaskowyżu Perskim między 70 000 a 45 000 lat temu, w tym nowe linie genetyczne i przemysł narzędzi kamiennych. Z kolei brak różnorodności w czerwonych krwinkach neandertalczyków i denisowian w tym samym okresie wskazuje na chów wsobny i kurczenie się populacji, co mogło ostatecznie doprowadzić do ich wyginięcia.
Źródło: Live Science
Fot. domena publiczna
